Het gebruik van qat is wijd verspreid in Oost-Afrika en het Arabisch schiereiland, denk aan Jemen en Somalië. In België is het bezit sinds 2006 verboden en in Nederland is in 2013 qat op lijst II van de Opiumwet geplaatst, waardoor bezit verboden is. De werkzame stoffen in qat waren al langer verboden.
Verboden zijn het bezit van de bladeren en de takjes, het hebben van de plant nog niet maar sommigen willen dat veranderen. De plant mag je dus (nog) wel hebben, maar de blaadjes mag je niet plukken.
- Qat takjes.jpg (203.38 KiB) 90 keer bekeken
Het gebruik van qat kan leiden tot lichamelijke en geestelijke problemen, maar dat was niet de voornaamste reden om het te verbieden. Voor de Nederlandse samenleving was qat geen probleem en als genotsmiddel is het niet veel schadelijker dan koffie of thee. De onrust die de handel veroorzaakte en de gebrekkige integratie van Somaliërs, daar ging het om.
In Nederland wonen heel wat Somaliërs die vasthielden aan hun favoriete genotsmiddel. Via Schiphol werden dagelijks honderden kilo's Qat aangevoerd uit Kenia, die via de parkeerplaats verhandeld werden. Dat leidde regelmatig tot problemen en daarnaast verhinderde het de integratie van de Somaliërs, wat toch al een probleem was. Qat gebruik bracht hen in financiële problemen en verhinderde deelname aan de samenleving en de arbeidsmarkt.
De qat plant (Catha edulis) is een groenblijvende, bloeiende struik of kleine boom die voornamelijk voorkomt in Oost-Afrika en het Arabisch Schiereiland die tot 20 meter hoog kan worden. De Qat lijkt wat groeiwijze betreft wel wat op een wilg met slappen neerhangende takken met smalle donkergroene bladeren. In het najaar (in onze streken) bloeit hij rijk met geurende trosjes crèmewitte bloemetjes. Na bestuiving ontstaan de gevleugelde zaden.
- Catha edulis.JPG (220.65 KiB) 90 keer bekeken
Qat bloei ziet er zo uit:
- Qat bloemen.png (769.01 KiB) 90 keer bekeken
De zaden van de Qat lijken op die van de Esdoorn die de irritante neiging heeft zijn zaden over de hele omgeving te verspreiden. De Qat zal hetzelfde doen.
- Qat zaden.jpg (163.01 KiB) 90 keer bekeken
Gebruikt van de Qat zijn de jonge takjes met bladeren. Die worden gebundeld en verpakt in een bananenblad om ze vers te houden. Na de oogst neemt de concentratie van de actieve stoffen snel af, zodat snelle verzending en levering aan de klant van groot belang is. Vandaar die opwinding op de parkeerplaats va Schiphol. Maar dat is dus voorbij.
- Verkoopklare qat.jpg (191.47 KiB) 90 keer bekeken
Qat gebruikers doen dat meestal in gezelschap van anderen. Het werkt stimulerend, geeft een euforisch gevoel. waardoor het gezelschap de neiging krijgt luidruchtig te worden.
Je bundelt wat takjes tot een bol en stopt die in je mond. Geleidelijk aan sijpelt het sap uit de bladeren en worden de actieve stoffen opgenomen in de bloedbaan. Na verloop van tijd worden de bladeren uitgespuugd en soms opgegeten. Het sap uit de bladeren wordt ingeslikt. Dat kan wel eens tot maagklachten leiden vanwege de tannines.
Op den duur kan gebrek aan eetlust tot vermageren leiden en kunnen maag- of darmproblemen ontstaan. Ook stemmingsschommelingen, oververmoeidheid, geheugenstoornissen, lusteloosheid en hallucinaties kunnen voorkomen.
- Qatgebruikers.jpg (173.78 KiB) 90 keer bekeken
Qatgebruik heeft een aantal gevolgen. De actieve stof, cathinon, is een stimulerende stof die te vergelijken is met amfetamine. In het lichaam wordt cathinon omgezet in Efidrine, de actieve stof in de Efreda plant.
Gebruik heeft de volgende effecten op het lichaam: Hogere bloeddruk , hartslag en lichaamstemperatuur, een droge mond, grotere pupillen en meer zin in seks. In sommige opzichten lijkt dat wel op het effect van THC in Marihuana. De geestelijke effecten van qat zijn: Meer energie, vrolijk gevoel, zin om te praten, minder hongergevoel en moeite met slapen.
Dat alles leidt tot een zekere verslaving en doet het verlangen om je ergens anders druk over te maken verdwijnen. De verslaving is niet zo zeer lichamelijk, maar vooral mentaal. Net zoals dat is met Marihuana. Je komt tot niets meer. Je vergeet je problemen.
De overheden in de landen waar veel Qat gebruikt wordt realiseren zich dat ook en proberen het gebruik te ontmoedigen, maar het is hardnekkig, een traditie van vele eeuwen. Voordat er koffie was werd het al gebruikt. Herders zagen dat hun schapen vrolijk werden van het eten van qat en toen probeerden zij het ook eens.
Vooral de lagere klassen, voor wie het leven niet zo leuk en niet zo gemakkelijk is, zien Qat als iets dat hun bestaan wat opvrolijkt.
De plant op zich is ook in Nederland en België niet zo moeilijk te kweken. Hij is zelfs bestand tegen enige vorst. De plant is vrij gemakkelijk te stekken of te zaaien. De groei is snel en wat ongedisciplineerd. Regelmatig snoeien houdt de boom of struik in toom.
Wie een Qat wil kan hem bijvoorbeeld bestellen bij Flora Toskana. Dan moet je wel een schriftelijke verklaring mee sturen bij je bestelling dat je alleen botanisch geïnteresseerd bent. Zaden zijn nog steeds gemakkelijk te krijgen.
Voor een verzamelaar is het leuk om er een te hebben maar niet iedereen ziet dat zo. Toen ik wat stekken aanbood op een ruilbeurs werd ik door een fatsoensrakker verklikt bij de leiding. De volgende keer werd ik ter verantwoording geroepen en moest beloven geen dubieuze planten meer mee te brengen. Dus wil je stekken, dat moet voortaan onder de toonbank.
