Zodra je over bamboe begint is de reactie doorgaans “pas op daarmee!”

In redelijk wat tuinen vormt bamboe immers een serieuze plaag in plaats van een prachtige aanwinst. Dit komt doordat men deze exoot ooit aanplantte zonder zich vooraf goed te informeren, met alle gevolgen van dien. Niet zelden worden hele schuttingen ontwricht, vijvers lek geprikt of de relatie met de beuren serieus op de proef gesteld door verdwaalde uitlopers. In dit artikel vindt u alle relevante informatie overzichtelijk terug.

Woekerend of niet-woekerend?

Bamboe kan grofweg worden ingedeeld in twee groepen; woekerend en niet-woekerend.
Elke bamboe vormt ondergrondse uitlopers (rhizomen) maar bij niet-woekerende soorten blijft groei geconcentreerd tot één pol. Afhankelijk van de soort varieert de grootte van de uiteindelijke pol tussen 1 à 2 meter in diameter.

Bij de woekerende soorten komen de uitlopers veel verder van de moederplant boven de grond. Enkele meters worden moeiteloos afgelegd. Deze soorten moeten dan ook begrensd worden als u de bamboe binnen een bepaald gebied wenst te houden.

Rhizoombegrenzer

Bij de woekerende bamboe-soorten is het dus aangeraden om een begrenzer in te graven. Lang niet elk materiaal is hiervoor geschikt! Beton vormt zo bijvoorbeeld geen uitgesproken hindernis voor bamboe. Zo hebben we wel eens gehoord dat bij een onfortuinlijke bezitter de bamboe ook binnenshuis door de muur kwam gluren. Het enige echte geschikte materiaal is een speciaal vervaardigde rhizoombegrenzer voor bamboe. Deze stugge kunststof wordt in speciaalzaken per lopende meter verkocht in verschillende hoogtes. De aangeraden hoogte hangt af van de worteldiepte van uw bamboesoort. Courante maten zijn 50, 65 en 75cm. Ook de kostprijs varieert maar reken toch op minimum €4,-/meter.

De rhizoombegrenzer moet volledig rondom worden ingegraven waarbij de bovenste 5cm nog boven de grond uitsteekt. Zo kunnen de rhizomen ook niet ongezien over de begrenzer heen groeien. De uiteinden moeten met een stuk overlap aan elkaar bevestigd worden met roestvrijstalen bouten. Ook kan ervoor geopteerd worden om de uiteinden naar het midden toe samen te laten komen zoals getoond op de foto. Bijkomend voordeel is dat uitlopers zo weer teruggeleid worden naar de kern van de plant.

NB. Ook met rhizoombegrenzer is het belangrijk dat de bamboe de plaats krijgt die hij van nature nodig heeft. Grote soorten hebben zo nood aan minimum enkele m². Wanneer deze te klein gehouden worden zullen ze uiteindelijk toch de ruimte opzoeken door onder de begrenzer door te groeien.

In grote kwekerijen worden ook wel eens diepe geulen gegraven als begrenzer. De rhizomen worden immers afgeremd door het licht. Maar voor een doorsnee tuin is deze methode niet echt geschikt.

Bamboe: welke soort?

Er bestaan vele verschillende soorten bamboe. De meesten liefhebbers willen een soort met een zo dik mogelijke stengel én die niet woekert. Helaas gaan deze twee niet hand in hand. Het is dus kiezen voor of een dikke stengel en begrenzen of dunnere stengels maar polvormend. Voor een doorsnee tuinier is het maar moeilijk om te bepalen welke soorten wel of juist niet woekeren. Helaas klopt het verhaal van de verkoper ook niet altijd.

Onderstaand een overzicht van de bamboe geslachten, opgedeeld in woekeraars en polvormende bamboe.

Doorgaans zijn het vooral de Fargesia (niet woekerend) en de Phyllostachys (woekerend) die te koop worden aangeboden. Dat maakt het natuurlijk al een stuk gemakkelijker. De bekende woekeraar uit veel tuinen is de Pseudosasa. Uiteraard heeft elk geslacht verschillende soorten, maar dat verandert niet zo veel aan de woekereigenschap. Zo zijn er bijvoorbeeld bepaalde Fargesia soorten die breder uitlopen zoals de Fargesia sp. ‘Scrabida’ of de Fargesia robusta ‘Wolong’ en de Fargesia rufa maar dat uitlopen is zeker geen woekeren.

