Het houden van exotische planten hoeft zich natuurlijk niet uitsluitend te beperken tot de tuin. Ook in de huiskamer kunnen prima exotische planten gehouden worden. In dit artikel geven we enkele tips en aandachtspunten mee. Zo kunt u ook zonder tuin genieten van exotische planten of de exotische tuin verlengen naar de huiskamer.

Standplaats

Planten hebben uiteraard licht nodig. Véél licht! Zelfs plaatsen die voor het menselijk oog licht genoeg lijken zijn voor planten vaak al te donker. Slechts enkele plantensoorten die van nature ook als ondergroei op donkere plaatsen voorkomen zullen het dan ook goed doen iets verder in de huiskamer. Over het algemeen is toch de plaats pal echter een raam geen overbodige luxe. Normaliter filtert het glas alle schadelijke straling en is er weinig tot geen kans op verbranding. Let wel op met eventuele radiatoren die vlak bij geplaatst zijn. Die zorgen voor een erg droge lucht met een verhoogde kans op spintmijt. Vloerverwarming is minder problematisch, zeker wanneer u water geeft via de onderschaal (waarover later meer).

Welke plant?

Door wat aandacht te besteden aan de plantkeuze vermijd u niet alleen teleurstellingen maar voorkomt u ook dat een ongeschikte plant wegkwijnt en de woonkamer ontsiert.

Een geschikte plant kan tegen de beperktere lichtinval (ten opzichte van buiten), tegen de constante kamertemperatuur (ook in de donkere wintermaanden) en de relatief droge lucht.

Doordat huizen vroeger veel tochtiger waren en slechts gedeeltelijk verwarmd met een stoof of haardvuur waren andere planten gangbaar dan tegenwoordig.  Zo waren varens vroeger heel normaal als kamerplant maar is dat tegenwoordig lang niet meer zo eenvoudig.

Enkele zeer geschikte planten voor in de huiskamer:

palmen:

• Chamaedorea-soorten (Chamaedorea elegans, Chamaedorea radicalis,…)
• Dypsis lutescens (de zeer populaire Arecapalm)
• Howea forsteriana (de bekende Kentia palm, erg geschikt voor de iets donkerder standplaats)
• Phoenix roebelenii (dwerg dadelpalm; mits koude overwintering)

Howea forsteriana, Dypsis lutescens, Phoenix roebelenii

bananenplanten & aanverwanten:

• Musa acumunita ‘Dwarf Cavendish’ (de meest verkochte bananenplant, dikwijls onder synoniemen als Musa nana, Musa tropicana,…)
• Strelitzia reginae (paradijsvogelplant – mits koude periode mogelijk is voor nieuwe bloei!)
• Strelitzia nicolai (met imposante grote bladeren)
• Alocasia-soorten (Alocasia calidora, Alocasia portadora,…)

Musa acumunita ‘Dwarf Cavendish’, Strelitzia reginae, Alocasia macrorrhiza

overige exoten:

• Monstera deliciosa (de bekende “gatenplant” die het heel goed doet zelfs op een wat donkerder plaats)
• Ficus elastica (gekend als rubberplant)
• Fatsia japonica (vingerplant die eventueel ook buiten in de volle grond kan geplaatst worden als hij te groot wordt)
• Calathea-soorten (met prachtige tekeningen in het blad)
• vetplanten (Aloe, Agave,…)

Monsteria deliciosa

Enkele niet-geschikte planten voor in de huiskamer:

palmen & aanverwanten:

• Trachycarpus-soorten
• Cocos nucifera (de algemeen verkochte en populaire Kokospalm)
• Cycas revoluta (het nieuwe blad wordt veel te lang door lichtgebrek)

bananenplanten & aanverwanten:

• Musa basjoo
• Ensete ventricosum ‘Maurelli’
• Heliconia soorten
• Colocasia-soorten

overig:

• bamboe (te droge lucht)

Uiteraard is dit overzicht niet volledig, het geeft louter een indicatie! Zoals altijd geeft de plaats van herkomst een goed idee van wat de plant nodig heeft. Planten uit typische tropische gebieden zullen binnen vrij snel last hebben van de te droge lucht, bv voor Heliconia’s. Bepaalde planten hebben ook een koele overwintering nodig. Soms voor het aanzetten tot nieuwe bloei zoals de Strelitzia bijvoorbeeld, andere omdat ze van de combinatie hoge temperatuur en korte sombere dagen in de war raken, zoals de Phoenix roebelenii bijvoorbeeld.

