Wanneer je enkel een balkon ter beschikking hebt is er zeker geen reden om geen exotische planten te houden. Er zijn mogelijkheden genoeg. En zelfs als er toch bepaalde beperkingen zijn, heeft een balkon vaak ook wat voordelen. Op deze foto ziet u onze eerste “eigen tuin”! In dit artikel geven we alvast enkele tips.

Sfeer!

Omdat het balkon doorgaans goed zichtbaar is vanuit de woning, is het belangrijk dat het balkon een uitnodigende sfeer uitstraalt. Dit kan vrij eenvoudig bekomen worden door te letten op enkele details.

Gebruik bijvoorbeeld steeds dezelfde potten of bakken zodat het wat consistenter oogt.

Kleed het balkon ook aan met een tafeltje en stoeltjes, een tuinbank of zithoek. Met een lantaarn, kaarsen of eventueel een passend beeld werkt u het nog af.

Met een rietmat of bamboe hek kan een saaie muur of balkonhek ook aangekleed worden of een afval container netjes verstopt worden. Dat staat niet alleen gezelliger, het geeft ook wat meer privacy.

Zorg zeker voor wintergroene planten zodat het ook in de winter nog steeds de moeite waard is.

Houd daarbij wel rekening met de groei van de planten. Sommige soorten worden al snel te groot. Qua palmen is de Trachycarpus daarom af te raden. Opteer eerder voor een Chamaerops die veel lager blijft maar toch nog een behoorlijke afmeting kan krijgen.

Met een kleine waterpartij kunt u eenvoudig wat leven toevoegen. Er bestaan kan en klare watervalletjes maar u kunt ook een wijnvat inrichten tot mini-vijver.

Door hanging baskets te gebruiken of potten aan de muur te hangen creëert u diepte. Er bestaan speciale doeken voor aan de muur om een verticale tuin te maken.

Kruiden en bepaalde groenten zijn prima geschikt om in kleinere bakken te kweken. Zo wordt de tuin ook nog eens handig voor in de keuken!

Chamaerops humilis; groei in 4 jaar

© La Palmeraie

Het houden van exotische planten hoeft zich natuurlijk niet uitsluitend te beperken tot de tuin. Ook in de huiskamer kunnen prima exotische planten gehouden worden. In dit artikel geven we enkele tips en aandachtspunten mee. Zo kunt u ook zonder tuin genieten van exotische planten of de exotische tuin verlengen naar de huiskamer.

Standplaats

Planten hebben uiteraard licht nodig. Véél licht! Zelfs plaatsen die voor het menselijk oog licht genoeg lijken zijn voor planten vaak al te donker. Slechts enkele plantensoorten die van nature ook als ondergroei op donkere plaatsen voorkomen zullen het dan ook goed doen iets verder in de huiskamer. Over het algemeen is toch de plaats pal echter een raam geen overbodige luxe. Normaliter filtert het glas alle schadelijke straling en is er weinig tot geen kans op verbranding. Let wel op met eventuele radiatoren die vlak bij geplaatst zijn. Die zorgen voor een erg droge lucht met een verhoogde kans op spintmijt. Vloerverwarming is minder problematisch, zeker wanneer u water geeft via de onderschaal (waarover later meer).

Welke plant?

Door wat aandacht te besteden aan de plantkeuze vermijd u niet alleen teleurstellingen maar voorkomt u ook dat een ongeschikte plant wegkwijnt en de woonkamer ontsiert.

Een geschikte plant kan tegen de beperktere lichtinval (ten opzichte van buiten), tegen de constante kamertemperatuur (ook in de donkere wintermaanden) en de relatief droge lucht.

Doordat huizen vroeger veel tochtiger waren en slechts gedeeltelijk verwarmd met een stoof of haardvuur waren andere planten gangbaar dan tegenwoordig.  Zo waren varens vroeger heel normaal als kamerplant maar is dat tegenwoordig lang niet meer zo eenvoudig.

Enkele zeer geschikte planten voor in de huiskamer:

palmen:

• Chamaedorea-soorten (Chamaedorea elegans, Chamaedorea radicalis,…)
• Dypsis lutescens (de zeer populaire Arecapalm)
• Howea forsteriana (de bekende Kentia palm, erg geschikt voor de iets donkerder standplaats)
• Phoenix roebelenii (dwerg dadelpalm; mits koude overwintering)

Howea forsteriana, Dypsis lutescens, Phoenix roebelenii

bananenplanten & aanverwanten:

• Musa acumunita ‘Dwarf Cavendish’ (de meest verkochte bananenplant, dikwijls onder synoniemen als Musa nana, Musa tropicana,…)
• Strelitzia reginae (paradijsvogelplant – mits koude periode mogelijk is voor nieuwe bloei!)
• Strelitzia nicolai (met imposante grote bladeren)
• Alocasia-soorten (Alocasia calidora, Alocasia portadora,…)

Musa acumunita ‘Dwarf Cavendish’, Strelitzia reginae, Alocasia macrorrhiza

overige exoten:

