Het is zonder twijfel de vraag die ons het meest gesteld wordt. Of het nu gaat om palmen of om bananenplanten, er heerst toch vaak heel wat onzekerheid over de juiste dosis wanneer het de watergiften aan gaat. Daarom leek het ons nuttig om een speciaal artikel te wijden aan dit item.

Geen plant is hetzelfde

Helaas geldt dit vaak ook voor de vele, natuurlijk altijd goed bedoelde, adviezen. Niet zelden krijgt u zeer tegenstrijdige adviezen van het lokale tuincentrum, het plantenlabel, naslagwerken of het internet. De oorzaak hiervan is vrij voor de hand liggend; geen plant is hetzelfde en dit geldt ook voor de omstandigheden waarin u de plant houdt. Niet alleen de plant zelf bepaalt immers de benodigde hoeveelheid water, een heel aantal andere factoren zijn minstens zo belangrijk. En juist die factoren kunnen sterk verschillen. Een standaard antwoord op de vraag van dit artikel bestaat dan ook niet.

Welke factoren hebben een invloed op de waterbehoefte?

• eigenschappen van de plant
• standplaats
• type pot/potgrond
• seizoen

Eigenschappen van de plant

Natuurlijk is het in eerste instantie belangrijk om de basis behoeften qua algemene verzorging van uw plant te kennen. Zo staan sommige planten liever wat droger terwijl andere planten het juist beter doen in vochtiger bodems. De beste indicatie krijgt u nog wanneer u na gaat waar de plant van nature voorkomt. Het spreekt voor zich dat planten uit woestijngebieden beter wat droger staan en vice versa.

Naast de natuurlijk behoeften van de plant, speelt ook de grootte van de plant een belangrijke rol. Zo zal een grote plant met veel blad meer water verdampen dan een kleiner exemplaar met slechts enkele bladeren. Ook hebben grotere planten een beter ontwikkeld wortelgestel waardoor water ook veel beter kan worden opgenomen. Bij een kleinere plant zal de grond langer nat blijven aangezien er minder wortels zijn voor de opname van het water.

Standplaats

Naast de eigenschappen van de plant zelf speelt de standplaats ook een zeer belangrijke rol. Zo vragen planten buiten een andere aanpak dan planten binnenshuis. Buiten zijn de planten immers blootgesteld aan zon en wind, maar ook aan regen of juist droogte. Vooral de wind kan zorgen voor een sterke toename van de verdamping. Planten in pot hebben ook meer water nodig dan planten in volle grond aangezien de potgrond in een pot sneller uitdroogt. Binnenshuis zijn de omstandigheden dan weer veel stabieler waardoor u vrij snel een vast patroon zult ontdekken in de behoeften van uw plant.

Type pot/potgrond

Het type pot heeft een belangrijke invloed op de waterbehoefte van uw plant. Zo verdampen aardewerken potten ook vocht door de zijwanden waardoor de grond sneller uitdroogt. Wel kunt u bij (niet geglazuurde) aardewerken potten een kleurvertekening zien waar de grond nog nat is. Dit maakt het inschatten van de behoefte iets gemakkelijker. In kunststof potten blijft de grond iets natter omdat het vocht enkel kan verdampen via de bovenlaag. Kies dus bewust het type pot en gebruik deze eigenschappen in uw voordeel!

Ook het type potgrond kan een rol spelen. Zo zijn er heel wat verschillende soorten potgrond op de markt te verkrijgen met verschillende eigenschappen qua watervasthoudend vermogen. (Kijk ook eens op de site van DCM®: soorten potgrond)

Seizoen

Tot slot is het ook belangrijk in welk seizoen we ons bevinden. De meeste planten gaan in het najaar immers in rust bij het korten van de dagen en het dalen van de temperatuur. Hierdoor zal ook de waterbehoefte sterk terugvallen. In het voorjaar hervatten de planten opnieuw hun groei en mag de watergift ook weer geleidelijk opgevoerd worden.

Bananenplanten, een ras apart

De uitleg in de artikel heeft niet alleen betrekking op palmen, maar geldt eigenlijk voor alle planten. Bananenplanten vormen echter een uitzondering op de regel. Deze planten bestaan immers grotendeels uit water (80%). Zij hebben bovendien een groot bladoppervlak. Hierdoor verdampen ze op zonnige en/of winderige dagen zeer veel vocht. Zij hebben dan ook veel water nodig! Echter geldt dit alleen voor bananenplanten die goed groeien. Zolang er geen groei is worden ze beter wat droger gehouden om wortelrot te voorkomen. In de winter gaan zij in rust en verbruiken ze veel minder water. In deze periode raken meer bananenplanten in de problemen door te veel water dan te weinig. Sommige soorten krijgen in de winter zelfs het best helemaal geen water en worden zogenaamd “droog overwinterd” (bv Ensete). (zie ook ons artikel over de winterbescherming van bananenplanten)

