Exotische planten vormen nog niet altijd een standaard onderdeel van het aanbod van het lokale tuincentrum. Of misschien is dat juist wel leuk. De zeldzaamheid maakt het bezitten van die ene plant extra speciaal.

Wanneer je op zoek bent naar een specifieke plant vormt afstand dan ook al snel een hindernis. Natuurlijk kunt u wachten tot één van de grote plantenbeurzen, maar opsturen is natuurlijk ook een mogelijkheid. In dit artikel geven we alvast enkele tips voor zowel de liefhebber die wil aankopen als voor diegenen die zelf wil verzenden!

Is opsturen wel zo veilig?

Verkoopsvoorwaarden:

Voor internetaankopen bestaat er een welbepaalde regelgeving waarin oa de retourrechten zijn vastgelegd. Omdat dit allemaal bij wet bepaald is, gaan we daar hier niet verder op in. In de regel volstaat het aandachtig doornemen van de verkoopsvoorwaarden en een dosis gezond verstand. Bekijk zeker de voorwaarden omtrent de verzending en de eventueel bijkomende kosten! Maak desnoods duidelijke afspraken met de verkoper via mail.

Betaling:

Bij internet aankopen is het heel gebruikelijk om eerst te betalen voordat de verkoper de aankoop verstuurt. Natuurlijk is dit niet zonder risico. Ga daarom enkel in zee met verkopers waarvan u enige achtergrond hebt in de vorm van feedback van andere kopers. Bepaalde sites hebben hiervoor zelfs een waarderingsysteem (bv. E-bay).

Ook kan Paypal een oplossing bieden. Bij deze dienst betaalt u dmv een beveiligde account waardoor uw creditcard gegevens niet misbruikt kunnen worden.

Voor de betalingen binnen Europa kan de betaling ook prima dmv een overschrijving gebeuren. Dankzij het IBAN en BIC nummer van de verkoper is dit bovendien gratis. De verkoper kan deze nummers opvragen bij zijn eigen bank.

Tijd van de verzending:

De duurtijd van de verzending wordt het best zo veel mogelijk beperkt. Afhankelijk van het type plant kunnen enkele dagen in een donkere doos er al te veel aan zijn. Pakketpost kan echter heel wat dagen in beslag nemen, zeker bij grensoverschrijdende transacties. Informeer daarom goed op voorhand over de te verwachten duurtijd. De verkoper heeft meestal voldoende ervaring om u correct te informeren. Het veiligste is verzending in eigen land waarbij de verzending zeer snel afgehandeld kan worden. Sommige verkopers verzenden geen planten in bepaalde perioden, zoals tijdens de winter met vorst.

Douane:

Voor de invoer van planten uit bepaalde delen van de wereld zijn specifieke documenten nodig (export/import vergunning, phyto-sanitair certificaat). Doorgaans verzorgt de verkoper deze papieren, al dan niet tegen een meerprijs.

Dan nog is het niet uitgesloten dat de douane en/of het agentschap voor de veiligheid van de voedselketen (FAVV) het pakket nog wenst te inspecteren. Naast de extra tijd die dit zal vergen worden deze bijkomende kosten verrekend aan de ontvanger!

VERPAKKING

BAREROOTED

Bij deze methode wordt de plant opgestuurd zonder pot en/of potgrond. Met “blote wortels” dus, vandaar de naam. Dankzij deze methode wordt er veel ruimte en gewicht bespaard, niet onbelangrijk bij de verzending. Zaailingen kunnen zo zelfs in een gewone gewatteerde enveloppe met de reguliere post verzonden worden. Goedkoop en snel!

Het spreekt voor zich dat deze methode niet voor alle planten geschikt is. Voor de meeste palmzaailingen vormt dit geen probleem.

Tijdens de verzending worden de wortels best ingepakt in een stuk vochtig keukenpapier om uitdroging te voorkomen. In de enveloppe zelf kan een stuk stevig karton of plastic voorkomen dat de enveloppe dubbelgevouwen wordt.

Bij ontvangst is het belangrijk dat de plant(en) direct opgepot worden.

INPAKKEN VOOR PAKKETPOST

Verzending per pakketpost is natuurlijk ook een optie, vooral voor de grotere planten.

Onderstaand beschrijven we stap voor stap hoe de plant ingepakt kan worden voor verzending. Ondanks de vele succesvolle ervaringen kan er ook zo toch nog altijd iets mis gaan. Houd dit altijd in gedachte.

Stap 1

Neem een doos waar de plant in zijn geheel in past.

Stap 2

Dek de pot af zodat de potgrond er niet uit kan vallen.

Stap 3

Zaag een stokje op maat waardoor de plant vastgekneld kan worden in de doos. De plant mag niet meer kunnen bewegen!