Watergift

Bij veel van de problemen met kamerplanten blijkt een niet-aangepaste watergift (vaak te veel!) de oorzaak. Bekijk zeker onze instructievideo en geef zo veel mogelijk via de onderschaal. Niet alleen verdampt het water zo ook langs de plant voor een betere luchtvochtigheid maar zo vermijdt u ook ineens die vervelende varenrouwmugjes die zich anders in de natte potgrond voortplanten.

Alternatieven

Hebt u géén enkele geschikte plaats in huis dan zijn er nog steeds wat mogelijkheden. Zo kunt u met een paludarium een mini-klimaat nabootsen. Ook kunt u een mini-tuin maken voor op tafel.

paludarium

oa. Biophytum sensitivum

© La Palmeraie

Normaal gezien ontwikkelt een bananenplant pas een nieuw blad wanneer het vorige vrijwel volledig is uitgerold. Deze groei verloopt echter nooit helemaal regelmatig. Soms duurt het wat langer voordat een nieuw blad tevoorschijn komt, soms gaat het juist heel vlug. Af en toe zelfs in die mate dat het vorige blad nog niet eens is uitgerold wanneer een volgend blad al opkomt. De plant lijkt dan zelfs wat in de knoop te zitten.

De oorzaak

Sommige liefhebbers beweren dat dit wordt veroorzaakt door een voedselgebrek. Maar of dit ook helemaal juist is lijkt discutabel. Het probleem doet zich immers niet bij alle exemplaren voor, zelfs al kregen ze exact dezelfde behandeling.

Wel valt op dat de snel op elkaar volgende bladeren doorgaans ook iets kleiner zijn. Het lijkt dan ook aannemelijker dat het eerder iets heeft te maken met een toenemende lichtintensiteit waardoor de plant een kleine groeispurt doormaakt. Anderen beweren dat dit fenomeen zich voordoet vlak voor de ontwikkeling van de bloem.

De oplossing

In ieder geval kan het geen kwaad. In de meeste gevallen groeit de bananenplant er gewoon overheen en zijn de volgende bladeren weer normaal. Zeker wanneer de bloei op komst is wordt de plant het best met rust gelaten.

In een enkel geval ligt een verstopping van de stam aan de oorzaak en dan loopt de groei echt vast. Bladeren komen misvormd naar boven of splijten zich een weg door de zijkant van de stam. In dat geval moet de stam net onder de volledige bladkroon worden doorgesneden. Hierbij verliest u uiteraard al het blad maar nadien wordt er wel weer nieuw blad gevormd zonder problemen. Door de hoge groeisnelheid is er van deze ingreep snel niets meer zichtbaar.

© La Palmeraie

Bananenplanten spreken tot de verbeelding. Ook zijn ze redelijk algemeen te verkrijgen. In het tuincentrum vormen ze een standaard onderdeel van de kamerplanten en ook de Musa basjoo staat steeds vaker tussen de overige courante kuipplanten. Toch zijn velen nog steeds wat terughoudend om ook effectief een bananenplant aan te schaffen. Qua verzorging zijn ze echter helemaal niet zo moeilijk. Loopt het toch mis? Dan vindt u hier vast de oplossing.

Blad wordt lelijk

(meestal bruin-gele randen en vervolgens heel het blad)

Dit kan verschillende oorzaken hebben waarvan de meeste courante zijn;

• de plant staat te nat/droog of heeft een gebrek aan voedingsstoffen
• de plant heeft last van een plaag
• de luchtvochtigheid is te laag voor de plant

• de plant staat te nat/droog of heeft een gebrek aan voedingsstoffen

Controleer eerst de vochtigheid van de grond. In de zomer lust de bananenplant erg veel water en meststoffen. In de winter moet hij echter relatief droog gehouden worden. Beperk u niet enkel tot de bovenlaag maar controleer ook dieper in de pot. Haal de plant desnoods even uit de pot. Het verschil kan verbazingwekkend zijn. Overtollig water moet in ieder geval kunnen wegvloeien. Cocopeat is niet geschikt als potgrond, deze grond bevat namelijk te weinig voedingsstoffen voor de bananenplant.

Oplossing: Pas indien nodig de omstandigheden aan.