De bamboe met de mooie dikke stengels is de Phyllostachys vivax.

Tevens worden er steeds weer “nieuwe” soorten aangeboden met welklinkende namen. Maar heel veel meer dan een nieuwe commerciële jas voor bestaande soorten is dat vaak niet.

Waterbamboe

Naast de reguliere bamboe zijn er ook nog enkele Phyllostachys-soorten die in veel vochtiger omstandigheden kunnen handhaven. Men moet hierbij niet verwachten dat het waterplanten zijn, maar dankzij deze aanpassing zijn deze soorten wel in staat om te overleven in gebieden die geregeld overstromen bijvoorbeeld. Onderstaand een overzicht:

Het onderscheid tussen bepaalde reguliere- en watersoorten is niet altijd even gemakkelijk te bepalen. Zo lijken de P. atrovaginata en P. parvifolia bijvoorbeeld sterk op elkaar. Een belangrijk determinatiekenmerk zijn de luchtkanalen in de rhizomen. In dit geval betreft het dus een rhizoom van de P. atrovaginata.

Fargesia robusta

Fargesia denudata

Phyllostachys parvifolia

Phyllostachys kwangsiensis

Phyllostachys edulis

Phyllostachys nigra 'Borayana' in bokrijk, grootste bamboe (qua oppervlakte) in België

Standplaats & plantafstand

Bamboe is niet heel veeleisend qua standplaats. Wel komen bepaalde soorten meer tot hun recht als solitair en zijn andere soorten juist weer perfect voor het vormen van een haag. Ook doen bepaalde soorten het iets beter wanneer ze niet in de volle zon staan; anderen dan juist weer wel. Hiervoor informeert u zich het best op voorhand voor het beste resultaat. Wat betreft de grondsoort vraagt bamboe geen speciale aanpassingen. Wel heeft bamboe veel water nodig waardoor te droge ondergronden veel vaker besproeid moeten worden in de zomer.

Wanneer u een haag wilt aan leggen hangt de individuele plantafstand af van hoe snel u een dichte haag wilt hebben. Zet u 2 planten per meter hebt u meteen een dichte haag. Zet u 1 plant per meter zal de haag binnen 2 à 3 jaar dichtgegroeid zijn. Wanneer u er nog minder neerzet kan ervoor geopteerd worden om na 2 à 3 jaar de uitlopers af te steken en opnieuw aan te planten in de haag. Het beste wordt de bamboe zo’n 100 cm van de erf afscheiding aangeplant om te voorkomen dat uitlopers ook bij de buren opkomen.

Voor kuipen en grote bloembakken is vooral de Fargesia rufa erg geschikt. Wel zal er dan steeds voldoende water gegeven moeten worden zodat de kluit niet uitdroogt.

Verzorging & snoei

Bamboe is een eenvoudige plant qua verzorging. Hij vergt eigenlijk maar weinig aandacht zolang hij maar voldoende water krijgt. Op warme dagen zal een watertekort zich uiten door het oprollen van de blaadjes. Zodra er (tijdig) opnieuw water wordt gegeven ontrollen de bladeren zich weer. Qua bemesting zijn meststoffen voor grassen in principe al voldoende en ook gedroogde koemestkorrels zijn een prima alternatief. Soms wordt ook wel paardenmest gebruikt alhoewel dat niet voor iedereen even haalbaar zal zijn in de praktijk. Snoeien is in principe niet nodig.

Bamboe vormt elk voorjaar nieuwe uitlopers welke op één seizoen uitgroeien tot volwassen stengels. De nieuwste stengels zijn daarbij het dikst. Eventueel kan de bamboe luchtiger gemaakt worden door de oudere (dunste) stengels vlak boven de grond weg te snoeien. Indien gewenst kunnen ook de zijtakken worden weggeknipt waar en wanneer u maar wilt. Dit wordt bijvoorbeeld gedaan voor het vormen van strakke hagen.
De meeste bamboesoorten zijn winterhard in ons klimaat. Wel kunnen de uitlopers in het vroege voorjaar tegen de nachtvorst beschermd worden dmv een mulchlaag.

Snoei lelijk geworden stengels ook niet te snel weg. Zeker de niet woekerende bamboesoorten slaan immers de meeste energie op in hun stengels. Geef na een strenge winter de hoop dan ook niet te snel op. Wie weet loopt de bamboe alsnog uit, iets later in het voorjaar.