Meten is weten

Er bestaat dus geen standaard antwoord op de vraag “hoeveel water heeft mijn palmboom/bananenplant nodig?”. Natuurlijk bestaan er wel manieren om de waterbehoefte van uw plant te controleren. Het eenvoudigst is om even de vochtigheid van de grond te controleren door een vinger in de potgrond te steken. Het oppervlak droogt immers snel uit door rechtstreeks contact met de lucht, net eronder kan de situatie heel anders zijn. Voel daarom enkele cm’s diep ter controle. Blijft er potgrond aan uw vinger plakken dan is de grond nog vochtig en zal een nieuwe watergift niet direct nodig zijn.

Ook bestaan er zogenaamde vochtigheidsmeters. Deze apparaatjes zijn niet duur (al vanaf ong. €7,-) en worden gewoon in het tuincentrum verkocht. Door de sensor controleert u de vochtigheid een stuk dieper en nauwkeuriger dan met de vinger. U zult versteld staan van hoe nat de potgrond een stuk dieper nog zal zijn! Een vochtigheidsmeter mag echter niet permanent in de pot blijven staan en moet na elk gebruik goed gereinigd worden om de levensduur te verlengen. In plaats van een vochtigheidsmeter kunt u natuurlijk ook een lange brei-pen of een bamboestokje o.i.d. gebruiken, maar pas hierbij wel op voor de wortels.

Tot slot

Als laatste geven we u nog graag enkele tips.

Zo is het beter om de zoveel dagen veel water te geven dan elke dag een beetje.

Ook is drainage zeer belangrijk. Wanneer het overtollige water niet weg kan vloeien riskeert u namelijk wortelrot. Maar zeer weinig planten kunnen er goed tegen om permanent in de nattigheid te staan. Laat de grond dus steeds enigszins opdrogen alvorens opnieuw water te geven en giet het overtollige water uit de onderschaal of cache-pot.

Bij twijfel kunt u de plant het best eens uit de pot verwijderen om de wortelkluit te inspecteren. Gezonde wortels zijn wit-gelig van kleuren en ruiken niet rot. Zo ziet u ook ineens de vochtigheid van de grond.

© La Palmeraie

Van nature komen veel van de palmen die wij als kamerplant gebruiken uit tropische of subtropische gebieden. Qua gemiddelde temperatuur voldoet een huiskamer dan ook prima aan de vereisten. De luchtvochtigheid vormt veelal een veel groter probleem. In dit artikel bespreken we hoe dit probleem eenvoudig kan worden aangepakt.

Verwarming van de huiskamer

De centrale verwarming in de huiskamer zorgt niet alleen voor de ideale temperatuur voor u en uw exotische planten maar zorgt daarentegen ook voor een zeer droge lucht. Dat dit vóór de tijd van de centrale verwarming wel anders was bewijst het feit dat men toen ook heel andere kamerplanten hield. Tegenwoordig is een Varen of een Klimop in de huiskamer immers lang niet meer zo gewoon. Extra aandacht voor de standplaats en/of het gebruik van de verwarmingsradiator is dus aan te bevelen.

Vloerverwarming is hiervoor wel een mooi alternatief. Niet alleen is de verwarming (en dus ook de droge lucht) zo veel minder geconcentreerd rond bepaalde plekken ook stimuleert de warme ondergrond de groei van de wortels. Mooi meegenomen dus.

Sproeien

De bladeren van uw palm regelmatig besproeien met een plantenspuit is natuurlijk een mogelijke oplossing. Het is natuurlijk, helpt meteen tegen het stof op de bladeren en schept ineens een goede gelegenheid om de conditie van uw palm nader te bekijken. Helaas zijn er ook wat nadelen. Het besproeien gaat meestal gepaard met het nodige dweilen achteraf. De nevel daalt immers ook neer op de grond en de palm drupt nog een tijd na. Ook is het effect maar van korte duur doordat de nevel ook snel weer opdroogt. Herhaaldelijk sproeien is dan ook een must. Vooral bij palmen uit een zeer tropisch klimaat zoals de Kokospalm.

Waterbakjes

Een andere eenvoudige maar misschien minder esthetische oplossing is het plaatsen van waterbakjes. Het water verdampt en zorgt lokaal voor een verhoogde luchtvochtigheid. U kunt zo heel gericht de luchtvochtigheid verhogen waar nodig. Er worden speciale bakjes verkocht om aan de radiator zelf te hangen maar een eigen bakje volstaat even goed. Zo kan een plastic fles over de lengte worden doorgesneden. Deze legt u gevuld met water op de radiator. Ook kan een kommetje water op de potgrond gezet worden of er vlak naast. Het enige dat u nu nog hoeft te doen is regelmatig met een gieter alle waterbakjes bijvullen.