• de plant heeft last van een plaag

Controleer het blad zorgvuldig op de aanwezigheid van ongewenste bewoners. Honingdauw (een plakkerige transparante substantie) wijst op de aanwezigheid van luis. Ook mieren op de bladstelen kunnen aangeven dat er bladluis aanwezig is. Die worden namelijk “gemolken” door de mieren. Schildluis, kleine platte bruine diertjes, zijn al iets lastiger om te vinden. Bekijk bladeren met honingdauw stukje voor stukje aan zowel de boven- als onderkant. Spintmijt is met het blote oog nauwelijks waarneembaar. Op plaatsen waar ze met velen samen zitten lukt dat vaak beter. Bekijk daarom vooral de onderzijde van het blad langs de bladnerven, de bladpunten en de bladoksels. Spintmijt maakt ook typische wollige spinnenwebben op die plaatsen aan. Wolluis ziet er uit als witte schimmel of vlokken die van dichtbij nog het meest lijken op witte harige pissebedden.

Oplossing: behandel de plaag met een speciaal chemisch product. Het lokale tuincentrum heeft voldoende geschikte producten in hun assortiment. Biologische varianten zijn meestal iets minder doeltreffend, en worden bij dergelijke hardnekkige problemen beter niet gekozen.

Bladluis                           Schildluis                         Spintmijt

• de luchtvochtigheid is te laag voor de plant

Binnen kan de luchtvochtigheid ook een probleem vormen. Zeker gedurende de wintermaanden wanneer de centrale verwarming aan staat.

Oplossing: zie “Luchtvochtigheid voor uw palm/bananenplant te laag? Zo opgelost!

Zwarte vlekken op het blad

Zwarte vlekken in het blad komen vaak voor bij bananen buiten in combinatie met koud/nat weer. Normaliter zijn de nieuwe bladeren weer mooi wanneer het weer wat warmer en droger wordt.

Blad is gescheurd

De grote bladeren van bananenplanten scheuren vrij vlug in de wind. Dit valt helaas niet te voorkomen maar vormt gelukkig ook geen probleem voor de plant.

Blad ontrolt niet

In het hoogseizoen kan de groei behoorlijk snel gaan. Elke paar dagen een nieuw blad is bij een goed groeiende bananenplant dan ook niet vreemd. Hierbij kan het dus wel gebeuren dat er al een nieuw blad klaar zit terwijl het vorige nog niet volledig ontrold is. Normaliter lost dit zichzelf wel op. Enkel wanneer de plant dit fenomeen blijft herhalen en de verschillende bladeren elkaar echt in de weg zitten kan er sprake zijn van een opstopping.

Oplossing: de oplossing bij een opstopping is eenvoudig maar rigoureus nl. het toppen van de plant. Snijd net onder de bladkroon de stam horizontaal door. Hierdoor snijdt u ook de opstopping weg. De plant is uiteraard even bladloos maar dankzij de snelle groei is daar na enige tijd niets meer van te zien. De bananenplant groeit gewoon verder vanaf dit punt.

Druppels aan het blad

Waterdruppels aan het blad zijn niet abnormaal. Dit fenomeen heet guttatie. U leest hier meer over in het artikel “Waarom hangen er waterdruppels aan het blad?”

Uitlopers in de pot

Het is heel normaal dat de plant na verloop van tijd ook uitlopers vormt naast de hoofdstam. Hierdoor staan er na enige tijd één of enkele mini-plantjes rond de moederplant.

Oplossing: u kunt ervoor kiezen om deze vlak boven de grond weg te snijden, deze af te steken om apart op te potten (zie: Hoe stek ik een bananenplant?) of gewoon te laten staan. In het laatste geval kan en grotere pot wel nodig zijn.

© La Palmeraie

Het is zonder twijfel de vraag die ons het meest gesteld wordt. Of het nu gaat om palmen of om bananenplanten, er heerst toch vaak heel wat onzekerheid over de juiste dosis wanneer het de watergiften aan gaat. Daarom leek het ons nuttig om een speciaal artikel te wijden aan dit item.

Hoe moet ik water geven?

Water via de onderschaal:

Zo kan de plant in principe nooit te veel hebben. De wortels zuigen immers het water op naar behoefte, zoals ze dat ook in volle grond met het grondwater zouden doen. Vergelijk het met een vloeipapiertje dat deels in het water wordt gehangen.

Bijkomend voordeel is dat de bovenlaag van de grond droog blijft en er dus ook geen schimmels of varenrouwmugjes in nestelen.