Uitlopers die te ver van de moederplant bovenkomen kunnen met een stevige spade worden afgestoken. Indien er voldoende wortels aan zitten kan deze opnieuw aangeplant/opgepot worden en uitgroeien tot een volwaardige plant.

Bloei

Na de bloei sterven de meeste bamboe-soorten volledig af. Hierdoor wordt er soms specifiek bij vermeld dat het om exemplaren gaat waarvan de soort onlangs gebloeid heeft. Doordat bamboe maar heel zelden en met tientallen jaren tussenpauze bloeit weet u zo dat u de soort met een gerust hart kunt aanschaffen. Dit is bijvoorbeeld veelal het geval bij de Fargesia ntidia variëteiten.

Onze favorieten

Om geen rhizoom-barrière te moeten plaatsen hebben wij enkel Fargesia soorten in de volle grond staan. De Fargesia robusta ‘Campbell’ is daarbij onze favoriet voor de haag. Als solitair hebben we een Fargesia denudata ‘Lancaster 1’ die met de topzware halmen sierlijk doorbuigt. Voor een wat wilder effect hebben we ook een Fargesia robusta ‘Wolong’ als solitair aangeplant. Deze loopt wel iets breder uit maar dat kan op de huidige plaats zonder problemen. Verder zijn we ook erg fan van de Fargesia rufa. Niet alleen is deze plant zeer veelzijdig; solitair, haag, kuip,… hij is bovendien ook zeer winterhard gebleken.

Phyllostachys edulis

Phyllostachys aureosulcata 'Spectabilis'

Phyllostachys prominens - 11cm dik

Nuttige adressen

www.exotopia.be – website van Belgische bamboeliefhebber én kenner
www.belgianbamboosociety.com – website van de Belgian Bamboo Society
www.bamboogarden.com – Amerikaanse site met een mooi visueel overzicht van de verschillende soorten bamboe
www.bamboebergh.be – Belgische bamboekweker met een handige catalogus voor het bekijken van alle soorten en hun eigenschappen
www.bambouseraie.com – website van hét bamboebos in Zuid-Frankrijk
www.bambus-lexikon.de/bambus.html – Duitse website over bamboe

© La Palmeraie

Al meermaals kregen we de vraag hoe en waar de Strelitzia zaden maakt en vooral of dit thuis ook mogelijk is. Daarom beschrijven we in dit artikel de bevruchting van de Strelitzia (Paradijsvogelbloem).

De Strelitzia in de natuur

De Strelitzia (Paradijsvogelbloem) is protandrisch.
Dit wil zeggen dat deze éénhuizige plant een bepaalde ontwikkeling doormaakt om zelfbestuiving te voorkomen. Maar ook wanneer het stuifmeel eerst wordt opgevangen en nadien op de stamper wordt aangebracht zal dit niet leiden tot bevruchting. Daarmee weten we ook meteen dat er meerdere planten nodig zijn om de bloem met succes te bestuiven.

Door wie de Strelitzia in de natuur bevrucht wordt is niet volledig duidelijk en wordt nog volop onderzocht. Wel is geweten dat insecten, waaronder bijen, de bloem bezoeken. Ook wordt de bloem bezocht door honingzuigers (Nectariniidae) maar het lijkt alsof deze vogel de nectar weet te bereiken zonder de vruchtbare delen van de bloem aan te raken.

De bloem

Op het hoornvormige horizontale shutblad worden 4 tot 6 bloemen gevormd met feloranje kroonbladeren. De vruchtbare delen zitten in het horizontale blauwe ‘pijl’.
De meeldraden worden zichtbaar wanneer de vleugeltjes achterop de blauwe pijl worden samengedrukt. De stamper is de witte punt voorop de blauwe pijl, welke kleverig en dus ontvankelijk wordt zodra de meeldraden geen stuifmeel meer verspreiden.

De bevruchting

Zoals eerder aangegeven kan de plant zichzelf niet bevruchten.
Echter wordt de Strelitzia vaak verkocht met verschillende planten samen in één pot.
Wanneer deze verschillende planten in bloei komen kan er dus wel met de hand bevrucht worden.
Eerst moet het stuifmeel verzameld worden. Dit kan door na het blootleggen van de meeldraden voorzichtig met een rietje over de meeldraden te bewegen van de basis naar de punt. Vervolgens kan dit in de koelkast bewaard worden.
Zodra een andere plant bloemt en de stampers ontvankelijk zijn (kleverig) kan het verzamelde stuifmeel op de stampers worden gestrooid.