“Eiland-techniek”

De meest discrete en duurzame techniek om de luchtvochtigheid te verhogen, daar waar nodig, is de zogenaamde eiland-techniek. Hierbij is het de bedoeling dat er permanent water in de onderschaal blijft staan zonder dat de palm met zijn wortels in het water staat. Dit zou immers wortelrot kunnen veroorzaken. Het is dan ook belangrijk dat de pot op een verhoging in de onderschaal komt te staan. Hiervoor kunt u van alles gebruiken; een omgekeerde kleinere onderschaal (vanwaar de naam “eiland-techniek”),klosjes, stenen, grind,… noem maar op. Het water uit de onderschaal verdampt langs de pot omhoog en zorgt zo voor een lokaal verhoogde luchtvochtigheid. Bij het water geven van de palm loopt het overtollige water via de drainage gaten de onderschaal in waardoor hier altijd wel een laagje water in blijft staan. Indien nodig kunt u ook de onderschaal rechtstreeks aanvullen.

En buiten?

Buiten vormt de luchtvochtigheid absoluut geen probleem. Het regent bij ons vaak genoeg waardoor wij ongeveer dezelfde luchtvochtigheid hebben als in een tropisch klimaat…

© La Palmeraie

Een palmboom spreekt tot de verbeelding van velen. Bovendien worden ze steeds vaker te koop aan geboden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat steeds meer mensen een palm aankopen. Maar waar moet je eigenlijk allemaal op letten als je een palm koopt? In dit artikel geven we u alvast tips!

Eerste indruk

Zoals vaak is ook bij de aankoop van een palm de eerste indruk belangrijk. Niet alleen moet de palm er zelf mooi en gezond uit zien, ook de omgeving en de verkoper vertellen u vaak meer over de mogelijke conditie van de plant. Bij voorkeur staan er meerdere exemplaren zodat u kunt vergelijken en zo de mooiste uitkiezen.

Eigenschappen van de soort

Nadat de “vonk” is overgeslagen is het tijd voor bezinning. Kunt u echt de juiste condities bieden? Zo verlangen sommige tropische palmen een zeer hoge luchtvochtigheid, iets wat binnenshuis moeilijk te realiseren valt. Wees daarom eerlijk een realistisch om teleurstellingen te voorkomen. Soms maakt een relatief lage prijs het wel de moeite waardoor u de plant als éénjarige kunt beschouwen. De Kokospalm (Cocos nucifera) is hier een goed voorbeeld van.

Prijs

Zoals gezegd speelt ook de prijs een belangrijke rol bij het overwegen van een aankoop. Denk eraan dat de prijs bij gespecialiseerde kwekers vaak het best is. Bijkomend voordeel is dat u ook ineens het juiste advies krijgt. Maar ook veel hobbyisten verkopen regelmatig hun overschotten. Informeer bijvoorbeeld eens op fora zoals het Palmvrienden forum.

Inspectie

Uw besluit staat vast? U wilt deze palm? Dan controleert u het best nog de volgende punten;

Blad:

• Heeft de palm mooie groene en glanzende bladeren?

Vergeling kan wijzen op ondervoeding. Bruine bladeren wijzen op schade door een onaangepaste verzorging.

• Zijn de bladsegmenten van de oudste bladeren goed open gevouwen?

Dubbelgevouwen bladsegmenten wijzen op een probleem met de vochtopname.

• Zijn de bladeren niet besmet met spintmijt, blad-, schild-, dop- of wolluis?

Deze plagen zitten vooral aan de onderkant van het blad. Honingdauw verraadt vaak de aanwezigheid van luizen.

• Zit er eventueel al een nieuw blad klaar?

Dat is mooi meegenomen aangezien sommige palmsoorten heel traag groeien.

Stam:

• Ziet de stam er verzorgd uit, zonder beschadigingen of gaatjes?

Gaatjes kunnen wijzen op vraatsporen van insectenlarven. Net alleen zeer schadelijk voor de palm maar ook heel besmettelijk voor andere palmen.

Wortels:

• Heeft de palm een goed doorwortelde kluit?