• Monstera deliciosa (de bekende “gatenplant” die het heel goed doet zelfs op een wat donkerder plaats)
• Ficus elastica (gekend als rubberplant)
• Fatsia japonica (vingerplant die eventueel ook buiten in de volle grond kan geplaatst worden als hij te groot wordt)
• Calathea-soorten (met prachtige tekeningen in het blad)
• vetplanten (Aloe, Agave,…)

Monsteria deliciosa

Enkele niet-geschikte planten voor in de huiskamer:

palmen & aanverwanten:

• Trachycarpus-soorten
• Cocos nucifera (de algemeen verkochte en populaire Kokospalm)
• Cycas revoluta (het nieuwe blad wordt veel te lang door lichtgebrek)

bananenplanten & aanverwanten:

• Musa basjoo
• Ensete ventricosum ‘Maurelli’
• Heliconia soorten
• Colocasia-soorten

overig:

• bamboe (te droge lucht)

Uiteraard is dit overzicht niet volledig, het geeft louter een indicatie! Zoals altijd geeft de plaats van herkomst een goed idee van wat de plant nodig heeft. Planten uit typische tropische gebieden zullen binnen vrij snel last hebben van de te droge lucht, bv voor Heliconia’s. Bepaalde planten hebben ook een koele overwintering nodig. Soms voor het aanzetten tot nieuwe bloei zoals de Strelitzia bijvoorbeeld, andere omdat ze van de combinatie hoge temperatuur en korte sombere dagen in de war raken, zoals de Phoenix roebelenii bijvoorbeeld.

Watergift

Bij veel van de problemen met kamerplanten blijkt een niet-aangepaste watergift (vaak te veel!) de oorzaak. Bekijk zeker onze instructievideo en geef zo veel mogelijk via de onderschaal. Niet alleen verdampt het water zo ook langs de plant voor een betere luchtvochtigheid maar zo vermijdt u ook ineens die vervelende varenrouwmugjes die zich anders in de natte potgrond voortplanten.

Alternatieven

Hebt u géén enkele geschikte plaats in huis dan zijn er nog steeds wat mogelijkheden. Zo kunt u met een paludarium een mini-klimaat nabootsen. Ook kunt u een mini-tuin maken voor op tafel.

paludarium

oa. Biophytum sensitivum

© La Palmeraie

Onze website vindt inmiddels lang niet meer enkel bijval in Noord-Europa maar trekt spreekt liefhebbers aan uit alle hoeken van de wereld. Hartstikke leuk natuurlijk maar de typische informatie over het kweken van palmen en andere tropische planten in het koude en natte klimaat van Noord Europa gaat dan lang niet altijd op. Omdat er blijkbaar niet zoveel duidelijke informatiebronnen zijn om ook in warmere streken te genieten van een tropische tuin geven we in dit artikel enkele tips en goede informatiebronnen.

USDA zone

Bij het kweken van exotische planten en palmen in warmere streken is de USDA zone een handig uitgangspunt. Zo kunt u uw eigen zone vergelijken met de zone van het originale habitat van een bepaalde plant of nagaan of er bepaalde zones zijn met een gelijkaardig klimaat. Zo is er over het kweken van palmen in Noord-Afrika (Marokko e.a.) bijvoorbeeld niet zo veel informatie te vinden, maar wel over deze planten in Zuid-Californië waar het klimaat vrijwel identiek is!

Planten die van nature enkel voorkomen in een bepaalde streek zullen het vermoedelijk moeilijk hebben in koelere streken. Zoals bijvoorbeeld de Ravenala madagascariensis die niet voorkomt in USDA zones <10. Omgekeerd zijn er ook soorten die het juist moeilijker hebben in te warme streken. Zo doet de Trachycarpus fortunei het beter in koude gebieden en ziet u deze palm nauwelijks in USDA zones >9.

In dit artikel gaan we verder in op USDA zones

Botanische tuinen

Lokale botanische tuinen vormen eveneens een interessante informatiebron! In vrijwel elk land zijn er wel dergelijke initiatieven te vinden en het is de plek bij uitstek om allerlei niet inheemse planten te ontdekken en te zien wat er lokaal zoals mogelijk is.

Vaak is de diversiteit van de gewone beplanting in de omgeving namelijk vrij monotoon ondanks het feit dat van alles mogelijk is. Zo zijn het in Andalousie en Noord-Afrika hoofdzakelijk Washingtonia, Phoenix en Syagrus die u tegenkomt terwijl er veel meer prachtige palmsoorten perfect mogelijk zijn!

La Concepción Jardín Botánico-Historico de Málaga die ook via de sociale media erg actief is.

Interessante bronnen

Alle artikels en adviezen op deze site worden gegeven vanuit persoonlijke ervaringen. Bij het kweken van palmen en exoten in warmere klimaten ligt dat uiteraard wat lastiger. Algemene principes gaan natuurlijk wel op qua waterbehoeften en overwintering alleen zullen de accenten wat anders liggen.