De zaaddozen

Ongeveer vier weken na een succesvolle bevruchting vormt zich in het horizontale schutblad een zaaddoos ter grootte van een passievrucht. Deze zaaddoos is van binnen opgedeeld in drie compartimenten en kan tot 80 harde ronde zwarte zaden bevatten met de typische oranje flosjes. Wanneer het zaad rijp is barsten de zaaddozen open.

Deze zaden kunnen vervolgens weer gezaaid worden zoals beschreven in de zaaihandleiding voor Musa, Strelitzia en Yucca.

Zie ook:

Strelitzia reginae
Strelitzia nicolai

© La Palmeraie

Bron:
http://culturesheet.org/strelitziaceae:strelitzia:reginae
foto’s: Forest & Kim Starr

Nederlandse naam:
Wonderboom, Christuspalm (Palma Christi)

Herkomst: Oost-Afrika, maar tegenwoordig algemeen verspreid

Blad: handvormig, afhankelijk van de variëteit groen, bruin tot roodpurper gekleurd

Bloem: opvallende roodoranje stekelige bloemen

Standplaats: Zon, half schaduw

Groeisnelheid: zeer snel

Hoogte volwassen: in het oorspronkelijke habitat tot 15 meter, bij ons als éénjarige tot 4 meter

Vorstbestendigheid: niet winterhard

Kweken & verzorging:

De Ricinus communis kan prima worden gezaaid. De voorkeur wordt gegeven aan het zaaien van de Wonderboom op zijn definitieve plaats in maart-april in een voedselrijke bodem. Zaaien in potjes kan ook maar bij deze plant is zeer gevoelig voor het verspenen. Bij voldoende warmte en voldoende vocht groeit deze plant snel uit tot een ware eyecatcher in de tuin. Zeker wanneer de Ricinus in groepen wordt aangeplant steken de felrode bloemen mooi af tegen het donkere blad. Bij de optimale omstandigheden kan de Wonderboom tot 4 meter hoog worden, maar er zijn ook soorten die niet hoger worden dan 1,5 of 2 meter. In het najaar kan het zaad eventueel geoogst worden voor het zaaien in het voorjaar.

Gebruik:

In de tropen groeit de Ricinus (Latijn voor “teek” naar de zaden die erg lijken op teken) snel uit tot een boom. Bij ons blijft het een kruidachtige éénjarige. Uit de zaden, de zogenaamde “wonderbonen” wordt wonderolie gewonnen. Deze olie wordt onder andere gebruikt als purgeermiddel en lampenolie. De zaden bevatten het zeer sterke gif ricine waardoor enkele zaden al dodelijk zijn voor kinderen en een handje vol voor volwassenen! De stekelige felrode zaaddozen maken de plant echter niet echt aanlokkelijk om te proeven en ook de zaden zien er niet echt smakelijk uit. Echt een gevaar is het dus niet voor in de tuin, maar enige oplettendheid is uiteraard wel aangeraden, zeker met kinderen. De zaden worden ook wel gebruikt in de tuin bij het uitroeien van knaagdieren, door enkele zaden in de ondergrondse gangen te strooien.

Nederlandse naam:
Tetrapanax payrifera ‘Steroidal Giant’ ookwel Tetrapanax payrifera ‘Rex’

Herkomst: China en Taiwan

Bladvorm: Grote gelobde bladeren die een doorsnede tot 1 m kunnen behalen! In serre zelfs nog meer.

Standplaats: Zon tot halfschaduw

Groeisnelheid: Zeer snel

Hoogte volwassen: 2 tot 3 meter

Vorstbestendigheid: -15°C

Verzorging: Door de grote bladeren verdampt de Tetrapanax op warme dagen heel wat vocht. Voorzie dan ook voldoende water. In het najaar vallen de bladeren af waardoor er een soort stammen overblijven. In het voorjaar groeien hier vanzelf weer nieuwe bladeren uit. De Tetrapanax vormt ondergrondse uitlopers via rhizomen die heel wat meters verder kunnen bovenkomen. Deze kunnen echter eenvoudig worden afgestoken waardoor een rhizoombegrenzer niet noodzakelijk is. Voorzie voldoende plaats voor de Tetrapanax die al op termijn een oppervlakte tot 6m² kan innemen.