Til de palm uit zijn pot om dit te controleren. Gezonde wortels zijn wit-gelig van kleur. Wanneer het praktisch niet mogelijk is om de palm uit zijn pot te tillen, kunt u aan de stam voelen. Staat de palm stevig in zijn pot of eerder losjes? In dit laatste geval heeft de palm nog onvoldoende wortels aangemaakt sinds het uitlepelen op de kwekerij. Grotere uitgelepelde palmen moeten vaak staande gehouden worden m.b.v. houten latjes in de pot. Dergelijke palmen hebben veel moeite om aan te slaan.

• Staat de palm in goede potgrond?

Kijk ook enkele cm’s onder het oppervlak! Sommige kwekers zetten hun (uitgelepelde) palm in kleigrond. Zeer slecht voor de palm.

Goed doorworteld!

Niet doorworteld en klei!

Wanneer u bovenstaande zaken steeds goed controleert, bent u alvast goed op weg om nog lang te genieten van een prachtige palm!

© La Palmeraie

Misschien vindt u dit ook interessant:
Verzorging van palmen
Palmen met een kleikluit
Hoe moet ik een palm in volle grond aanplanten?
Hoe bescherm ik mijn palmboom in de winter?
EHBO-gids voor palmen

De winter staat voor de deur. Hoog tijd om de nodige voorzorgsmaatregelen te nemen. Nu is het namelijk nog aangenaam werken buiten en zo hoeft niet alles halsoverkop te gebeuren wanneer het plots vriest. Ten eerste moet de balans opgemaakt worden. Welke planten hebben bescherming nodig? Welke niet? Welke manieren zijn er en welke sluiten het best aan bij uw noden? Het artikel over de algemene winterbescherming van palmen helpt u alvast op weg.

Palmen in volle grond

Bij palmen in volle grond moet de bescherming ter plaatse gebeuren. Bij sommige soorten volstaat het om louter bij strenge vorst het blad omhoog te binden en een beetje vliesdoek om de stam en bladstelen te wikkelen. Een Trachycarpus fortunei is hiervan een mooi voorbeeld.

Maar helaas zijn veel palmen veel gevoeliger voor vorst. In dat geval moet er meer werk gemaakt worden van een goede bescherming om de palm succesvol de winter door te loodsen. Het belangrijkste hierbij is het droog houden van de plant. Nattigheid is immers vijand nummer één, zeker in combinatie met vorst.

Een degelijk afdak is dan ook de eerste stap. Vaak wordt dit aangevuld met zijwanden van noppenfolie of vliesdoek en een lichtslang rond de palm als warmtebron. Zo kan de temperatuur rond de palm kunstmatig enkele graden hoger gehouden worden dan de buitentemperatuur.

Onderstaand vindt u een bouwplan van onze winterbescherming van een Butia eriospatha. Zoals u kunt zien een hele investering! Zowel het bouwen als de aanschaf van de materialen. Maar veel is hierbij slechts eenmalig. Zo wordt de bescherming na de winter maar gedeeltelijk uit elkaar gehaald om volgend jaar weer eenvoudig te kunnen assembleren. De meeste materialen kunnen hierbij prima hergebruikt worden. En vergeet vooral niet dat u dankzij al deze inspanningen tijdens de andere maanden kunt genieten van een prachtige palm.

Enkele aandachtspunten:

• Wat zijn de eigenschappen van de palm? Een tropisch exemplaar vorstvrij houden vereist een andere aanpak dan een palm die tot -12°C kan hebben.
• Gebruik stevige materialen en veranker de bescherming voldoende. Het bouwwerk wordt immers enkele maanden blootgesteld aan alle elementen. Onderschat vooral de wind niet.
• Isoleer en ventileer! De warmte ontsnapt vooral via de bovenkant; voorzie daar dus ook isolatie maar verlucht zeer regelmatig om schimmelvorming e.d. te voorkomen. Een toegankelijke opening vereenvoudigt het werk hierbij.
• Voorzie een schuin dak. Niet alleen kan de regen en sneeuw zo beter weg, ook lopen de condensdruppels aan de binnenzijde weg naar het laagste punt!
• Een thermometer met draadloze zender en een schakelaar op afstand voor de warmtebron zijn ideaal om de condities op afstand te volgen en te beïnvloeden. Zo hoeft u op koude winterdagen niet speciaal naar buiten.