Op de onderstaande sites vindt u interessante informatie over heel wat specifieke palmsoorten en hun kweekeigenschappen:

Trebrown Nursery – UK Hardy Palm Trial Results : overzicht van soorten met concrete ervaringen wat betreft minimum temperaturen (Engels)

Palmasur – Palmeras y jardines : overzicht van soorten met alle eigenschappen toegespitst op het Mediterraanse klimaat (Spaans, Frans, Engels)

Palmpedia – Palms for California: zeer compleet overzicht van mogelijke soorten met alle eigenschappen en ervaringen (Engels)

© La Palmeraie

Jardin Majorelle – Marrakesh dd 2017

Monstera deliciosa

Dypsis decaryi

Hotel La Mamounia – Marrakech

La Concepción Jardín Botánico-Historico – Málaga dd 2018

Roystonea regia

Acoelorrhaphe wrightii

Phoenix sylvestris

Phoenix dactylifera

“NPK 6-4-6 met sporenelementen” staat op de verpakking. Maar wat wil dit eigenlijk zeggen?
In dit artikel geven we een heldere uitleg!

Welke grondsoort?

Of een plant bemest moet worden, welke hoeveelheid, van welk product en wanneer hangt grotendeels af van de grondsoort. In volle grond zijn planten normaliter een stuk minder afhankelijk van bijkomende mestgift aangezien er door afbraak steeds nieuwe voedingstoffen bijkomen. Zandgrond houdt echter minder goed voedingstoffen vast omdat het sneller uitspoelt. In zandgrond is het dan ook verstandig om vaker te bemesten dan in kleigrond.

In potten moet er wel bemest worden. De grond raakt anders snel uitgeput. Goede potgrond bevat vaak wel meststof voor een bepaalde periode. Dit staat duidelijk op de verpakking vermeld. Nadien moet er alsnog bemest worden.

Wanneer bemesten?

De exacte behoefte is uiteraard per plant wat verschillend. Toch bieden de instructies op de verpakking van de meststof wel een goede hulp. Door de regel geldt dat er enkel tijdens het groeiseizoen bemest moet worden (april-oktober). Vloeibare meststof geeft en sneller effect maar spoelt ook snel weer uit. Daarom moet dit vaker toegediend worden. Bij organische meststof in korrelvorm is de werking veel duurzamer en kan er opnieuw gegeven worden wanneer de korrels volledig zijn opgelost.

Welke meststof geven?

Naast de keuze voor vloeibaar (handig voor potplanten) en organische meststof (handig voor in volle grond) is het natuurlijk het soort plant dat bepaalt welke meststof het meest geschikt is. Producenten spelen daar handig op in door speciale meststoffen per planttype te ontwikkelen. Het voornaamste verschil is de onderlinge verhouding “NPK“.

Stikstof – Fosfor – Kalium

De N staat hierbij voor stikstof, de P voor fosfor en de K voor Kalium. Onderstaand het overzicht van het nut van elke stof.

STIKSTOF (N)

• Wat doet het? Groei blad en stengels. Nodig voor de fotosynthese. Spoelt relatief snel uit.
• Tekort? Vergeling van de onderste bladeren, mindere groei.
• Teveel? Uitgerekte en/of wilderige groei, focus op bladaanmaak ipv bloei, kwetsbaarder voor ziektes.
• Duurzaamheid? Spoelt relatief snel uit. Bij lagere temperaturen en bij zuurstofgebrek is de opname van stikstof beperkt. Een luchtige bovenlaag is dan ook noodzakelijk.

Dit gebruiken wij: bloedmeel

FOSFOR (P)

• Wat doet het? Stimuleert de aanmaak/groei en de rijping van vruchten en zaden.
• Tekort? Blad niet fris groen maar eerder donker gekleurd.
• Teveel? Bemoeilijkt de opname van overige nuttige voedingsstoffen.
• Duurzaamheid? Spoelt niet snel uit maar is moeilijker op te nemen.

Dit gebruiken wij: beendermeel

KALIUM (K)

• Wat doet het? Goed voor de weerstand van de plant, de wateropname en de aanmaak van bouwstoffen en productie van bloemen en vruchten.
• Tekort? Bruine bladranden, krullende en/of afvallende bladeren.
• Teveel? Moeite bij opname van magnesium. Geen normale groei.
• Duurzaamheid: voor in droger weer is de behoefte aan kalium groter

Hier in gebruik: tuinkali / tuinpotas

SPORENELEMENTEN (overige mineralen):

Aangezien de kans op een gebrek aan mineralen eerder klein is, behandelen we enkel de voornaamste

Magnesium (Mg) & IJzer (Fe)

• Wat doet het? Zorgt voor de diepe groene bladkleur
• Te kort? Gele bladeren, beginnend vanuit de nerven
• Te veel? Bemoeilijkt de opname van overige nuttige voedingsstoffen
• Duurzaamheid? Spoelt sneller uit op zandgrond

Hier in gebruik: Kieseriet

La Palmeraie ©

Enige tijd geleden kregen we een vraag over dit verschijnsel; de Cycas revoluta vertoonde een raar soort knobbels onderaan de caudex (stam). De vraag was uiteraard wat dit juist is en of het schadelijk is voor de plant.