Stap 4

Vul de doos voorzichtig (!) met proppen papier.

Stap 5

Plak de doos stevig dicht en voorzie labels voor de geadresseerde en de afzender.

© La Palmeraie

Guttatie, zoals dit verschijnsel officieel heet, kan veroorzaakt worden door twee zaken.

1.Worteldruk

Planten nemen voedingstoffen, mineralen en vocht op via hun wortels door middel van een proces dat we osmose noemen. In het kort komt het erop neer dat de wortels eerst voedingstoffen opnemen waardoor de omgeving in de wortelcel zouter wordt dan de omgeving er buiten. Op die manier wordt het water de wortels in gezogen. Vervolgens wordt dit water via de houtvaten naar de bladeren gevoerd. Daar wordt het water vervolgens verdampt door de huidmondjes. Normaliter is dit proces in evenwicht maar indien de wortels meer water opnemen dat de plant kan verdampen wordt de worteldruk te hoog. Hierdoor krijgt het water niet voldoende tijd om te verdampen maar zal meteen als druppel naar buiten worden geperst via de waterporiën (hydathoden). Dit zijn speciale wateruitscheidende klieren aan de bladpunten.

2. Luchtvochtigheid

Een andere oorzaak kan een te hoge luchtvochtigheid zijn. De verzadigde lucht heeft dan onvoldoende capaciteit voor de opname van nieuwe waterdamp. Het water wordt dan afgevoerd als waterdruppel. Omdat de luchtvochtigheid ‘s nachts vaak stijgt doet guttatie zich vaak in de vroege ochtend voor.

Gevolgen van guttatie

Guttatie is niet schadelijk voor de plant. Het verschijnsel beschermt de plant juist tegen de te hoge worteldruk. Bij kamerplanten kan het verschijnsel echter wel vervelende vlekken op de vloer met zich meebrengen.

Niet te verwarren met:

Honingdauw. Hierbij wordt er ook een plakkerig vocht uitgescheiden door luizen. Het vocht situeert zich eerder over de hele plant i.p.v. aan de bladpunten. Bovendien kunt u deze luizen ook op uw plant terugvinden. Voor meer info hierover raadpleeg onze EHBO-gids voor palmen.

© La Palmeraie

En groeit dat dan bij ons? Is de meest gehoorde reactie. Iedereen kent de “kokosboom” maar wat weten we er eigenlijk echt van? Er zijn wereldwijd zo’n 4000 verschillende soorten palmen bekend die allen vallen onder de familie Palmae of Arecaceae (beide namen worden gebruikt). De meeste palmen komen van nature voor in een tropisch of subtropisch klimaat maar er zijn ook winterharde soorten. Hierbij een inleiding in de wereld van palmen.

Is de palmboom eigenlijk wel een boom?

De naam palmboom doet vermoeden dat deze plant nauw verwant is met de inheemse loofbomen. Maar is de palmboom eigenlijk wel een boom? Om op die vraag te kunnen antwoorden moeten we eerst wat dieper ingaan op de botanische achtergrond.

In de plantenwereld worden de planten opgedeeld in twee grote groepen; de bedektzadigen en de naaktzadigen.

De bedektzadigen

(Angiospermae)
Tot de bedektzadigen behoren alle planten die een zogenaamde vrucht aanmaken. Binnen de groep bedektzadigen maken we dan weer een onderscheid tussen de tweezaadlobbigen (dicotylen) en de eenzaadlobbigen (monocotylen). Over deze laatste groep later meer.

De naaktzadigen

(Gymnospermae)
Zoals alle zaadplanten vormen naaktzadigen zaden, maar in tegenstelling tot de bedektzadigen hebben de naaktzadigen nooit “echte” vruchten. Wel kunnen structuren aanwezig zijn die de functie van eetbare vruchten vervullen: voorbeelden van deze groep zijn coniferen, dennen en palmvarens.

De eenzaadlobbigen

zijn een omvangrijke groep van planten. Tot de eenzaadlobbigen behoren vele planten waarvan het zaad van groot economisch belang is, zoals granen, grassen, orchideeën en de palmen. Bij veel eenzaadlobbige planten zit het reservevoedsel opgeslagen in het kiemwit (endosperm). In het zaad zit slechts één kiemlob die het voedsel vanuit het endosperm doorgeeft aan het kiemplantje, vandaar de naam. Als eerste komt een soort buisje, het coleoptyl, boven de grond. Hierin zit het eerste blaadje.

Vergelijking tussen palmen en loofbomen

Als we palmen met loofbomen vergelijken vallen vooral onderstaande verschillen op. (De vergelijking betreft slechts generalisaties, deze verschillen gaan in de praktijk lang niet altijd op.)