Gebruikte materialen:

ronde houten palen (2 langere, 2 kortere)
houten latten
bouwfolie
magneten
plastic golfplaat_________________ €40,- plaatselijke bouwmarkt

4 meter noppenfolie______________€20,- plaatselijk tuincentrum

lichtslang 10m (geen LED!)________ €12,- LIDL

grenen balk
Bekaertdraad___________________ gerecupeerd materiaal

Bouwplan:

• De 2 langste palen zijn aan de bovenzijde met elkaar verbonden door een stevige grenen balk. Schuine latjes zorgen ervoor dat alles op zijn plaats blijft.
• Aan de onderzijde werd op enige afstand van de grond ook een dwarslat gemonteerd.
• Zowel de voorste palen als de achterste palen zijn vervolgens met hun spitse kant een stukje de grond in getimmerd.
• Hierna werden 2 latten aan de onderzijde geschroefd om de voor- en achterzijde met elkaar te verbinden.
• Vervolgens zijn er 3 latten op de grenen balken aan de bovenzijde gelegd, hier werd de golfplaat aan bevestigd.
• Daarna werd met een stevig plastic de zijkanten dichtgemaakt. Door het plastic vast te zetten met houten latjes scheurt het plastic minder snel. De voorzijde is eenvoudig te openen om eenvoudig bij de palm te kunnen.

• De binnenkant werd bekleed met isolerende noppenfolie. De voorzijde kan naar boven opgerold worden omwille van toegankelijkheid.
• De palmbladeren werden omhoog gebonden en er is een afscheidingsdraad rond gezet.
• Als laatste werd een lichtslang in de afscheidingsdraad rond de palm gevlochten (geen direct contact met de palm omwille van verbrandingsgevaar!)

© La Palmeraie

DIAGNOSE

Palmsoort

Ten eerste is het nuttig om te weten om welke soort palm het gaat. Elke soort verlangt immers een eigen, specifieke verzorging. De soort staat aangegeven op het kaartje of, indien u dit niet meer hebt, kunt u een kijkje nemen op onze palmen pagina. De meest courante soorten staan daar ook tussen.

Verzorging

Zodra u weet om welke soort het gaat kunt u bepalen of de palm de correcte verzorging krijgt. Het artikel “verzorging van palmen” kan u hierbij helpen. Kijk hierbij zeker naar de herkomst van de palm. Biedt u dezelfde condities als het oorspronkelijke klimaat?

Voorgeschiedenis

Een stukje voorgeschiedenis kan ook interessant zijn. Is de palm al sinds de aankoop achteruit gegaan? Dan ligt de oorzaak vermoedelijk bij een foutieve verzorging. Is de palm plots achteruit gegaan dan is de oorzaak eerder te zoeken bij een recente gebeurtenis? Nieuwe standplaats, verpot, plaag…

NB: In het artikel “EHBO-gids voor palmen” worden de meest voorkomende ziektes en plagen en de behandeling ervan besproken.

Bij de kweker

Exotische planten, en palmen vormen hierop geen uitzondering, winnen aan populariteit. Veel tuincentra, verkopers en kwekers zijn mee op de kar gesprongen en hebben deze planten nu ook in het assortiment. Helaas hebben ze lang niet allemaal voldoende kennis in huis om u correct te adviseren. Richt u steeds tot ervaren liefhebbers voor de meest geschikte verzorging van uw palm.

Palmen die voor een spotprijs verkocht worden hebben dan soms ook een addertje onder het gras. Niet zelden hebben deze palmen meer vorst te verduren gekregen dan goed voor ze is. Helaas zijn de symptomen vaak pas veel later zichtbaar.

Ook worden veel palmen verkocht met een kleikluit. Meer hierover in het artikel “Palmen met een kleikluit”.

Veel gemaakte fouten:

• u werd verkeerd geadviseerd over de juiste verzorging
• de palm staat in een pot zonder drainage gaten
• de palm krijgt teveel water
• de palm kreeg geen geleidelijke gewenning aan zonlicht
• de palm krijgt te weinig licht
• de palm staat in een te lage luchtvochtigheid

Samen gevat in een checklist

• juiste verzorging?
• geen ongewenste insecten aanwezig?
• zitten de speren (nieuwe samengevouwen bladeren in het hart van de palm) nog stevig vast?
• heeft de palm mooie gezonde wortels (wit-gele kleur)?

Behandeling

Zodra de juiste oorzaak bepaald is kan de palm behandeld worden.
Meestal volstaat een simpele ingreep zoals het verplaatsen van de palm naar een geschiktere standplaats of het verpotten naar een pot met voldoende drainage.
Omdat de behandeling van speerrot een hele specifieke aanpak vergt schreven we hierover een apart artikel: “Hoe behandel ik speerrot?”

Komt u er met behulp van dit artikel nog niet uit dan mag u ons altijd contacteren via het onderstaand reactie formulier! We helpen u met plezier verder.

© La Palmeraie

Droog maken

Bij het verwijderen van de rotte speren blijft het hart van de palm achter als gapend gat.
Om verdere rotting tegen te gaan is het belangrijk dat u dit gat behandelt. Sommige palmen herstellen spontaan, maar de slaagkans is met behandeling toch stukken groter.
Om te beginnen maakt u het gat zo goed mogelijk droog, bijvoorbeeld met behulp van proppen keukenpapier.