Bekende bacterie

Het gaat hier om een cyanobacterie beter gekend als blauwalg/blauwwier die in symbiose leeft met de Cycas. Dit wil zeggen dat de bacterie totaal geen kwaad kan en zelfs positief bijdraagt. De blauwwier doet dit door stikstof te binden die door de Cycas als bouwstof gebruikt wordt. De bacterie krijgt op zijn beurt koolstof en een degelijk onderdak en deze bijzondere wortels terug.

Deze wortelgroei wordt bovendien gecontroleerd door de palmvaren zelf en zal groter worden bij een grotere behoefte maar ook weer kleiner in tijden van overvloed.

La Palmeraie ©

In dit artikel beschrijft Palmvriend Eduard hoe de uitlopers van de Alocasia eenvoudig kunnen worden afgenomen. De plant in het artikel betreft een Alocasia macrorrhiza maar de methode is van toepassing op alle Alocasia’s. Hij gebruikt de kluit van deze plant al enkele jaren en jaarlijks komen er zo’n 6-tal nieuwe planten van af, ondanks de kleine stam.

Stap 1

Stap 2

De plant werd uit de pot gehaald en de aarde werd zo veel mogelijk tussen de wortels verwijderd om een goed zicht te krijgen op de wortelstok.

Stap 3

De uitlopers werden van de rhizoom afgebroken zodat opnieuw enkel de hoofdstam overblijft. Er zit zelfs alweer een nieuwe uitloper klaar! In de pot zaten ook enkele losse knolletjes.

Stap 4

De uitlopers, met voldoende eigen wortels werden weer opgepot. Dit keer hadden ze al veel eigen wortels, iets minder is ook goed. De knolletjes werden weer bij de moederplant in de grond gestopt.

Foto’s en uitleg: Eduard
© La Palmeraie

Het is zonder twijfel de vraag die ons het meest gesteld wordt. Of het nu gaat om palmen of om bananenplanten, er heerst toch vaak heel wat onzekerheid over de juiste dosis wanneer het de watergiften aan gaat. Daarom leek het ons nuttig om een speciaal artikel te wijden aan dit item.

Hoe moet ik water geven?

Water via de onderschaal:

Zo kan de plant in principe nooit te veel hebben. De wortels zuigen immers het water op naar behoefte, zoals ze dat ook in volle grond met het grondwater zouden doen. Vergelijk het met een vloeipapiertje dat deels in het water wordt gehangen.

Bijkomend voordeel is dat de bovenlaag van de grond droog blijft en er dus ook geen schimmels of varenrouwmugjes in nestelen.

Voor sommige planten is het verstandig om de schaal maar om de week te vullen zodat het water kan wegtrekken en de wortels niet permanent in het water staan. Gedurende de wintermaanden is het goed om zelfs nog langere tussen pauzes in te lassen, om de 2 à 3 weken bijvoorbeeld.

Water op de potgrond:

Giet over de hele oppervlakte water totdat het in de onderschaal begint uit te lopen. Wacht steeds even op het uitlekken in de onderschaal zodat deze niet overloopt.

Enkele algemene vuistregels

Wanneer de onderschaal binnen hooguit 48 uur leeg is gezogen is het prima.

Duurt het langer dan giet u het overschot weg en wacht u de volgende keer nog iets langer.

Is de schaal binnen enkele uren al leeg geeft u nog een beetje extra.

Geen plant is hetzelfde

Helaas geldt dit vaak ook voor de vele, natuurlijk altijd goed bedoelde, adviezen. Niet zelden krijgt u zeer tegenstrijdige adviezen van het lokale tuincentrum, het plantenlabel, naslagwerken of het internet. De oorzaak hiervan is vrij voor de hand liggend; geen plant is hetzelfde en dit geldt ook voor de omstandigheden waarin u de plant houdt. Niet alleen de plant zelf bepaalt immers de benodigde hoeveelheid water, een heel aantal andere factoren zijn minstens zo belangrijk. En juist die factoren kunnen sterk verschillen. Een standaard antwoord op de vraag van dit artikel bestaat dan ook niet.

Welke factoren hebben een invloed op de waterbehoefte?

• eigenschappen van de plant
• standplaats
• type pot/potgrond
• seizoen

Eigenschappen van de plant

Natuurlijk is het in eerste instantie belangrijk om de basis behoeften qua algemene verzorging van uw plant te kennen. Zo staan sommige planten liever wat droger terwijl andere planten het juist beter doen in vochtiger bodems. De beste indicatie krijgt u nog wanneer u na gaat waar de plant van nature voorkomt. Het spreekt voor zich dat planten uit woestijngebieden beter wat droger staan en vice versa.