Gebruik: De Tetrapanax werd in China gebruikt voor de productie van rijstpapier. Hier is het een ideale plant voor de exotische tuin. Hij is goed winterhard en kan op bijna elke plaats goed groeien. Het grote opvallende blad komt het best tot zijn recht als solitair. Bovendien is de plant niet giftig waardoor kinderen gerust in de buurt kunnen spelen. Bij het intensief manipuleren van de plant kan het gelige poeder van de bladstelen wel iets irriteren op de luchtwegen.

Nederlandse naam:
Olifantsoor

Herkomst: Tropische bossen van Zuidoost Azië

Bladvorm: Grote bladeren (tot 90 cm!) in de vorm van olifantsoren met grove nerven, lange bladstengels (tot 2 meter!)

Standplaats: Veel licht, geen directe zon met hoge luchtvochtigheid

Groeisnelheid: Snel

Hoogte volwassen: tot 2 meter

Vorstbestendigheid: Niet vorstbestendig

Verzorging: Zet de Alocasia calidora op een zeer lichte plaats in de huiskamer, bijvoorbeeld vlak bij een venster zonder direct zonlicht. Bij een te lage luchtvochtigheid verdrogen de bladeren. In dat geval is het raadzaam om de plant regelmatig te benevelen. De bladeren groeien naar het licht. Verdraai de plant dan ook regelmatig zodat hij niet te scheef groeit. De Alocasia calidora houdt niet van natte voeten. De grond mag dan ook niet nat zijn en er mag geen water in de onderschaal blijven staan. Tijdens de zomer kan deze plant prima in de tuin staan op een luwe plek in de halfschaduw. Met een goede verzorging zal hij regelmatig een nieuw blad aanmaken. Het oudste blad sterft meestal net iets ervoor af. Bij de standplaats binnenshuis rekening houden met guttatie!

Gebruik: Deze tropische plant is een ware eyecatcher in uw huiskamer. Gasten lopen er zonder uitzondering meteen naar toe met de vraag welke plant dat is. Door zijn lange bladstelen en grote grove bladeren heeft hij in een grote sobere pot een zeer trendy uitstraling. De Alocasia calidora is eigenlijk een kruising uit andere Alocasia’s ontstaan in Engeland. In hun natuurlijke habitat worden de rhizomen gegeten door de lokale bevolking.

Nederlandse naam:
Paradijsvogelbloem

Herkomst: Zuid-Afrika

Bladvorm: Grijsgroen banaanachtig blad, stijf , lancetvormig, afwisselend geplaatst.

Bloem: fel oranje met blauw gekleurd. Verschijnen in het voorjaar.

Standplaats: Zon, half schaduw

Groeisnelheid: Redelijk snel

Hoogte volwassen: tot 2 meter

Vorstbestendigheid: 2°C

Kweken: Verse zaden kiemen zeer goed. Ook daarna groeit de Strelitzia reginae behoorlijk snel. Hij heeft graag een zonnige standplaats en voldoende water tijdens het groeiseizoen. Voorkom echter dat de wortels permanent in het water staan. Verder is deze gemakkelijke plant een perfecte blikvanger in de tropische tuin. Een heel klein beetje vorst zal hij wel overleven maar het is toch sterk aan te raden om deze plant binnen koel te laten overwinteren. De watergift moet dan ook verminderd worden. Deze koele periode zal de plant ook aanzetten tot de aanmaak van bloemknoppen. Deze worden over het algemeen al gevormd vanaf het 4e jaar. Verpotten is pas nodig als hij helemaal uit de kuip groeit. De Strelitzia kan zichzelf niet bestuiven. Maar aangezien ze vaak met meerdere exemplaren in éénzelfde pot worden aangeboden kunt u toch proberen om de bloemen van de aparte planten te bestuiven voor het verkrijgen van zaad. Dubbele bloemen is een niet zeldzame groeiafwijking bij de Strelitzia.

Gebruik: Deze sierlijke plant is prachtig voor op het terras. Voorzie wel voldoende ruimte aangezien hij ook ongeveer een meter breed kan worden. Tevens worden de bloemen veel gebruikt bij het bloemschikken.

