Waarom hangen er waterdruppels aan het blad?

juli 18th, 2009 · 38 Comments

guttatie_aardbeibladPlanten die in pot gehouden worden vertonen soms een vreemd verschijnsel; er hangen waterdruppels aan het uiteinde van het blad en dat terwijl ze niet beneveld zijn geweest.

Guttatie, zoals dit verschijnsel officieel heet, kan veroorzaakt worden door twee zaken.


1.Worteldruk

Planten nemen voedingstoffen, mineralen en vocht op via hun wortels door middel van een proces dat we osmose noemen. In het kort komt het erop neer dat de wortels eerst voedingstoffen opnemen waardoor de omgeving in de wortelcel zouter wordt dan de omgeving er buiten. Op die manier wordt het water de wortels in gezogen. Vervolgens wordt dit water via de houtvaten naar de bladeren gevoerd. Daar wordt het water vervolgens verdampt door de huidmondjes. Normaliter is dit proces in evenwicht maar indien de wortels meer water opnemen dat de plant kan verdampen wordt de worteldruk te hoog. Hierdoor krijgt het water niet voldoende tijd om te verdampen maar zal meteen als druppel naar buiten worden geperst via de waterporiën (hydathoden). Dit zijn speciale wateruitscheidende klieren aan de bladpunten.

2. Luchtvochtigheid

Een andere oorzaak kan een te hoge luchtvochtigheid zijn. De verzadigde lucht heeft dan onvoldoende capaciteit voor de opname van nieuwe waterdamp. Het water wordt dan afgevoerd als waterdruppel. Omdat de luchtvochtigheid ‘s nachts vaak stijgt doet guttatie zich vaak in de vroege ochtend voor.

Gevolgen van guttatie

Guttatie is niet schadelijk voor de plant. Het verschijnsel beschermt de plant juist tegen de te hoge worteldruk. Bij kamerplanten kan het verschijnsel echter wel vervelende vlekken op de vloer met zich meebrengen.

Niet te verwarren met:

Honingdauw. Hierbij wordt er ook een plakkerig vocht uitgescheiden door luizen. Het vocht situeert zich eerder over de hele plant i.p.v. aan de bladpunten. Bovendien kunt u deze luizen ook op uw plant terugvinden. Voor meer info hierover raadpleeg onze EHBO-gids voor palmen.

© La Palmeraie


38 reacties »

  • Reactie door Joyce — 20 juli 2012 09:41 @ 09:41

    Goedemorgen,

    mijn bananenplant (staat binnen en) doet ook af en toe aan guttatie, dit leek me wel een goed teken eigenlijk maar als ik dit artikel lees klinkt het alsof ik hem teveel water geef…? zou goed kunnen kloppen want er beginnen twee bladeren geel te worden (ik dacht dat dat kwam door te weinig water dus ging nog enthousiaster met gieter in de weer maar heb gelukkig nu uw site ontdekt)
    Maar guttatie is dus een teken dat ie iets teveel water heeft om zelf te kunnen verwerken?

    Verder; de plant houdt van warmte en licht toch? ik heb namelijk een klein huisje op mn dak soort broeikasje, als ik hem hier (af en toe een weekend) in zet is dat dan denkt u goed voor m?

    En laatste vraag; de plant (hij of zij?) heeft twee ‘kindjes’ naast de hoofdstam. Ik laat deze denk ik het liefst erbij staan, zo ziet de pot er mooi vol uit en bovendien vind ik 1 bananenplant genoeg. maar is dit een goed idee of wordt dat op een goed moment te krap? ik ga hem op tzt wel verpotten, ik las dat dit het beste kan op het moment dat de wortels onder de pot uitkomen en de wortels wat krap in de pot gaan zitten toch?

    Veel vragen dus voor deze groene vingers in ontwikkeling, ik hoor graag uw tips en adviezen en ben al erg geholpen met de rest van uw site, dank daarvoor!