Naast de natuurlijk behoeften van de plant, speelt ook de grootte van de plant een belangrijke rol. Zo zal een grote plant met veel blad meer water verdampen dan een kleiner exemplaar met slechts enkele bladeren. Ook hebben grotere planten een beter ontwikkeld wortelgestel waardoor water ook veel beter kan worden opgenomen. Bij een kleinere plant zal de grond langer nat blijven aangezien er minder wortels zijn voor de opname van het water.

Standplaats

Naast de eigenschappen van de plant zelf speelt de standplaats ook een zeer belangrijke rol. Zo vragen planten buiten een andere aanpak dan planten binnenshuis. Buiten zijn de planten immers blootgesteld aan zon en wind, maar ook aan regen of juist droogte. Vooral de wind kan zorgen voor een sterke toename van de verdamping. Planten in pot hebben ook meer water nodig dan planten in volle grond aangezien de potgrond in een pot sneller uitdroogt. Binnenshuis zijn de omstandigheden dan weer veel stabieler waardoor u vrij snel een vast patroon zult ontdekken in de behoeften van uw plant.

Type pot/potgrond

Het type pot heeft een belangrijke invloed op de waterbehoefte van uw plant. Zo verdampen aardewerken potten ook vocht door de zijwanden waardoor de grond sneller uitdroogt. Wel kunt u bij (niet geglazuurde) aardewerken potten een kleurvertekening zien waar de grond nog nat is. Dit maakt het inschatten van de behoefte iets gemakkelijker. In kunststof potten blijft de grond iets natter omdat het vocht enkel kan verdampen via de bovenlaag. Kies dus bewust het type pot en gebruik deze eigenschappen in uw voordeel!

Ook het type potgrond kan een rol spelen. Zo zijn er heel wat verschillende soorten potgrond op de markt te verkrijgen met verschillende eigenschappen qua watervasthoudend vermogen. (Kijk ook eens op de site van DCM®: soorten potgrond)

Seizoen

Tot slot is het ook belangrijk in welk seizoen we ons bevinden. De meeste planten gaan in het najaar immers in rust bij het korten van de dagen en het dalen van de temperatuur. Hierdoor zal ook de waterbehoefte sterk terugvallen. In het voorjaar hervatten de planten opnieuw hun groei en mag de watergift ook weer geleidelijk opgevoerd worden.

Bananenplanten, een ras apart

De uitleg in de artikel heeft niet alleen betrekking op palmen, maar geldt eigenlijk voor alle planten. Bananenplanten vormen echter een uitzondering op de regel. Deze planten bestaan immers grotendeels uit water (80%). Zij hebben bovendien een groot bladoppervlak. Hierdoor verdampen ze op zonnige en/of winderige dagen zeer veel vocht. Zij hebben dan ook veel water nodig! Echter geldt dit alleen voor bananenplanten die goed groeien. Zolang er geen groei is worden ze beter wat droger gehouden om wortelrot te voorkomen. In de winter gaan zij in rust en verbruiken ze veel minder water. In deze periode raken meer bananenplanten in de problemen door te veel water dan te weinig. Sommige soorten krijgen in de winter zelfs het best helemaal geen water en worden zogenaamd “droog overwinterd” (bv Ensete). (zie ook ons artikel over de winterbescherming van bananenplanten)

Meten is weten

Er bestaat dus geen standaard antwoord op de vraag “hoeveel water heeft mijn palmboom/bananenplant nodig?”. Natuurlijk bestaan er wel manieren om de waterbehoefte van uw plant te controleren. Het eenvoudigst is om even de vochtigheid van de grond te controleren door een vinger in de potgrond te steken. Het oppervlak droogt immers snel uit door rechtstreeks contact met de lucht, net eronder kan de situatie heel anders zijn. Voel daarom enkele cm’s diep ter controle. Blijft er potgrond aan uw vinger plakken dan is de grond nog vochtig en zal een nieuwe watergift niet direct nodig zijn.

Ook bestaan er zogenaamde vochtigheidsmeters. Deze apparaatjes zijn niet duur (al vanaf ong. €7,-) en worden gewoon in het tuincentrum verkocht. Door de sensor controleert u de vochtigheid een stuk dieper en nauwkeuriger dan met de vinger. U zult versteld staan van hoe nat de potgrond een stuk dieper nog zal zijn! Een vochtigheidsmeter mag echter niet permanent in de pot blijven staan en moet na elk gebruik goed gereinigd worden om de levensduur te verlengen. In plaats van een vochtigheidsmeter kunt u natuurlijk ook een lange brei-pen of een bamboestokje o.i.d. gebruiken, maar pas hierbij wel op voor de wortels.

Tot slot

Als laatste geven we u nog graag enkele tips.

Zo is het beter om de zoveel dagen veel water te geven dan elke dag een beetje.

Ook is drainage zeer belangrijk. Wanneer het overtollige water niet weg kan vloeien riskeert u namelijk wortelrot. Maar zeer weinig planten kunnen er goed tegen om permanent in de nattigheid te staan. Laat de grond dus steeds enigszins opdrogen alvorens opnieuw water te geven en giet het overtollige water uit de onderschaal of cache-pot.