Voor sommige planten is het verstandig om de schaal maar om de week te vullen zodat het water kan wegtrekken en de wortels niet permanent in het water staan. Gedurende de wintermaanden is het goed om zelfs nog langere tussen pauzes in te lassen, om de 2 à 3 weken bijvoorbeeld.

Water op de potgrond:

Giet over de hele oppervlakte water totdat het in de onderschaal begint uit te lopen. Wacht steeds even op het uitlekken in de onderschaal zodat deze niet overloopt.

Enkele algemene vuistregels

Wanneer de onderschaal binnen hooguit 48 uur leeg is gezogen is het prima.

Duurt het langer dan giet u het overschot weg en wacht u de volgende keer nog iets langer.

Is de schaal binnen enkele uren al leeg geeft u nog een beetje extra.

Geen plant is hetzelfde

Helaas geldt dit vaak ook voor de vele, natuurlijk altijd goed bedoelde, adviezen. Niet zelden krijgt u zeer tegenstrijdige adviezen van het lokale tuincentrum, het plantenlabel, naslagwerken of het internet. De oorzaak hiervan is vrij voor de hand liggend; geen plant is hetzelfde en dit geldt ook voor de omstandigheden waarin u de plant houdt. Niet alleen de plant zelf bepaalt immers de benodigde hoeveelheid water, een heel aantal andere factoren zijn minstens zo belangrijk. En juist die factoren kunnen sterk verschillen. Een standaard antwoord op de vraag van dit artikel bestaat dan ook niet.

Welke factoren hebben een invloed op de waterbehoefte?

• eigenschappen van de plant
• standplaats
• type pot/potgrond
• seizoen

Eigenschappen van de plant

Natuurlijk is het in eerste instantie belangrijk om de basis behoeften qua algemene verzorging van uw plant te kennen. Zo staan sommige planten liever wat droger terwijl andere planten het juist beter doen in vochtiger bodems. De beste indicatie krijgt u nog wanneer u na gaat waar de plant van nature voorkomt. Het spreekt voor zich dat planten uit woestijngebieden beter wat droger staan en vice versa.

Naast de natuurlijk behoeften van de plant, speelt ook de grootte van de plant een belangrijke rol. Zo zal een grote plant met veel blad meer water verdampen dan een kleiner exemplaar met slechts enkele bladeren. Ook hebben grotere planten een beter ontwikkeld wortelgestel waardoor water ook veel beter kan worden opgenomen. Bij een kleinere plant zal de grond langer nat blijven aangezien er minder wortels zijn voor de opname van het water.

Standplaats

Naast de eigenschappen van de plant zelf speelt de standplaats ook een zeer belangrijke rol. Zo vragen planten buiten een andere aanpak dan planten binnenshuis. Buiten zijn de planten immers blootgesteld aan zon en wind, maar ook aan regen of juist droogte. Vooral de wind kan zorgen voor een sterke toename van de verdamping. Planten in pot hebben ook meer water nodig dan planten in volle grond aangezien de potgrond in een pot sneller uitdroogt. Binnenshuis zijn de omstandigheden dan weer veel stabieler waardoor u vrij snel een vast patroon zult ontdekken in de behoeften van uw plant.

Type pot/potgrond

Het type pot heeft een belangrijke invloed op de waterbehoefte van uw plant. Zo verdampen aardewerken potten ook vocht door de zijwanden waardoor de grond sneller uitdroogt. Wel kunt u bij (niet geglazuurde) aardewerken potten een kleurvertekening zien waar de grond nog nat is. Dit maakt het inschatten van de behoefte iets gemakkelijker. In kunststof potten blijft de grond iets natter omdat het vocht enkel kan verdampen via de bovenlaag. Kies dus bewust het type pot en gebruik deze eigenschappen in uw voordeel!

Ook het type potgrond kan een rol spelen. Zo zijn er heel wat verschillende soorten potgrond op de markt te verkrijgen met verschillende eigenschappen qua watervasthoudend vermogen. (Kijk ook eens op de site van DCM®: soorten potgrond)

Seizoen

Tot slot is het ook belangrijk in welk seizoen we ons bevinden. De meeste planten gaan in het najaar immers in rust bij het korten van de dagen en het dalen van de temperatuur. Hierdoor zal ook de waterbehoefte sterk terugvallen. In het voorjaar hervatten de planten opnieuw hun groei en mag de watergift ook weer geleidelijk opgevoerd worden.