    Groet Joyce


  • Reactie door lapalmeraie — 21 juli 2012 11:36 @ 11:36

    Beste Joyce

    Het is iets gecompliceerder dan louter een te veel aan water.
    Sommige planten gutteren nu eenmaal altijd. De luchtvochtigheid speelt een veel belangrijker rol.
    Maar in principe hoeft u zich daar allemaal geen zorgen om te maken.
    Te veel water is echter niet goed en kan inderdaad zorgen voor gele bladeren. In dat geval mindert u de watergift het best.
    Sowieso is er geen standaard qua waterbehoefte dus moet u altijd even de grond controleren door er simpelweg een vinger in te steken.
    Voelt de grond droog dan mag er weer wat water bij. Op warme zonnige dagen verdampt een bananenplant behoorlijk wat vocht en mag hij wat meer water krijgen. Op sombere/koude dagen wat minder.

    Ze houden inderdaad van veel licht en warmte. Hoe meer hoe beter, maar… de plant steeds verplaatsen is ook niet echt ideaal. U haalt beter resultaat door hem gewoon op een vaste plek te laten staan. Bovendien zijn de bladeren die binnen gevormd worden niet bestand tegen het zonlicht en riskeert u dat deze buiten op het dak alleen maar verbranden.

    De uitlopers kunt u inderdaad naast de hoofdstam laten staan, maar uiteraard zal de plant dan op termijn wel verpot moeten worden naar een grotere pot.
    Zodra de wortels onder de pot uit groeien en een beetje op gevoel. De verhouding pot vs plant moet een beetje kloppen voor het oog.

    Veel succes
    La Palmeraie


  • Reactie door Willeke — 20 maart 2013 11:53 @ 11:53

    Goedemorgen,

    Hartelijk dank voor uw snelle reactie. Het heeft een goed en duidelijk antwoord op mijn vraag.

    Met vriendelijke groet
    Willeke


  • Reactie door adriaan — 14 april 2013 18:44 @ 18:44

    U schrijft niets over zijn bloemen ,we hebben er 5 gehad de afgekopen zomer.
    Toevallig zijn ze vandaag weer naar buiten gegaan ,want daar doen ze het best.
    We hebben ze al meer dan 25 jaar
    Mvg
    Adriaan


  • Reactie door lapalmeraie — 15 april 2013 15:40 @ 15:40

    Beste Adriaan

    Dit artikel gaat puur over het fenomeen guttatie. Voor de volledige beschrijving van bananenplanten kunt u elders op deze site de nodige informatie vinden.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door myriam vink — 14 juni 2013 14:47 @ 14:47

    Door guttatie van de olifantsoor krijg ik nu water op mijn laminaat. Zijn dit blijvende vlekken? I.v.m. vakantie kan ik ze niet steeds weghalen.


  • Reactie door lapalmeraie — 15 juni 2013 09:55 @ 09:55

    Beste Myriam

    Het zijn gewoon waterdruppels maar die trekken wel in hout en laten zo kringen achter inderdaad. Net zoals een glas dat ook zou doen bijvoorbeeld.

    Misschien kunt u er tijdens vakanties iets onder leggen?

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Greet — 26 maart 2014 15:49 @ 15:49

    Fijn hier wat meer te weten te komen! =D
    Wat minder water geven dus…
    Ik heb wel gemerkt dat er mieren afkomen op die druppels :-\


  • Reactie door lapalmeraie — 26 maart 2014 16:42 @ 16:42

    Beste Greet

    Bent u zeker dat het waterdruppels zijn het geen honingdauw betreft? Honingdauw voelt kleverig aan. Dit zou namelijk duiden op de aanwezigheid van luizen en mieren “melken” de luizen.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Greet — 26 maart 2014 19:02 @ 19:02

    Het is echt wel waterig en niks kleverig. Ik zie ook geen ongewenste beestjes op de plant.
    Ik zal het even afwachten.

    Bedankt!


  • Reactie door Johnf380 — 25 mei 2014 14:57 @ 14:57

    I’m really enjoying the design and layout of your website. It’s a very easy on the eyes which makes it much more pleasant for me to come here and visit more often. Did you hire out a designer to create your theme? Excellent work! kadefeffkadd


  • Reactie door Monique — 27 november 2014 09:18 @ 09:18

    Hallo,

    Heeft er iemand een goed tip voor het verwijderen van gutatie vlekken op een tegelvloer?
    De tegelvloer onder de bananenplant zit ondertussen vol vlekken en ik heb echt al vanalles geprobeerd om die vlekken te verwijderen (pure javel, Cilit Bang, stalen schuurspons).