Zaden van de Strelitzia reginae

Strelitzia reginae wallpaper:

1024×768 – 1280×800

Misschien vindt u dit ook interessant:
Zaaihandleiding voor Musa, Strelitzia en Yucca
Verzorging van bananenplanten
Strelitzia nicolai

Nederlandse naam:
Witte paradijsvogelbloem

Herkomst: Zuid-Afrika

Bladvorm: Grijsgroen banaanachtig blad, 1,5 tot 2,5 meter lang, lancetvormig, afwisselend geplaatst in waaiervorm

Stam: Kaal

Standplaats: Zon

Groeisnelheid: Snel

Hoogte volwassen: tot 10 meter

Vorstbestendigheid: -3°C

Kweken: Verse zaden kiemen zeer goed. Ook daarna groeit de Strelitzia nicolai behoorlijk snel. Hij heeft graag een zonnige standplaats en voldoende water tijdens het groeiseizoen. Voorkom echter dat de wortels permanent in het water staan. Verder is deze gemakkelijke plant een perfecte blikvanger in de tropische tuin. In kuip zal hij niet groter worden dan zo’n 3 meter. Aangezien hij niet goed tegen vorst kan, moet hij binnen overwinteren op een lichte standplaats. De watergift moet dan ook verminderd worden. Verpotten is pas nodig als hij helemaal uit de kuip groeit.

Gebruik: Deze sierlijke plant is prachtig in een hoge pot, bijvoorbeeld voor op het terras. Door de waaiervorm lijkt hij sterk op de nog exclusievere Ravenala madagascariensis.

Zaailingen van de Strelitzia nicolai

Misschien vindt u dit ook interessant:
Zaaihandleiding voor Musa, Strelitzia en Yucca

Het kweken: stap voor stap

Zaden
Zoals met alle tropische zaden, hangt ook hier het succes voor een groot deel af van de versheid van de zaden.

Zaden weken
Na ontvangst zijn de zaden voor 48 uur te weken gelegd in lauw water op de radiator. Dit om de harde zaadschil iets zachter te maken. Om het water op de gewenste temperatuur te houden werd de beker ingepakt met aluminiumfolie. Tussendoor (na 24 uur weken) werd het water nog eens ververst.

Zaaien
Na het weken werden de zaden ontdaan van de typische blauwe franjes. Vervolgens zijn ze allemaal samen in een pot van 16 cm doorsnee gezaaid. De zaden werden goed afgedekt met laagje potgrond om schimmelvorming te voorkomen. Wegens goede eerdere ervaringen gebruiken wij de zaaigrond van DCM®. De pot werd opnieuw afgedekt met aluminiumfolie om de warmte goed vast te houden en de grond niet te laten uitdrogen. Dit geheel hebben we weer op de radiator geplaatst. Eén maal in de week controleerden we of de aarde nog vochtig genoeg was.

Het is onnodig om de thermostaat extra hoog te zetten. Bij het normaal verwarmen van de woning schommelt de temperatuur tussen de 24°C en 50°C op de warmste plek van de radiator.

Kiemen
Na één maand stond er al een kiemling van enkele centimeters. Omdat deze licht nodig heeft om verder te groeien werd het aluminiumfolie vervangen door vershoudfolie. Op die manier bleef de warmte en vocht toch zoveel mogelijk in de pot voor de kieming van andere zaden. Binnen twee maanden kwam al een tweede en vervolgens een derde zaailing boven de grond.

Verplanten
De zaailing werd verpot in een eigen pot van zodra hij er sterk genoeg uitzag. Door hier niet te lang mee te wachten waren de wortels nog niet te sterk verstrengeld en werd er niets beschadigd. Bovendien hadden de andere zaden zo meer ruimte en kon de pot ook weer volledig worden afgedekt. Bij het verplanten werd er ineens wat gedroogde koemest gemengd met de potgrond.

Van de 25 zijn er inmiddels 6 Ravenala zaden gekiemd, de eerste al na 6 weken.

Ravenala in beeld

© La Palmeraie

‘Down under’ is de kangoeroepoot (Anigozanthos) algemeen verspreid. Deze exoot groeit vooral in het zuidwesten van Australië in de zeer droge omgeving van Shark Bay en Mount Baker. De Kangaroo paw, zoals hij lokaal genoemd wordt, vormt zelfs het nationale symbool van Australië!  Bij ons worden de kleurrijke bloemen vooral gebruikt in boeketten. Als kuipplant is de Kangoeroepoot veel minder bekend.