Bananenplanten, een ras apart

De uitleg in de artikel heeft niet alleen betrekking op palmen, maar geldt eigenlijk voor alle planten. Bananenplanten vormen echter een uitzondering op de regel. Deze planten bestaan immers grotendeels uit water (80%). Zij hebben bovendien een groot bladoppervlak. Hierdoor verdampen ze op zonnige en/of winderige dagen zeer veel vocht. Zij hebben dan ook veel water nodig! Echter geldt dit alleen voor bananenplanten die goed groeien. Zolang er geen groei is worden ze beter wat droger gehouden om wortelrot te voorkomen. In de winter gaan zij in rust en verbruiken ze veel minder water. In deze periode raken meer bananenplanten in de problemen door te veel water dan te weinig. Sommige soorten krijgen in de winter zelfs het best helemaal geen water en worden zogenaamd “droog overwinterd” (bv Ensete). (zie ook ons artikel over de winterbescherming van bananenplanten)

Meten is weten

Er bestaat dus geen standaard antwoord op de vraag “hoeveel water heeft mijn palmboom/bananenplant nodig?”. Natuurlijk bestaan er wel manieren om de waterbehoefte van uw plant te controleren. Het eenvoudigst is om even de vochtigheid van de grond te controleren door een vinger in de potgrond te steken. Het oppervlak droogt immers snel uit door rechtstreeks contact met de lucht, net eronder kan de situatie heel anders zijn. Voel daarom enkele cm’s diep ter controle. Blijft er potgrond aan uw vinger plakken dan is de grond nog vochtig en zal een nieuwe watergift niet direct nodig zijn.

Ook bestaan er zogenaamde vochtigheidsmeters. Deze apparaatjes zijn niet duur (al vanaf ong. €7,-) en worden gewoon in het tuincentrum verkocht. Door de sensor controleert u de vochtigheid een stuk dieper en nauwkeuriger dan met de vinger. U zult versteld staan van hoe nat de potgrond een stuk dieper nog zal zijn! Een vochtigheidsmeter mag echter niet permanent in de pot blijven staan en moet na elk gebruik goed gereinigd worden om de levensduur te verlengen. In plaats van een vochtigheidsmeter kunt u natuurlijk ook een lange brei-pen of een bamboestokje o.i.d. gebruiken, maar pas hierbij wel op voor de wortels.

Tot slot

Als laatste geven we u nog graag enkele tips.

Zo is het beter om de zoveel dagen veel water te geven dan elke dag een beetje.

Ook is drainage zeer belangrijk. Wanneer het overtollige water niet weg kan vloeien riskeert u namelijk wortelrot. Maar zeer weinig planten kunnen er goed tegen om permanent in de nattigheid te staan. Laat de grond dus steeds enigszins opdrogen alvorens opnieuw water te geven en giet het overtollige water uit de onderschaal of cache-pot.

Bij twijfel kunt u de plant het best eens uit de pot verwijderen om de wortelkluit te inspecteren. Gezonde wortels zijn wit-gelig van kleuren en ruiken niet rot. Zo ziet u ook ineens de vochtigheid van de grond.

© La Palmeraie

Bananenplanten winnen steeds meer aan populariteit. Begrijpelijk want deze omvangrijke groep van tropische planten geven zonder meer een exotische uitstraling aan uw tuin of huiskamer. In dit artikel worden de basis aspecten omtrent de algemene verzorging besproken.

Banaan, Musa, bananenplant?

Drie namen voor dezelfde plant. Of eigenlijk toch niet helemaal. Liefhebbers spreken eigenlijk altijd over een “banaan” of een Musa, de wetenschappelijke naam. Maar eigenlijk is de groep groter. Ook de Ensete, Musella, Canna, Strelitzia (paradijsvogelbloem) en Ravenala vallen onder dezelfde familie. De besproken verzorging geldt over het algemeen dus voor al deze soorten.

Anatomie

Voor we toe zijn aan de verzorging is het handig om iets meer te kennen van de bouw van een bananenplant. Bananenplanten bevatten een schijnstam van waaruit in het middelpunt steeds een nieuw blad omhoog geduwd wordt. Dit opgerolde blad ontvouwt zich pas volledig wanneer het hele blad uit de schijnstam omhoog gekomen is. Bij de meeste soorten is het blad dun genoeg om te scheuren in de wind waardoor oudere bladen vaak gerafeld zijn. Verder vormen banaanachtigen rizomen. Uit deze wortelstokken worden bij veel soorten nieuwe uitlopers gevormd aan de voet van de ‘moederplant’. Deze uitlopers worden ‘pups’ genoemd. De pups kunnen prima worden afgestoken om apart te worden opgepot. Wanneer de moederplant tot op de grond wordt afgesneden kan een uitloper opgroeien en deze rol overnemen.