    Bedankt!


  • Reactie door lapalmeraie — 27 november 2014 12:00 @ 12:00

    Beste Monique

    Persoonlijk gebruik ik daarvoor gewoon een glasreiniger of eventueel een antikal oid. Een schuurspons lijkt me omwille van krassen niet ideaal.
    Er bestaan wel speciaal hiervoor doorzichtige plastic platen zodat de vloer beschermd blijft.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Urszula Reinders-Radecka — 15 mei 2015 20:04 @ 20:04

    Hallo

    Onderin de pot van mijn Musa heb ik een laag hydrokorrels gebruikt. Nu weet ik niet of dit goed is of niet ?
    (Ik heb ergens gelezen dat hydrokorrels in pot van Musa niet goed zou zijn).
    Bij voorbaat dank en groeten
    Urszula


  • Reactie door lapalmeraie — 16 mei 2015 08:00 @ 08:00

    Beste Urszula

    Een laag hydrokorrels onderin de pot is in principe prima, maar veel belangrijker is het dat er ook gaten onderin de pot zitten zodat het overtollige water kan wegvloeien.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Urszula Reinders-Radecka — 16 mei 2015 13:07 @ 13:07

    Hartelijke bedankt !!!

    Nu weet ik dat is niks aan de hand en mijn Musa kan groeien .

    Hartelijke groeten

    Urszula


  • Reactie door Hessel Kuipers — 10 mei 2017 20:54 @ 20:54

    Zijn er ook grootbladige groene planten die geen guttatie vertonen?


  • Reactie door lapalmeraie — 11 mei 2017 08:25 @ 08:25

    Beste Hessel Kuipers

    Ja hoor, ik heb er bij mijn Monstera deliciosa bijvoorbeeld nooit last van.
    Rubberplanten doen het ook niet, net zo min als de bontbladerige Calathea’s.
    Allemaal zeer leuke kamerplanten.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door José Oudendijk — 17 juni 2017 20:55 @ 20:55

    Eerst kort een musa gehad die druppelde op de vloer, nu een xanthosoma die helaas na 1 dag ook weer druppels laat vallen op de houten vloer. Ik heb hem daarom nu maar even in de patio gezet. Blijft een plant druppels afgeven of kan het ook stoppen als hij eenmaal gewend is?


  • Reactie door lapalmeraie — 19 juni 2017 07:58 @ 07:58

    Beste José

    Dat heeft meer met het type plant en de omgeving te maken dan met het wennen. Er bestaan wel transparante plastic lekmatten om de vloer te beschermen maar misschien is een andere standplaats mooier/handiger.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Sylvia — 10 juli 2017 21:07 @ 21:07

    Vraagje. De druppels uit de olifantenoor worden door onze hond opgelikt van de vloer. Ik begreep dat de druppels puur uit water bestaan en dat dit dus ws niet schadelijk is ?

    Groet Sylvia


  • Reactie door lapalmeraie — 11 juli 2017 06:15 @ 06:15

    Beste Sylvia

    In tegenstelling tot het sap dat vrijkomt uit de wonden bij het wegknippen van de bladeren zijn de druppels bij mijn weten inderdaad onschadelijk noch irriterend. Bovendien gaat het uiteraard om zeer minimale hoeveelheden.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Hilde Smeets — 17 september 2018 09:38 @ 09:38

    Beste,
    Ik heb sinds een paar maanden een jong banenenplantje. Deze groeit heel goed en heeft al verschillende nieuwe bladeren gekregen. Bij aankoop had hij ook enkele kleine scheutjes. Deze zijn nu enorm gegroeid. Ook komen er aan de onderkant vele wortels te voorschijn. De plant staat nog altijd in de pot waar ik hem in gekocht heb. Deze heeft een doorsnede van 11 cm. Ik vermoed dat het hoog tijd is om hem om te potten. Maar ik twijfel of het nu wel mag want verpotten doe ik altijd in het voorjaar. Mijn vraag is dus of ik hem nu naar een grotere pot kan planten en hoe groot mag deze nieuwe pot dan zijn?
    Ook geef ik de plant, net zoals mijn andere planten, vanonder water zodat hij zelf zoveel water kan nemen als hij wil. Is dit een goede methode?
    Graag uw advies aub.
    Groetjes Hilde