Kuipplant
De kangoeroepoot is echter vrij gemakkelijk te kweken. Hoewel hij gevoelig is voor kou, vocht en schimmelziekten is hij zeker de moeite waard door de aparte, exotisch gekleurde bloemen, de rode wollig behaarde stengels en de lintvormige bladeren. Hij groeit het best in zandige goed afwaterende grond. In een te natte grond kwijnt deze plant snel weg. Geef deze snelle groeier na het voorjaar ook niet teveel mest meer zodat hij niet uit zijn krachten groeit. Het spreekt natuurlijk voor zich dat deze Australische plant een warme plaats in de volle zon nodig heeft voor het beste resultaat. Binnen overwinteren bij minimum 20°C is dan ook een must.

Anigozanthos flavidus

Bloem
Het meest speciale aan de kangoeroepoot zijn de opvallende bloemen in de vorm van een kangoeroepoot zoals de naam al doet vermoeden. Afhankelijk van de soort bestaan er diverse kleuren: zo is bijvoorbeeld de Anigozanthos flavidus geel, de Anigozanthos manglesii rood,… De bloemen bloeien aan het einde van de soms vertakte stengels. Volwassen planten kunnen meerdere bloemen per stengel voortbrengen. De bestuiving van de bloemen gebeurt hoofdzakelijk door vogels maar occasioneel ook door honingbijen of zelfs marmotten. In Australië bloeit de Kangoeroepoot tussen oktober en december. Bij ons zal deze plant vooral in de zomermaanden in bloei staan.

Kweken
Zoals de meeste exoten zaait men ook de Kangoeroepoot het beste in het voorjaar. Ook hier is het belangrijk om de grond vochtig te houden maar beslist niet te nat. Over het algemeen kiemt deze plant snel. Zodra de zaailingen ongeveer zo’n 10 cm groot zijn kunt u ze individueel uitplanten of samen in een grote pot met een onderlinge afstand van minstens 30 cm. De plant kan eventueel ook vermeerderd worden door de rizhoom in stukken te delen. Er moeten dan nog wel voldoende wortels en enkele stengels met blad aan de rizhomen zitten. Deze methode is ook geschikt voor het verjongen van de plant.

Slakken
Slakken zijn grote liefhebbers van het blad van de Kangoeroepoot. Verwijder de slakken zo snel mogelijk en strooi eventueel een middel tegen slakkenvraat.

• Anigozanthos bicolor
• Anigozanthos flavidus, sterkste en gemakkelijkst te houden. Tot 200cm hoog.
• Anigozanthos ‘Pink Joey’, sterke soort. Tot 50cm hoog.
• Anigozanthos ‘Bush Ranger’, tot 50cm hoog. Kan korte tijd vorst verdragen.
• Anigozanthos ‘Dwarf Light’, tot 80cm hoog. Lang levende soort.
• Anigozanthos ‘Harmoney’
• Anigozanthos ‘Regal Claw’
• Anigozanthos ‘Red Cross’
• Anigozanthos manglesii, wijdst verspreid. Embleem van West-Australië. Tot 100cm hoog.
• Anigozanthos manglesii subsp. manglesii, tot 80cm hoog.
• Anigozanthos manglesii subsp. quadrans
• Anigozanthos rufus, lager dan A. flavidus, maar sterker.
• Anigozanthos viridis, tot 25cm hoog.

Anigozanthos manglesii

De mini-kiwi is zoals de naam al doet vermoeden familie van de kiwi die we kennen van de groentenafdeling. De mini-kiwi (Actinidia arguta) is een klimplant die in tegenstelling tot de gewone kiwi volledig winterhard is. Prima geschikt voor ons klimaat dus als originele en smakelijke haagplant.

Oorsprong
Je zou durven vermoeden dat de mini-kiwi een voor commerciële doeleinden gekweekte variant is, maar niets is minder waar! Het is een zeer oude soort, die al in de vegetatie van het Tertiair voorkwam. De mini-kiwi vindt zijn oorsprong in het noorden van Japan en de taiga’s van Siberië maar werd al snel in Europa en Azië gecultiveerd. Er zijn dan ook veel verschillende benamingen bekend; Siberische kruisbes, kiwiberry (kiwibes), baby-kiwi, grape-kiwi, coctail-kiwi, hardy kiwi, kiwai, tara-vine, bower-vine, kishmish en kokuwa.