Cuprex

Vervolgens behandelt u dit gat met Cuprex. Dit fungicide wordt verkocht onder verschillende namen;

• AVEVE: Cuprex 50% WG
• Edialux: Cuprex 50% WG
• BayerGarden: Cupravit Forte

Volgens het voorschrift kan de groene poeder opgelost worden in water voor verstuiving of er kan een papje van gemaakt worden. Maar omdat we de aangetaste plaats juist zo droog mogelijk willen houden gebruiken we het poeder puur.

Met behulp van het maatlepeltje strooit u wat poeder in het hart van de palm. Probeer hierbij ook de zijkanten van het gat goed in contact te laten komen met het poeder. De hoeveelheid hangt een beetje af van de grootte van de palm en het gat. Een klein laagje is voldoende, het is niet nodig om het gat volledig te vullen.

Beschermen

Vervolgens moet het hart van de palm beschermd worden tegen regen en vocht door middel van een afdakje. Dit kan met behulp van een omgekeerde fles of bloempot of door de palm onder een afdak te zetten. Zorg wel voor voldoende ventilatie.

Vanaf nu blijft het afwachten wat de palm gaat doen. Het kan tot enkele maanden duren voordat er weer tekenen van groei worden waargenomen. Geef de moed dus niet te snel op. Vooral snelgroeiende palmen herstellen ook sneller van speerrot dan de langzamer groeiende soorten. Pas wanneer de palm tegen het einde van het seizoen geen teken van leven heeft gegeven is de palm echt kapot.

Laatste redmiddel

Wanneer het gat te diep lijkt voor een goede behandeling kan de stam ook in horizontale schijfjes worden afgezaagd. Verwijder plakjes tot u op het gezonde hout uitkomt. Behandel vervolgens met Cuprex-poeder en houd de wond droog. Door deze drastische ingreep verliest de palm wel een stuk van zijn sierwaarde, de stam zal immers nooit meer hetzelfde zijn, maar het kan wel het laatste redmiddel zijn.

© La Palmeraie

Import

De meeste palmen die hier te koop worden aangeboden werden opgekweekt in Zuid-Europa. Door het gunstige lokale klimaat wordt het groeiseizoen immers aanzienlijk verlengd. Wanneer de palmen groot genoeg zijn voor de verkoop worden de palmen opgepot in relatief kleine potten. Hierbij is het praktisch onmogelijk om de wortels niet te verstoren. Niet zelden wordt er bij het oppotten kleigrond gebruikt. Klei heeft immers als voordeel dat het vocht lang vast houdt. Zo drogen de kluiten niet uit tijdens het transport.

Het nadeel van klei is echter dat het bij aanhoudende warmte niet alleen uitdroogt maar ook zeer hard wordt.

Gevolg van een kleikluit

Palmen met een kleikluit zien er nog lang goed uit. Maar omdat de kleigrond de wortels hermetisch afsluit voor voedingsstoffen kan de beschadigde wortelkluit zeer moeilijk herstellen. Hierdoor zal de palm ook geen bladgroei meer vertonen. Op termijn vouwen zelfs de bladsegmenten samen; een teken dat de palm te weinig vocht kan opnemen.

Bij de aankoop

Omdat verkopers ook de nadelen kennen van een kleikluit, gebeurt het dikwijls dat de klei afgedekt wordt met een laagje goede potgrond. Deins er dan ook niet voor terug om de palm uit de pot te (laten) halen om de volledige kluit te kunnen controleren. Zo ziet u ineens of de wortelkluit goed ontwikkeld en gezond is.

Behandeling van de kleikluit

Wanneer u onverhoopt toch te maken krijgt met een kleikluit moet de kluit behandeld worden.  Met de tuinslang kan alle klei tussen de wortels uitgespoeld worden. Vermijd hierbij te koude periodes waarbij het ijskoude leidingwater de palm in shock zou kunnen brengen. Bij het wegspoelen zal het u opvallen hoe weinig (gezonde) wortels de palm heeft in verhouding tot zijn formaat.

Na het uitspoelen wordt de palm het best opgepot. Uitplanten in volle grond kan ook, mits voldoende vroeg in het voorjaar. Zo heeft de palm nog een heel seizoen voor de aanmaak van gezonde wortels. De eerste winter is extra bescherming bovendien aangeraden. Gebruik een potgrond van goede kwaliteit, de palm kan nu alle extra hulp goed gebruiken. Tevens is het verstandig om een handje beendermeel in de potgrond te mengen voor het stimuleren van de wortelgroei.