Bij twijfel kunt u de plant het best eens uit de pot verwijderen om de wortelkluit te inspecteren. Gezonde wortels zijn wit-gelig van kleuren en ruiken niet rot. Zo ziet u ook ineens de vochtigheid van de grond.

© La Palmeraie

Net als andere exotische planten hebben ook boomvarens nood aan de nodige winterbescherming. Omdat het haast onmogelijk is om voor elke soort een aparte omschrijving te maken vindt u hier een algemene beschrijving. Voor meer specifieke vragen kunt u natuurlijk altijd terecht op het Palmvrienden forum!

Dicksonia

De meest voorkomende soort bij liefhebbers is de Dicksonia antarctica. Dit is dan ook één van de meest eenvoudige boomvarens in de verzorging. De Dicksonia antarctica kan tot ongeveer -8°C/-10°C (nachtvorst) kortstondig overleven zonder specifieke bescherming. Wanneer er voor een langere periode temperaturen onder de -6°C voorspeld wordt is het wel aangeraden hem te beschermen. De Dicksonia antarctica verliest zijn blad (bruin worden) bij temperaturen kouder dan -8°C/-10°C of wanneer het blad in aanraking komt met sneeuw of ijs.

Het beschermen van de boomvaren kan op verschillende manieren.

Inpakken

De meest voorkomende manier van beschermen is een prop vliesdoek, noppenfolie of stro in de kop te doen en dit vervolgens samen met de stam te omrollen met een paar lagen vliesdoek. Over het vliesdoek rolt u een laag noppenfolie zodat het meeste vocht van de stam wordt gehouden. Deze methode is ook geschikt om het blad te beschermen. Onthoud wel dat ook deze manier niet voldoende bescherming zal bieden voor temperaturen onder de -10°C.

Wanneer het nog kouder is kunt u nog meer lagen vliesdoek of zelfs een lichtslang of verwarmingskabel gebruiken om bij te verwarmen tijdens de koudste nachten. Wees daarbij waakzaam voor uitdroging van de stam!

De aarde rond de stam kunt u het beste afdekken met een laag oude bladeren, boomschors,…of een ander organisch materiaal.

Vorstvrij

Ook kunt u de Dicksonia antarctica ergens vorstvrij laten te overwinteren tussen de 0°C en 8°C. Zorg er wel voor dat de stam en het groeipunt niet uitdrogen tijdens de winter. Vooral als er wordt bijverwarmd. Dit vergeten veel mensen waardoor ze alsnog de boomvaren verliezen.

De Dicksonia fibrosa en Dicksonia sellowiana zijn ongeveer vorstbestendig tot -6°C/-8°C. Deze moeten beschermd worden als het voor langere periode kouder wordt dan -5°C. Bladschade treedt op bij temperaturen onder de -4°C/-6°C of bij aanraking met sneeuw of ijs.

De Dicksonia squarrosa en Dicksonia youngiae zijn ongeveer vorstbestendig tot -3°C/-5°C. Deze soorten buiten overwinteren vraagt veel aandacht alleen om het feit dat deze soorten snel last hebben van uitdrogingsverschijnselen. Bij deze soorten is het hart van de stam immers hol en de plant heeft hierdoor zelf haast geen buffer. Het is dus heel belangrijk dat ze niet uitdrogen bij het overwinteren. Bij deze soorten zal de bladschade optreden bij temperaturen onder de -2°C/-4°C of bij aanraking met sneeuw of ijs.

Cyathea

De Cyathea’s (de beetje vorst verdragende soorten) kunnen enkel met hele goede bescherming buiten overwinteren. Dik inpakken en bijverwarmen met lichtslang of verwarmingskabel is dus de boodschap. Cyathea’s krijgen bladschade als de temperatuur onder de -2°C/-4°C graden komt of als het blad in aanraking komt met sneeuw of ijs. Enkel de Cyathea australis vormt hierop een uitzondering, deze zou net zo hard zijn als de Dicksonia antarctica.

Het beste is om Cyathea’s vorstvrij te overwinteren tussen de 0°C en 8°C. De tropische soorten overwinteren het beste tussen de 6°C en 12°C. Op deze manier blijft het blad behouden en zal hij er na de winter mooier bijstaan. Vergeet ze niet een beetje vochtig te houden tijdens hun overwintering als het weer het toelaat.

Watergift

In de wintermaanden verbruiken de boomvarens logischerwijs minder vocht door de lage temperatuur. Toch wil dit niet zeggen dat de boomvaren mag uitdrogen. Eerdere week een beetje water geven is dan ook aan te raden. De plant mag echter ook niet te nat staan. Het belangrijkste bij het overwinteren is dan ook het voorkomen van uitdrogen en dat de bescherming niet teveel vocht doorlaat.