  • Reactie door lapalmeraie — 17 september 2018 14:01 @ 14:01

    Beste Hilde

    Dat lijkt me inderdaad wel een hele kleine pot voor de plant, u mag deze gerust nu nog verpotten.
    Het water geven via de onderschaal is overigens een prima techniek. Ik gebruik die zelf met name in de winter veel wanneer deze plant zeker niet te nat mag staan.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Arjan — 26 februari 2019 23:45 @ 23:45

    Waarom doe je uitspraken over dingen waar je niks van weet? Er komen al genoeg huisdieren bij de dierenarts met vergiftiging door planten. Daar hoeft er niet 1 extra te komen door een brok misinformatie.

    Een kat van een kennis bleef kotsen na het oplikken van 1 druppel guttatie van een Alocasia. Onoplosbare calcium oxalaten in dat zogenaamd onschuldige water. Die moest een onderhuids infuus om ‘em t leven te redden. De duurste plant ooit, aldus de eigenaar.

    De druppels van guttatie bestaan NIET louter uit water en zijn NIET per se onschadelijk.

    De plant voert zo ook stoffen af. Bij giftige planten kunnen daar gifstoffen bij zijn en dit kan in verrassend hoge concentraties zijn. Gevaarlijk dus voor huisdieren!


  • Reactie door lapalmeraie — 27 februari 2019 09:47 @ 09:47

    Beste Arjan

    Wat jammer dat u geen geldig mailadres achterliet zodat ik u ook persoonlijk op de hoogte kon brengen van mijn reactie.

    Ik sta uiteraard altijd open voor verbeteringen en vind zulke discussies, mits constructief, altijd zeer verrijkend. Het is dé gelegenheid bij uitstek om weer eens even in de boeken en studies te duiken niet waar?

    Uiteraard schrijf / adviseer ik niet zomaar wat maar baseer me op de persoonlijke jarenlange ervaring, mijn studieachtergrond (biologie) én erkende publicaties. Bij het weerleggen van informatie zijn bronnen misschien ook wel op zijn plaats.

    Om te beginnen is het erg spijtig wat er met de kat van uw kennis is gebeurd. Hopelijk stelt hij het nu weer goed?

    Het klopt inderdaad ook dat guttatie niet altijd uit puur water bestaat. De samenstelling kan variëren van vrijwel puur water tot een samenstelling van verschillende zouten, aminozuren, eiwitten en suikers (Curtis, 1943; Ivanoff, 1963; Goatley and Lewis, 1966; Curtis and Lersten, 1974; Dieffenbach et al., 1980; Komarnyrtsky et al., 2000; Mizuno et al., 2002; Pilot et al., 2004; Chen and Chen, 2007; Shapira et al., 2013). Dat zijn dus al heel wat studies.

    Nergens is sprake van Calciumoxalaten, wat in principe ook logisch is aangezien deze juist zo slecht oplosbaar zijn. Deze zeer giftige stoffen zitten overigens wél in de verschillende delen van de plant zelf! (Bladeren, stengels, wortels). De plant gebruikt in feite zowel de Calciumoxalaten als guttatie om een te veel aan Calcium op te slaan/af te voeren.

    Het knagen aan bladeren of stengels kan dus wel degelijk die reactie veroorzaken, de guttatiedruppels dus niet. Natuurlijk is dat bij loslopende huisdieren moeilijk op te volgen waardoor een verkeerde conclusie snel gemaakt is.

    Wel kunnen eventuele afvalstoffen zoals toegevoegde insecticiden worden teruggevonden in de guttatie. Bijensterfte omwille van deze reden is een gekend fenomeen maar of de dosis ook geconcentreerd genoeg kan zijn voor grotere dieren valt te betwijfelen. Bovendien worden echt schadelijke stoffen meer en meer van de markt gehaald en vervangen door ecologisch/biologische alternatieven.

