Palmvrienden forums

Het grootste deel van de wereld kent koffie pas enkele honderden jaren, maar nu kan men niet meer zonder. Rond de koffie zijn hele culturen ontstaan overal met hun eigen gewoontes en gebruiken.


De oorsprong van onze koffie ligt in Afrika, vooral Ethiopië en de streken daar omheen. geitenhoeders merkten dat hun dieren die van de koffiestruiken hadden gegeten veel levendiger werden en daarom probeerden ze het zelf ook eens.
De Arabieren, die daar veel kwamen om gastarbeiders te werven, laten we het zo maar noemen, namen in de veertiende eeuw koffie mee naar de plaats Mokka in Jemen. Daar maakten ze er een drank van die qahwa werd genoemd. Handelaren verspreidden de koffie over het Midden-Oosten en Europeanen kwamen er daardoor ook mee in aanraking. Mensen gingen hun brouwseltjes verkopen en tenslotte ontstonden er koffiehuizen. Zo ontstond de eerste koffiecultuur. Eerst in Londen, later in heel Europa. De originele coffeeshops.


In het begin was de koffiehandel een monopolie van de Turken. Jemen was onderdeel van het Ottomaanse rijk en de export van zaden en planten was streng verboden. Uiteraard lukte het de Europeanen toch planten in handen te krijgen en onder de eersten waren handelaren van de VOC.
De planten werden opgekweekt in de Hortus in Amsterdam en vandaar de zaden naar Nederlands Indië gebracht waar koffieplantages ontstonden.
Ook elders werden koffieplantages aangelegd en de prijs van koffie daalde waardoor het een volksdrank werd.


Koffie komt van het geslacht Coffea, onderdeel van de Rubiaceae, de sterbladigen. Een fraai lid van de Rubiaceae is bijvoorbeeld de Ixora.


De bloemen, de bessen, de bladeren, het lijkt allemaal heel erg op die van de koffieplant.


Het geslacht Coffea is zeer omvangrijk. Op Madagascar en andere eilanden in de Indische Oceaan heeft men 60 soorten gevonden, 47 soorten heeft men gevonden in tropisch Afrika, vooral in Ethiopië. Dan komen er nog zo'n 13 voor in tropisch Zuidoost-Azië.
Het zijn alle houtige planten die groeien als struik, boom of als liaan.


De meeste commerciële koffie komt van de Arabica- of van de Robusta soort. Arabica wordt gezien als de beste kwaliteit, maar het hangt ook af van de persoonlijke smaak.

Arabica houdt van een gematigd klimaat en voelt zich daarom meer thuis op grotere hoogten. Arabica bevat een hoog oliegehalte en heeft meer chromosomen waardoor de smaak van de Arabica koffieboon zeer gevarieerd en complex is. Hij is gevoeliger voor ziekten.

Robusta is een robuuste stevige plant. Resistent voor vele ziekten, kan beter tegen warmte en doet het daarom goed in tropische gebieden op een lager zeeniveau. De Robusta koffieboon heeft veel water nodig omdat hij oppervlakkig wortelt.
Coffea bloeit na regenval en dat maakt dat de Robusta vaker in het jaar is te oogsten. De soort heeft een lager oliegehalte dan de Arabica.


Robusta koffiebonen hebben dus andere structuren dan de Arabica. Hij staat bekend als een bittere en harde smaakgever met een sterke nasmaak en is in vergelijking met Arabica minder zoet. Dit hoeft niets te zeggen over het eindresultaat, het hangt sterk af van de behandeling tijdens het maakproces. In een melange kan je het benutten om de beste uitgesproken koffie te krijgen.

Wat maakt koffie zo aantrekkelijk? Allereerst natuurlijk de smaak. Koffie wordt als drank gedronken in vele soorten bereidingswijze. Cappucchino, Espresso in vele varianten, met melk, zonder melk, op de Turkse manier, zoet en sterk, op de Arabische manier. Het is een uitgebreide cultuur, zoals bijvoorbeeld bij wijn.
Daarnaast wordt koffie toegepast als smaakmaker in allerlei producten zoals in chocoladeproducten, consumptie ijs, dessert en gebak. broodjes, koffierubs voor vlees, in stoofpotten, om een bittere, rokerige of diepe smaak te geven en het versterkt chocoladesmaken.