Tekst door TropiRo
Illustraties door Eduard

© La Palmeraie

De Rubberplant of “Ficus elastica” is een populaire plant. Deze klimplant met grote en rubberachtige bladeren vormt immers een elegante verschijning die maar weinig plaats nodig heeft. Ook de verzorging is relatief eenvoudig. Deze plant heeft vooral nood aan standvastigheid en regelmaat. Hem regelmatig watergeven en niet verdraaien of verplaatsen dus. De bladeren zouden bovendien over een luchtreinigend vermogen beschikken waardoor hij ook ineens functioneel kan zijn in ruimtes waar bijvoorbeeld gerookt wordt.

De Rubberplant

Oorspronkelijk komt de Ficus elastica uit Azië (Indië, Java, Malasië). Daar groeit hij uit tot een heuze boom met veel luchtwortels. De Nederlandse naam (rubberplant) is eigenlijk niet correct. Het is namelijk een andere boom, de Hevea brasiliensis, die gebruikt wordt voor de commerciële rubberproductie. Het witte sap van de Ficus elastica is ook latexachtig maar wordt niet gebruikt voor in de rubberproductie.

In potcultuur blijft hij natuurlijk kleiner waardoor hij bij ons over het algemeen verkocht wordt als onvertakte stengel. Pas op termijn vormt de plant vertakkingen. Dit proces kan wel geforceerd worden door de top uit de plant te knippen.

Er zijn verschillende variëteiten van de Rubberplant op de markt, gaande van een egaal donkergroen groot blad zoals de Ficus elastica ‘Robusta’ naar de bontbladige Ficus elastica‘Tineke’.

Vermeerderen

De Rubberplant kan worden gestekt door middel van een bladstek.
Maar omdat het bij stekken altijd afwachten is wat het resultaat zal zijn hebben we gekozen voor het marcotteren. In de onderstaande stappen ontdekt u hoe eenvoudig deze ingreep is. Het grootste voordeel is dat u perfect kunt volgen hoe de aanmaak van wortels verloopt, bovendien verliest noch de plant noch de stek hierbij zijn sierwaarde!

Marcotteren

Stap 1

Verwijder enkele bladeren aan de basis van een vertakking.
Pas hierbij op voor het witte sap dat direct uit de wond zal sijpelen. Dit sap is giftig!

Stap 2

Snijd de stengel voor 2/3 door tussen twee ogen (waar de weggesneden bladeren aan de stengel zaten). Buig de snede voorzichtig open en steek er een luciferhoutje tussen zodat de twee zijden van de wond elkaar niet meer raken. Ga hierbij voorzichtig te werk om de stengel niet volledig af te breken. Ondersteun de stengel indien nodig. Let ook nu weer op voor het sap!

Stap 3

Omwikkel de wond met vochtig gemaakt mos en omwikkel het geheel met plastic. Sluit het plastic aan de beide uitersten af.

Stap 4
Controleer regelmatig of het mos nog vochtig genoeg is en bevochtig wanneer nodig. Hierbij kan ook de wortelvorming gecontroleerd worden.
Dit proces kan enige tijd in beslag nemen. Bij dit voorbeeld duurde het 14 weken. Wanneer er enkele wortels zijn gevormd kan doorgegaan worden met de volgende stap.

Stap 5

Knip de stengel onder de nieuw gevormde wortels af. Let hierbij op voor het giftige sap.

Stap 6

Verwijder enkele bladeren aan de onderzijde van de stengel en pot de stengel op in goede potgrond. Eventueel kan beendermeel toegevoegd worden voor het stimuleren van de aanmaak van nieuwe wortels en Perliet voor een verbeterde bodemstructuur.

Stap 7

Houd de potgrond slechts licht vochtig totdat de plant opnieuw groeit. Dan pas kan de watergift geleidelijk opgevoerd worden.

© La Palmeraie

De Sequoia, of Mammoetboom, spreekt tot de verbeelding van velen.
We kennen hem allemaal van de afbeeldingen van die gigantische boom waar auto’s onderdoor kunnen rijden. Deze reuzen met de typische rode bast verdienen zonder twijfel hun Nederlandse benaming. De Mammoetboom (Sequoiadendron giganteum) is de grootste boom in volume. Het aller grootst levende exemplaar, de “General Sherman” heeft een stamomtrek van maar liefst 24 meter!
De Kustmammoetboom (Sequoia sempervirens) wordt dan weer het hoogst. De “Hyperion” is met zijn 115 meter hoog dan ook de hoogste boom ter wereld!

De Sequoia leeft van nature in de smalle vochtige kuststrook van het bergachtige Californië tot in Oregon. De Sequoiadendron leeft op hoogtes tussen 900 en 2440 meter van het Sierra Nevada gebergte in Californië. Vandaar ook zijn winterhardheid tot -15°C. Deze bomen bereiken hun aanzienlijke afmetingen niet alleen door hun snelle groei van zo’n 1 meter per jaar, maar ook dankzij hun zachte vezelige bast die de bomen ongevoelig maakt voor bosbranden. Bovendien waaien ze maar zelden om. Door hun grootte zijn ze dan wel weer gevoeliger voor blikseminslag. De mammoetboom was zeer populair voor de houtproductie. Niet alleen zijn de stammen mooi recht en van goede kwaliteit, ook schiet de boom terug na het kappen. Inmiddels zijn deze bomen beschermd in de Nationale parken van die streek.