De palm zal al zijn energie steken in het aanmaken van nieuwe wortels. Het kan dan ook nog een behoorlijke tijd duren voordat er weer bovengrondse groei waarneembaar is. Zolang de palm niet nog verder achteruit gaat is er nog alle hoop.

© La Palmeraie

Indien je nog meer uitdaging zoekt kun je de kokospalm ook zelf proberen te zaaien. Eén van onze lezers probeerde het zelf en liet ons zijn ervaring weten.

“Mijn palmpje uit Aruba”

Hallo La Palmeraie

Hierbij mijn ervaring met het zaaien van een kokosnoot die ik graag met jullie deel.

De kokosnoot had ik gekregen van mijn oom uit Aruba, die ze daar zelf kweekt.
Op zijn advies heb ik de noot minstens een week in een emmer later weken.

Daarna heb ik hem 2cm diep in de aarde gedaan. Enkel zat ik nog met de temperatuur. De enige plaats die voldoende warm was, vlak bij de verwarming is al snel te droog voor de kokosnoot. Bij het zoeken naar een andere oplossing bedacht ik me dat bij de meterkast alle verwarmingsleidingen samenkomen. Hier is het altijd goed warm, uit een meeting bleek dat de temperatuur tussen de 25 à 29°C variëert. Prima dus. Daarnaast heeft de kokosnoot ook veel licht nodig. Na een onderzoekje op internet over verlichting voor planten kwam ik uit bij LED-verlichting. Ik wist niet dat het hiermee mogelijk was. De eerste week had ik namelijk gewoon een gloeilamp van 60 watt gebruikt. Op internet las ik dat iemand blauw en rood LED verlichting had gebruikt in combinatie met een normale halogeenlamp van 50 watt/240 volt. Daarom ben ik meteen naar een doe-het-zelf zaak gegaan om een lamphouder met 3 aansluitingen te kopen. Deze brandt nu continue boven de kokosnoot.

Elke dag giet ik een beetje water over de kokosnoot omdat het water natuurlijk snel verdampt. Waarschijnlijk is de kieming gelukt door de gunstige combinatie van licht en warmte en de hoge luchtvochtigheid doordat de kokosnoot in een afgesloten ruimte zat. (nvdr: let wel op met elektriciteit in combinatie met vocht!)

Tot mijn verbazing had de kokosnoot het goed naar zijn zin. Af en toe, bij zonnig weer, nam ik hem even van deze plaats om hem op de vensterbank te laten wennen aan de zon. Ik zorgde hierbij wel dat de kokosnoot goed warm bleef; gemiddeld 27°C.

Voor de voedingstoffen gebruik ik gewoon speciale potgrond voor palmen met wat zand erdoor gemengd. In Aruba groeien ze immers ook aan de kust waar ze gewoon in het zand liggen.

Hierbij nog wat foto’s. Succes.

Gilberto H. – Almere (NL)

***

Zelf proberen?

Je kunt ook zelf proberen een kokospalm te zaaien gewoon met een kokosnoot uit de supermarkt! Schud de noot om te controleren dat er voldoende sap in zit. Ga vervolgens te werk zoals hierboven beschreven.

© La Palmeraie

Welke palm?

Natuurlijk zijn in ons klimaat niet alle palmen geschikt voor het aanplanten in volle grond. Bekijk daarom op voorhand goed de eigenschappen en met name de winterhardheid van de palm om teleurstellingen te voorkomen. De Trachycarpus fortunei en de Trachycarpus wagnerianus zijn het populairst voor het aanplanten in volle grond omdat zij met het winterhardheid tot -18°C nauwelijks bescherming nodig hebben tijdens de wintermaanden. Maar er zijn natuurlijk nog vele andere soorten die ook geschikt zijn. Hoe meer inspanningen u bereid bent om te doen, des te meer keuze zult u hebben. Neem hiervoor zeker eens een kijkje in het artikel: Hoe bescherm ik mijn palmboom in de winter?

Standplaats

Nadat u de soort hebt gekozen die het best aansluit op uw wensen is het raadzaam om de standplaats zorgvuldig te kiezen. Houd hierbij vooral rekening met de factoren die een negatieve of positieve invloed hebben op de winterhardheid. Dit zal de gezondheid en de groei van de palm ten goede komen. Zo is een plaats tegen een zuid gerichte muur al snel enkele graden warmer en vermijdt u het best plaatsen waar de grond snel te nat is. Ook beschutting tegen wind heeft een positieve invloed.