Voorbeelden, Kipfilet gemarineerd met paprika en koffie:


Of Caesarsalade met een dressing met koffie:


Tenslotte, voor de vegetariër, Koffie geroosterde wortelgroenten:



Iedereen weet dat koffie ook een opwekkende kant heeft en dan vooral vanwege de Cafeïne. (0,5-2,6%) Het bekendste stimulerende middel in koffie, dat zorgt voor een verhoogde alertheid, verminderde vermoeidheid en een tijdelijke oppepper.
Niet voor niets stoppen de fabrikanten van energiedrankjes hun producten daar vol mee. Die tienerjongetjes worden er helemaal hyper, net als de geiten van Kaldi, de mythische ontdekker van de koffie .

Behalve cafeïne bevat koffie nog honderden andere stoffen. De belangrijkste:

Chlorogeenzuur (4-6%): Een krachtige antioxidant die bijdraagt aan de gezondheidsvoordelen van koffie, zoals het positief beïnvloeden van de bloedsuikerspiegel.

Trigonelline: Een verbinding die tijdens het branden van de koffiebonen wordt omgezet en bijdraagt aan de smaak, maar ook gezondheidsbevorderende eigenschappen heeft.

Diterpenen (zoals cafestol en kahweol): Deze stoffen komen vooral voor in ongefilterde koffie (zoals cafetière of Turkse koffie) en kunnen het cholesterolgehalte in het bloed verhogen.

Mineralen en Vitaminen: Koffie bevat kleine hoeveelheden voedingsstoffen, waaronder kalium, magnesium en vitamine PP (niacine). [1, 2]

Belangrijke opmerking over stoffen: Hoewel koffie gezonde eigenschappen heeft, kan het bij hoge consumptie leiden tot klachten zoals rusteloosheid, angstgevoelens of hartkloppingen door de cafeïne. Ook komt bij het branden van bonen de stof acrylamide vrij, wat in zeer hoge concentraties schadelijk kan zijn. De Gezondheidsraad adviseert doorgaans zwarte koffie zonder suiker, bij voorkeur gefilterd, te drinken. Dat verwijdert ook de ongezonde diterpenen.

Wetenschappelijk onderzoek heeft laten zien dat koffie gezondheidsbevorderende effecten kan hebben:
Diabetes Type 2: 5 koppen per dag kan het risico met 30% verlagen.
Hart- en vaatziekten: 2 tot 4 koppen per dag hangt samen met een 10% lager risico op coronaire hartziekten en beroertes.
Verder: Koffie kan bescherming bieden tegen lever-, prostaat-, mond- en keelkanker, en kan de stemming verbeteren.

Meer is niet beter, voor een volwassene moeten vier à vijf koppen per dag het maximum zijn. Een misvatting is dat koffie het lichaam uitdroogt. Wel is het effect dat u de drang krijgt het toilet te bezoeken.

Concluderend, koffie is lekker, opwekkend en nog gezond ook. Koffie is ook een plant die gemakkelijk thuis te kweken is en die nog makkelijk in bloei komt en vrucht draagt ook.
In tuincentra en soms ook in supermarkten worden wel eens koffieplantjes in potjes aangeboden. Een handje zaden, koffiebonen dus, in een potje levert een bundeltje koffie zaailingen op:


De kweker doet dat om een aantrekkelijk product te krijgen met een minimum in investering in tijd en arbeid. Als plantenliefhebber begrijpt u wel dat zo iets maar een kort leven te verwachten heeft. U haalt dus de plantjes uit de pot en geeft ze elk een eigen potje. Zo hebt u dus opeens een koffieplantage. Met het te veel maakt u vrienden en kennissen blij. Ook leuk voor kinderen om iets te hebben om voor te zorgen en te zien waar de koffie vandaan komt.

Behalve aanschaffen als plant kan je ook zaaien. U moet dan wel wat geduld hebben, ontkiemen kan wel maanden duren maar gewoonlijk drie tot zes weken. Uiteraard verse ongebrande groene bonen gebruiken. Week ze voor het zaaien 24 uur en plant ze dan 1,5–2,5 cm diep in vochtige, zure potgrond. De plant houdt van warmte (15°C–24°C), hoge luchtvochtigheid en veel indirect zonlicht, hoewel we hier natuurlijk niet in de tropen zijn.
Als zaaien te lang duurt, je kan ze ook ook prima stekken in water of direct in potgrond.

Verzorging:
Geef regelmatig water, maar vermijd kletsnatte grond. Besproei de bladeren voor een hogere luchtvochtigheid.
Gebruik een luchtige, zure potgrond (pH 5-6,5).
Oogst: Met geduld kan de plant na een paar jaar bloeien en vruchten (koffiebonen) dragen.
Licht: Zet de plant op een lichte plek, maar niet in de volle, brandende zon. Achter glas is het meestal niet zo'n probleem.

Succes!