Zelf kweken
De reizigers onder ons hebben misschien al het geluk gehad om de Sequoia in eigen habitat te mogen aanschouwen. Velen nemen als souvenir enkele zaden mee, maar het resultaat is vaak teleurstellend. Omdat het kweken natuurlijk wel mogelijk is, worden in dit artikel twee verschillende methoden besproken waarmee wij zelf goed resultaat behaalden.

Zaad
Zoals altijd hangt het resultaat direct af van de kwaliteit van het zaad. U kunt ervoor opteren om zelf kegels te rapen, indien er een Sequoia bij u in de buurt staat. Maar deze bomen zijn meestal nog te jong om goede zaden te produceren. Een kegel doet er namelijk tot twee jaar over om te rijpen en kan bovendien nog eens tientallen jaren aan de boom blijven hangen! U kunt natuurlijk ook zaad bestellen via de bekende zaadleveranciers op het internet. Deze zaden komen wel uit oudere kegels waardoor het resultaat gunstiger zal zijn. De Sequoia sempervirens kiemt over het algemeen iets beter dan de Sequoiadendron giganteum die maar een kiempercentage van 15% haalt.

Zaaien
In alle gevallen is het belangrijk dat de zaden eerst een koude periode doorstaan. Na deze kunstmatige winterfase zullen de zaden beter kiemen. Hiervoor plaatst u de zaden minimum vier weken in de koelkast voordat u ze zaait.

Methode 1:
Bij deze methode, de meest gekende, worden de zaden op de zaaigrond geplaatst. De zaden moeten niet afgedekt worden met aarde. De grond moet vochtig gehouden worden, maar mag ook zeker niet te nat zijn. Om het uitdrogen van de aarde te voorkomen kunt u de pot afdekken met vershoudfolie. Zet de pot op een lichte en warme plaats. Op een radiator of vensterbank in het voorjaar is prima. De eerste zaden kunnen al kiemen na enkele weken maar het resultaat kan ook lang op zich laten wachten. Geduld is dus zeker vereist. Wanneer de zaailingen groot genoeg zijn om te hanteren kunt u ze verspenen naar een eigen pot.

Methode 2:
Bij deze, relatief onbekende methode, is het belangrijk dat u zo steriel mogelijk te werk gaat om schimmelvorming te voorkomen. Neem een ongebleekt koffie filter, vouw deze op en maak hem vochtig. Vervolgens plaatst u de zaden op het filter en vouwt u het filter dubbel.

Plaats alles in een plastic zak en sluit de zak. Zorg ervoor dat hierbij nog voldoende lucht in de zak aanwezig blijft. Plaats de zak hierna op een donkere plek. Controleer regelmatig op gekiemde zaden en eventuele schimmelvorming. Gekiemde zaden plaatst u voorzichtig in een eigen potje op de potgrond. Dek eventueel het potje af om uitdroging te voorkomen. Wanneer er schimmels gevormd zijn verwijdert u de beschimmelde zaden en plaatst u de schone zaden over naar een nieuw koffiefilter.

Methode 3:
Deze methode is eigenlijk een combinatie van bovenstaande twee methodes. In plaats van zaai- en stekgrond wordt er Perliet gebruikt. De zaden plaatst u op de Perliet. Na het bevochtigen dekt u het zaaibakje af en zet u het geheel warm weg. Zodra de gekiemde plantjes groot genoeg zijn om te hanteren kunnen ze worden verspeend.

Ervaring
In onze eigen ervaring heeft u bij methode 2 een beter en sneller resultaat maar… u moet de gekiemde zaden wel tijdig overplaatsen én opvolgen qua vochtigheid. Ze zijn in dit stadium namelijk nog zeer gevoelig voor uitdroging. Bij methode 1 speelt dit probleem veel minder. Bij deze methode mag u de pot met zaden ook uit het oog verliezen zonder drastische gevolgen. Methode 3 gaf bij ons het hoogste kiempercentage.

Verzorging:
De Sequoia zaailing vraagt eigenlijk geen specifieke verzorging. Van het voorjaar tot het najaar kan de zaailing prima buiten in de schaduw staan. Geef hem regelmatig water maar voorkom natte voeten. Ook mag hij regelmatig overgepot worden naar een, voor het gevoel, te grote pot. Dit zal de groei ten goede komen. Zodra uw Sequoia een redelijk formaat heeft kunt u hem ook aanplanten in de volle grond. Houd hierbij natuurlijk wel rekening met hun explosieve groei én royale afmetingen. Aanplanten op een erfgrens lijkt ons dan ook niet aangeraden…

© La Palmeraie