    De Alocasia is overigens inderdaad zo’n typische plant die Calciumoxalaten opslaat maar niet in de mate als een Dieffenbachia bijvoorbeeld die er zelfs om gekend staat.

    Er is toevallig zelfs concreet onderzoek gedaan naar de Calium-afscheiding van de Colocasia esculenta die genetisch zeer dicht bij de Alocasia staat. (Door Mohammed Nazrul Islam & Michio Kawasaki, 2015)
    https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1626/pps.18.11

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Stan — 19 april 2019 22:41 @ 22:41

    Wauw! Wat een goede reactie en nuttige informatie.
    Dank hiervoor :)

    Ook ik ben me aan het inlezen over dit fenomeen.
    Zo is het ook hier bij m’n Musa’s te zien.

    Ik vind het er wel leuk uitzien eigenlijk.

    Met vriendelijke groet,
    Stan


  • Reactie door lapalmeraie — 23 april 2019 06:56 @ 06:56

    Bedankt Stan!
    Het is inderdaad best wel fotogeniek, zeker met de juiste lichtinval.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Eveline — 19 mei 2019 14:11 @ 14:11

    Beste,
    Ik las net dat een Dieffenbachia seguine erg giftig is. Als een kat van deze bladeren eet, weet je dan of er blijvende schade is. Ik heb namelijk niets aan haar gemerkt erna. Het is nu pas bij het zoeken naar de druppels dat ik deze info las. Zij deze druppels bijgevolg ook giftig? Want we hebben ook een peuter in huis.
    Hartelijk dank, Eveline


  • Reactie door lapalmeraie — 20 mei 2019 06:52 @ 06:52

    Beste Eveline

    Ik ben uiteraard geen dierenarts maar over het algemeen wordt een reactie op de inname van giftig materiaal vrij vlug erna al zichtbaar. Indien de kat in de uren/dag erna geen ander gedrag vertoonde, braakneigingen had of diaree dan zou ik er wel vrij gerust in zijn.

    De inhoud van de druppels zelf kan variëren zoals u in mijn vorige uitgebreide uiteenzetting hebt kunnen lezen. Dit kan gaan tot vrij puur water tot een vloeistof die ook bepaalde residuen van afvalstoffen bevat. Dit is echter niet de enige giftige (kamerplant) veel andere populaire planten bevatten ook giftige plantensappen/delen. Los van het feit dat het weinig aannemelijk is dat de peuter aan de planten begint te knabbelen is het sowieso verstandig om van meet af aan, aan te leren dat de planten beter gerust gelaten kunnen worden.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Eveline — 25 mei 2019 17:45 @ 17:45

    Dankjewel voor je reactie, we gaan toch eens naar de dierenarts, ze verliest plots veel haar. Grtn Eveline


  • Reactie door lapalmeraie — 27 mei 2019 06:14 @ 06:14

    Beste Eveline

    Dat is natuurlijk altijd het veiligst.
    Hopelijk is het niets ernstigs en is het niet gerelateerd aan de plant.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Angela — 16 september 2019 20:40 @ 20:40

    Onze bananenplant krijgt veel bruine bkaderen krijgt hij misschien teveel of te weinig water?


  • Reactie door lapalmeraie — 17 september 2019 11:18 @ 11:18

    Beste Angela

    Dat kan verschillende oorzaken hebben.
    De meest algemene behandel ik in dit artikel: http://palmvrienden.net/lapalmeraie/2012/08/ehbo-gids-voor-bananenplanten/

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Sophie — 29 september 2019 19:57 @ 19:57

    Beste La Palmeraie,

    Sinds 2 maanden hebben wij een alocasia calidora. De plant gaat als een speer en er komen veel nieuwe bladeren bij telkens. We merken echter dat er toch soms sprake van Guttatie is, wat vlekken geeft op onze houten vloer. Helaas lukt het mij niet om deze eruit te krijgen.
    Heeft u nog tips om deze te verwijderen?