Tijdstip van aanplanten

In principe kunnen vaste planten heel het jaar door worden aangeplant. Toch is dit bij palmen niet aan te raden. Na het aanplanten heeft de palm enige tijd nodig om voldoende te wortelen waardoor het niet handig is om een palm vlak voor de winter nog in de volle grond te zitten. Het meest ideaal is het voorjaar (april/mei) wanneer het ook ‘s nachts niet meer vriest. Zo heeft de palm een heel seizoen om zich voldoende aan te passen aan de nieuwe standplaats.

Stappenplan

Stap 1

Graaf een gat dat zeker een stuk ruimer is dan de kluit van de palm.

Stap 2

Strooi een laag lavakorrels op de bodem, dit voor een goede afwatering en inworteling.

Stap 3

Vul het gat gedeeltelijk met goede potgrond (gebruik de samenstelling die overeenstemt met de behoeften van uw palm, zo behoeft een Trachycarpus in principe geen speciale grond). Meng eventueel een handje bloedmeel- en beendermeel korrels door de grond voor o.a. een gezonde wortelgroei.

Stap 4

Plaats de palm in het plantgat. De basis van de stam mag hierbij niet dieper komen te staan dan voordien!

Stap 5

Vul het plantgat verder op met potgrond en druk de grond stevig aan.

Stap 6

Dek de grond desgewenst af met een afdekmateriaal als bijvoorbeeld sierschors ter voorkoming van onkruid- en mosgroei, tegen uitdroging en als isolatie.Geef vervolgens voldoende water zodat de grond goed rond de wortels komt te zitten.

Nazorg

Het eerste jaar is het niet aangeraden om te bemesten. De palm zal tijdens dit eerste jaar over het algemeen ook nog niet zoveel groeien. Hij steekt al zijn energie in de ontwikkeling van nieuwe wortels. Het is nu wel belangrijk om nog regelmatig water te geven wanneer het een tijdje niet regent. Zodra de wortelkluit gevormd is zal de palm ook bovengronds groeien. Nu mag u ook bemesten met een natuurlijke meststof zoals bijvoorbeeld  gedroogde koemest. Deze korrels strooit u aan de voet van de palm. Bemesten is echter niet noodzakelijk. De palm zal naar mate hij groter wordt ook steeds sneller groeien. Kleinere exemplaren ontwikkelen daarbij een grotere groeisnelheid dan exemplaren die groter waren tijdens de aanplant.
© La Palmeraie

Het antwoord op deze veel gestelde vraag is helaas “nee”. Palmen kunnen niet worden vermeerderd met de technieken die gebruikelijk zijn bij tweezaadlobbigen. Het nemen van een stek zal dan ook geen nieuwe palmboom opleveren. Palmen kunnen enkel opgekweekt worden uit zaad. Sommige soorten vormen wel meerdere uitlopers zoals de Chamaerops. Zo’n uitloper kan wel individueel opgepot worden wanneer deze over voldoende eigen wortels beschikt. Maar zonder eigen wortelgestel is deze operatie zinloos.

De palmen die in de tuincentra verkocht worden staan echter wel vaak met meerderen in één pot. Dit komt omdat er meerdere zaden op een kleine oppervlakte gekiemd zijn. De zaailingen werden vervolgens samen opgepot. De bekendste voorbeelden hiervan zijn de Arecapalm en de Kentiapalm. Iedere stengel is dus in feite een aparte palm. Wanneer elke stengel voldoende ruimte krijgt zou elke palm uitgroeien tot een volwassen palm met een behoorlijke stam. Maar zover komt het in de huiskamer natuurlijk nooit.

Voor de liefhebber is het mogelijk om de palmen van elkaar te scheiden. Zodra elke palm voldoende eigen ruimte krijgt zal de groei aanzienlijk toenemen. Ter illustratie onderstaande palmen. Het betreft de Washingtonia filifera. De palmen op de  foto zijn even oud (22 maanden). De palm rechts heeft al die tijd een pot gedeeld met een tweede exemplaar. Hij is daardoor aanzienlijk kleiner gebleven. Onderstaand wordt stap voor stap uitgelegd hoe de twee palmen (rechts) opgedeeld en apart opgepot werden.

Palmen van elkaar scheiden

Stap 1

Haal de palmen voorzichtig uit de pot.

De wortels zijn enorm door elkaar gegroeid. De kluit uit elkaar trekken of doorsnijden zou te veel schade geven waardoor de palm dood kan gaan.

Stap 2

Spoel de kluit schoon met stromend water totdat alle potgrond verdwenen is. Hierdoor komen ook de wortels los van elkaar. Ontrafel waar nodig de verstrikte wortels.

Stap 3

Pot elke palm apart op. Probeer de wortels hierbij niet te beschadigen.
Geef overvloedig water om de aarde goed te laten aansluiten op de wortels en de resterende lucht te doen verdwijnen.

© La Palmeraie