Palmen (één zaadlob)
- parallelle nerven in bladeren
- alleen bijwortels na kiemplantstadium
- vaatbundels gespreid
- geen secundaire diktegroei

Loofbomen (twee zaadlobben)
- vertakte nerven in bladeren
- vertakte hoofdwortel
- vaatbundels in ring
- secundaire diktegroei mogelijk

De palmboom is dus eigenlijk geen echte boom zoals wij die kennen. Daarmee is de eerste vraag alvast opgelost. Het opvallendste verschil tussen palmbomen en loofbomen is het uitblijven van diktegroei bij palmen.

Bouw van de palmboom

Grofweg bestaan palmen uit wortels een stam en een bladerdek.
Onderstaand bekijken we deze onderdelen van dichtbij.

Wortels

Zoals hierboven al werd aangegeven hebben palmen geen vertakte hoofdwortel. Palmen vormen één lange penwortel die recht naar beneden groeit opzoek naar grondwater. Geen enkele plant kan immers bestaan zonder water. Palmbomen in zeer droge gebieden duiden dan ook op de aanwezigheid van grondwater of werden aangeplant en worden regelmatig bewaterd. Daarnaast vormen palmen wel bijwortels. Hierdoor lijkt de wortelkluit wel omvangrijk en neemt de onderkant van de stam ook iets in dikte toe. Een belangrijke functie van deze bijwortels is de verankering in de grond en het geven van steun.

Stam Phoenix roebelinii

Stam

Palmen hebben meestal een schijnstam. Dit wil zeggen dat de stam eigenlijk is opgebouwd uit een opéénstapeling van elkaar sterk omhullende bladscheden en geen bast bevat. Hierdoor groeit een palm ook niet in de breedte, zoals loofbomen. Voordat een jonge palm de hoogte in kan groeien, moet eerst een bepaalde breedte worden bereikt. Daarom groeit een jonge palm langzamer dan een ouder exemplaar. Sommige palmsoorten hebben een harige stam van vezelige draden tussen de bladvoeten. Dit is een natuurlijke bescherming van het kwetsbare gedeelte van de stam. Er zijn ook soorten die deze beschermlaag kwijt raken op het onderste, oudste deel van de stam; de Phoenix bijvoorbeeld.

Blad

Palmen ontwikkelen steeds één nieuw blad. Dit groeipunt noemen we de speer. De speer bestaat uit een bladsteel met opgevouwen blad. Het blad ontvouwt zich pas zodra het blad zijn uiteindelijke grootte heeft bereikt. Zoals eerder al aangegeven vormt een palm niet meteen na de kieming de soortspecifieke bladeren. De eerste bladeren hebben eerder iets weg van groot gras. In dit stadium lijken veel palmsoorten dan ook sterk op elkaar.
Binnen de palmenfamilie kennen we vier bladsoorten; waaiervormig, vedervormig, dubbel-gevederd en volledig.

Bloeiwijze Trachycarpus fortunei foto: www.knoch1.de

Het bladoppervlak is vaak blinkend, bedekt met was, of geplooid. Dit is om uitdroging te voorkomen. De bladsteel is vaak bedekt met stekels of doorns.

De bloeiwijze

Jonge palmen bloeien niet. Dat gebeurt pas na een aantal jaar. De exacte duur verschilt van soort tot soort en varieert tussen enkelen jaren en 50 jaar. De meeste palmen bloeien jaarlijks. De bestuiving van palmen gebeurt door de wind waardoor er geen kleurrijke bloemen aangemaakt worden om insecten te lokken. De onopvallende, kort levende bloemen worden gevormd aan een tros net onder, boven of vanuit de bladkroon. De bloemen kunnen eenslachtig of tweeslachtig zijn afhankelijk van de soort en soms zelfs van het seizoen!
Na een geslaagde bevruchting vormen palmen zogenaamde steenvruchten of bessen. Ook de verspreiding verschilt van soort tot soort; de alom bekende kokosnoot blijft drijven voor een verspreiding door het zeewater. Andere soorten komen door consumptie dan weer elders terecht; denk hierbij bijvoorbeeld aan de dadels van de Dadelpalm.