Klimplant
Als klimplant groeit de mini-kiwi van nature door andere bomen tot hoogtes van 15 m. De mannelijke en vrouwelijke bloemen bevinden zich aan aparte planten, zodat voor vruchtvorming een mannelijke en een vrouwelijke plant nodig is; we noemen dit “tweehuizig”.  Voor de bestuiving is het echter niet noodzakelijk dat de mannelijke- en vrouwelijke plant van dezelfde soort zijn. Een mannelijk gewone kiwi kan bijvoorbeeld prima een vrouwelijke mini-kiwi bestuiven. De mini-kiwi is een snelle groeier zoals u op de foto hiernaast kunt waarnemen. De foto’s zijn genomen met 40 dagen interval. Zoals eerder genoemd is de mini-kiwi volledig winterhard; sommige variëteiten zelfs tot -30ºC. In de wintermaanden laat de plant wel zijn blad vallen.

Bloemen en vruchten
Na 2 à 3 jaar zal de plant zijn eerste bloemen dragen. Ook dan pas kunt u met zekerheid zeggen of u over een één- of tweehuizige soort beschikt. De plant bloeit in de maand mei met kleine witte bloemen. Als de bestuiving geslaagd is zullen de vruchtjes zich ontwikkelen. Deze rijpen sneller dan de gewone kiwi waardoor u zelfs met onze korte zomers eetbare vruchtjes kunt oogsten in de maand oktober. De vruchtjes, die doen denken aan witte druiven hebben een onbehaarde schil en kunnen met schil en al worden gegeten. Opengesneden is het een miniatuurversie van de gewone kiwi en ook de smaak is hetzelfde als de grote broer. Behalve vers, kunnen de vruchten ook op verschillende manieren verwerkt worden, zoals jam of compote. Ook zijn de doorgesneden vruchtjes een originele garnering bij hapjes of desserts. Van een commerciële doorbrak is het nooit gekomen, waarschijnlijk door het arbeidsintensieve oogsten van de kleine vruchtjes. Maar soms vindt men de mini-kiwi toch in de winkel. Deze worden over het algemeen gekweekt in Chili.

Verzorging
De mini-kiwi kan het best tegen een zuid- of westmuur worden geplaatst. Ideaal is natuurlijk een schutting of pergola zodat deze klimmer een mooie afscheiding kan vormen. Eerst kan men genieten van de massale witte bloemetjes gevolgd door kleine groene vruchten. Aangeraden is het om bij de vruchtvorming de plant goed open te houden zodat de vruchtjes voldoende licht krijgen voor de rijping. Het beste geleidt u enkele hoofdtakken. In de winter kunt u deze takken toppen. In het voorjaar zullen er zich dan vele zijscheuten vormen. De zijscheuten topt u op enkele bladeren na de bloem zodat de energie gestoken kan worden in de vruchtontwikkeling i.p.v. de groei.

“Issai”

De Actinidia arguta ‘Issai’ is een Japans ras ontstaan uit een kruising. In tegenstelling tot de meeste andere rassen is de Issai tweeslachtig (éénhuizig) en daardoor zelfbestuivend. De groei is minder sterk dan de andere rassen waardoor de Issai ook zeer geschikt is voor kleinere tuinen. Deze soort draagt wel minder vruchten dan de andere variëteiten. De winterhardheid is ook wat minder dan van de andere zuivere mini-kiwi’s. De vruchten rijpen daarentegen ook vroeger; vanaf begin tot half september. De Issai is over het algemeen wel terug te vinden in het standaard assortiment van uw eigen tuincentrum.

Overige rassen
Onderstaand een opsomming van beschikbare soorten mini-kiwi.
Persoonlijk heb ik enkel ervaring met de soort “Issai”.

• Ananasnaya
• Ambrosia,
• Ambrosia Grande
• Weiki, zeer winterhard (tot -30ºC)
• Julia, zeer winterhard (tot -30ºC)
• Romeo, mannelijke versie van de Julia
• Ken’s Red, geschikt voor transport.
• Red Princess, vruchten aan de binnenzijde groen-rode mix.
• Amdue (Maki)
• Geneva, vroeg rijpend ras
• Nostino, mannelijk ras voor de bestuiving van vrouwelijke soorten
• Meader female
• Meader male, mannelijk ras
• Purpurna Sadowa, zeer winterhard (tot -30ºC)
• Figurnaja, winterhard tot -34ºC!
• Sentiabrskaja, vrouwelijk ras
• Gibrida M, mannelijk ras voor de bestuiving van vrouwelijke soorten
• Rogów,vrouwelijk ras
• Cordifola, botanische ondersoort
• Issai, besproken in artikel.

© La Palmeraie