    Met vriendelijke groeten,

    Sophie


  • Reactie door lapalmeraie — 30 september 2019 06:25 @ 06:25

    Beste Sophie

    Helaas niet echt nee. Nu zijn dit gewoon watervlekken dus kunt u wel uw licht eens opsteken bij specialisten rond houten vloeren hoe kringen uit hout verwijderd kunnen worden.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Najo — 29 oktober 2019 01:28 @ 01:28

    Beste,

    Ik ben gek op planten en doe er alles aan om altijd verse bloemen en planten in huis te hebben. Ik ben gek op exotische planten en Japanse tuinen. ze zijn altijd zo geordend en ze gebruiken mooie plantkleuren bij elkaar.

    Sinds kort heb ik een nieuwe huisje en hier wil ik een mooie bananenplant of een andere soort plant met grote bladeren neerzetten. Houd niet van te druk en wil graag dat een plant mooi bij de ruimte past.

    Ik heb 2 vragen;

    Ik zou graag willen weten welke grote/groene planten ik naast een bananenplant nog kan kopen voor binnen ruimten en waar ik ze het beste kan halen. Ik woon zelf in de buurt van Rotterdam.

    Ik heb een grote L-vormige terras. Ik zou hier graag een paar mooie exotische planten of grote Japanse style planten willen neerzetten. Zou u mij een aantal namen kunnen doorgeven en vertellen waar ik deze planten kan kopen.

    Ik heb inmiddels overal bij de “gewone tuincentrums” gekeken, maar helaas niets gevonden.

    Ik ontvang graag uw reactie.

    Met vriendelijke groet,


  • Reactie door lapalmeraie — 29 oktober 2019 10:47 @ 10:47

    Beste Najo

    Typisch voor Japanse tuinen is inderdaad de soberheid en de vormen. Binnenshuis kan dat goed behaald worden met een mooie bonsai. Bij de IKEA staan er redelijke grote voor weinig geld. Andere grootbladige planten kunnen ook maar dan komt het ofwel uit bij een Alocasia calidora die toch wel voldoende licht nodig heeft, dan wel bij wat minder strakke planten zoals een Monstera, Ficus elastica,… Voor buiten kan natuurlijk de Japanse esdoorn (Acer palmatum) niet ontbreken. Deze zijn er in zowel rode, bonte als groene variëteiten met grof of juist fijn verdeeld blad. De laatste hebben meer schaduw nodig, anders verbrandt het blad. Bamboe is natuurlijk ook een klassieker waarbij een Phyllostachys nigra, de bamboe met de zwarte halmen, in een bak prachtig staat. Houd dan wel rekening met een bak die voldoende groot is zodat er voldoende grond is om het vocht vast te houden. Al deze planten zijn gewoon bij het lokale tuincentrum (bv Intratuin) te vinden.Qua palm pas de Trachycarpus fortunei var wagnerianus erg mooi in het plaatje. Deze is een stuk strakker dan de klassieke fortunei. Hiervoor kunt u bijvoorbeeld terecht bij MyPalmshop.Een andere Japanse klassieker is de Cycas revoluta. Deze kunt u zowel in het tuincentrum als bij MyPalmshop vinden.De Ginkgo biloba is een Japanse notenboom en oogt erg speciaal met zijn mooie blad. Het is bovendien een levend fossiel. Normaal is deze ook wel te vinden in het tuincentrum. Anders kunt u eens een ritje naar Boskoop maken, daar zit Esveld.Voor wat kleur en geur is een Japanse kerselaar, Jasmijn (Gewone jasmijn of Toscaanse Jasmijn) eventueel ook nog een optie. Ook deze vindt u gewoon in het tuincentrum. 
    Met een waterelementje is het helemaal af. Daarvoor kunt u gewoon een zinken bak nemen, een half wijnvat of zelfs een aangeklede speciekuip. Met wat grind erin en een zuurstofplantje blijft het water prima helder. Eventueel zet u er een Japanse holpijp in of bij, zolang deze maar in een eigen afgesloten pot staat gelet op het woekeren. 

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


Berichten RSS voor reacties op dit bericht. TrackBack URL

Geef een reactie