Gebruik van palmen

De palmboom wordt inmiddels al zo’n 5000 jaar gecultiveerd door de mens. Dit begon in het Midden-Oosten met de Dadelpalm (Phoenix dactylifera) maar werd al snel uitgebreid naar andere regio’s met andere palmsoorten. Verder kennen we voor de consumptie nog eetbare vruchten als de awarra, kokosnoot, moriche, palmperzik en salak. Voor voedselbereiding, zeep en als brandstof wordt palmolie veel gebruikt. Maar ook het veel gebruikte rotan komt van de Rotanpalm (Calamus rotang) en bijvoorbeeld een kokosmat wordt gemaakt van kokosvezels. In de Hindoecultuur werden stroken palmblad gebruikt als papier. Dit is echter in een tropisch klimaat heel vergankelijk, zodat het merendeel van de hierop geschreven manuscripten verloren is gegaan. En zo zijn er nog vele andere doeleinden waarvoor de palm door mensen gecultiveerd wordt. Maar in ons klimaat vinden we ze toch voornamelijk terug bij de hobbyisten…

© La Palmeraie

Misschien vindt u dit ook interessant:
Palmen van La Palmeraie
Zaaihandleiding voor palmen
Verzorging van palmen

De bloem
Bloemen zijn er in alle soorten, geuren en kleuren. Van de meest opvallende vormen als de Strelitzia tot veel onopvallender bloeiwijzen zoals die van grassen. Ondanks de grote uiterlijke verschillen is de bouw wel min of meer gelijk. In het hart van de bloem staat de stamper, die lijkt op een fles met een lange hals. Het lange deel noemen we de stijl. Boven op de stijl zit een kleverig kussentje; de stempel. In de buik van de fles, het vruchtbeginsel, liggen de eicellen. De stamper met daarin het vruchtbeginsel is het vrouwelijk deel van de bloem. Rond de stamper staan de meeldraden, elk met een helmknop bovenaan. Uit de helmknop komt het stuifmeel. De meeldraden vormen het mannelijk deel van de bloem. 

Niet bij alle planten hebben de bloemen zowel het vrouwelijke- als het mannelijke gedeelte. Denk bijvoorbeeld aan de Kiwi. Dat noemen we tweehuizig. Je hebt dan zowel een vrouwelijk als een mannelijk exemplaar nodig om zaad te verkrijgen. Indien de bloem wel tweeslachtig is noemen we dit éénhuizig.

De bestuiving

De bestuiving
Voor een succesvolle bevruchting van het vruchtbeginsel moet de plant het stuifmeel op de stempels van andere bloemen van dezelfde soort zien te krijgen (kruisbestuiving). Sommige planten gebruiken hiervoor de wind (bijvoorbeeld grassen, sommige loofbomen), anderen planten gebruiken hiervoor insecten. Bloemen gebruiken hun nectar om de hongerige insecten van bloem naar bloem te lokken. De kleverige stuifmeelkorrels blijven aan het harige lijf van het insect hangen en komen zo op de stempel van de volgende bloem terecht. Maar je kunt dit natuurlijk ook zelf doen met je vinger! Je kunt dan veel preciezer te werk gaan en bijvoorbeeld hybriden kweken. Het stuifmeel kan natuurlijk ook op de stempel van dezelfde bloem of op andere bloemen van dezelfde plant terecht komen (zelfbestuiving). Bij een geslaagde bevruchting heb je dan een identieke kloon van de plant. Er is immers geen nieuw DNA bijgekomen.

De bevruchting

De bevruchting
Wanneer het stuifmeel op de kleverige tempel terecht komt, spreekt men van bestuiving. Uit een stuifmeel korrel groeit vervolgens een dun buisje door de stijl naar beneden tot aan de eicel, deze wordt bevrucht. Uit de bevruchte eicel groeit uiteindelijk het zaadje, het vruchtbeginsel groeit uit tot een vrucht. Denk maar aan een appel . Aan de ene kant zijn de steel en kelkbladeren en aan de andere kant de verdroogde bloemresten nog duidelijk aanwezig. Als je het klokhuis goed bekijkt is dat een sterretje met in elk deel 1 of meer zaadjes, iets dergelijks zie je bij de meeste vruchten. Als de bloem niet goed bestoven is, zal de vrucht een afwijking vertonen; bv. een deuk. Ieder segment moet van stuifmeel voorzien zijn om een mooie ronde vrucht te krijgen.

De verspreiding
De vrucht bevat de zaadjes. Deze moeten natuurlijk weer in de grond terecht komen zodat de cyclus opnieuw kan beginnen. Sommige planten doen dit zelf door hun zaden weg te slingeren. Andere maken hiervoor smakelijke vruchten die dankzij gulzige dieren elders weer op de grond terecht komen. Zo kun je uit gewone dadels heel eenvoudig een nieuwe dadelpalm kweken. Andere planten gebruiken de wind voor de verspreiding van de zaden of zelfs het water. Denk bijvoorbeeld aan de kokosnoot. Deze wordt door de zee meegenomen om ergens anders weer aan te spoelen om opnieuw te kiemen. De zaailing zal er alles aan doen om zo snel mogelijk zelf weer bloemen te dragen om op zijn beurt weer vruchten te vormen. En zo blijft de cyclus onafgebroken doorgaan.

© La Palmeraie