Bij de pups wordt er onderscheid gemaakt tussen zwaardpups en waterpups. Een zwaardpup is in eerste instantie smaller en puntiger en groeit sneller en zal uiteindelijk ook meer vruchten dragen. Een waterpup heeft van het begin al de typische bananenbladeren. Dit soort pup is een zwakkere plant, groeit langzamer dan de zwaardpup, ontwikkelt minder snel eigen wortels en blijft dan ook langer afhankelijk van de moederplant. Om deze reden worden waterpups doorgaans verwijderd door kwekers.

links; zwaardpup, rechts; waterpup

Bloei

De vraag die velen bezighoudt is of er ook effectief bananen gevormd zullen worden. In veel gevallen is het antwoord “ja”. Sterker nog, sommige soorten vormen zelfs eetbare bananen. Hiervoor moet natuurlijk eerst een bloem gevormd worden. Een banaan bloeit over het algemeen pas na 3 à 4 jaar. U zult de plant dus eerst succesvol moeten overwinteren. Hiervoor verwijzen we naar ons artikel over de winterbescherming van bananenplanten.

VERZORGING

Licht

Een bananenplant heeft vooral behoefte aan veel licht. Een donkere hoek in de woonkamer leidt dan ook meestal tot teleurstellingen. Het best staat de plant vlakbij een venster of buiten op het terras. Vermijd hierbij wel direct zonlicht omdat de bladeren hierdoor kunnen verbranden. Indien u de plant wel in de volle zon wilt plaatsen zal de bananenplant langzaam gewend moeten raken aan de zon. Hiervoor voert u het aantal uren directe zon langzaam op. Nieuwe bladeren die gevormd worden in direct zonlicht hebben geen verbrandingsproblemen.

Warmte

Naast licht heeft de banaan ook veel warmte nodig voor een optimale groei. Winterharde bananenplanten worden steeds populairder, maar met winterhard doelt men op de vorstbestendigheid van de wortels. Onder de 5°C zal de bananenplant niet groeien. Bij -2°C vriest het blad zelfs kapot.

Water

Natuurlijk heeft een bananenplant ook water nodig. Veel water zelfs! Zeker tijdens warme zomerdagen. Een groot exemplaar lust op warme dagen al snel 10L water. Geef wel zoveel mogelijk water naar behoefte. M.a.w. laat de plant niet met zijn wortels in een laag water staan om wortelrot te voorkomen. Tijdens de wintermaanden moet de watergift drastisch terug geschroefd worden.

Lees ook: Hoeveel water mag ik mijn palmboom of bananenplant geven?

Mest

Bananenplanten kunnen enorm snel groeien. Zéker wanneer ze voldoende meststoffen krijgen. Overbemesten is dan ook bijna onmogelijk. In principe voldoen alle soort meststoffen. Tijdens de wintermaanden moet de mestgift geminimaliseerd worden.

Potplant of volle grond

Bepaalde soorten (winterharde) bananenplanten kunnen prima worden aangeplant in volle grond. Tijdens de wintermaanden zult u wel de nodige voorzorgsmaatregelen moeten nemen indien u de plant succesvol de winter door wilt loodsen. In volle grond zal de plant vaak wel sneller groeien.

Snoei

Bananenplanten moeten eigenlijk niet gesnoeid worden. Wel kunt u om esthetische redenen de oude verdorde bladeren verwijderen. Ook kunt u regelmatig uitlopers verwijderen als u liever een individueel exemplaar heeft i.p.v. een groepje planten. Wanneer u de stam doorsnijdt, bijvoorbeeld omdat de plant vorstschade heeft, zal de plant in veel gevallen opnieuw beginnen groeien.

Ziektes

In principe zijn bananenplanten niet heel erg onderhevig aan plagen of ziektes. De meeste problemen doen zich voor tijdens de wintermaanden. De meest voorkomende problemen zijn spintmijt, bladluis of rotting door een te natte grond. De eerste twee plagen worden het best zo spoedig mogelijk adequaat behandeld. Bijvoorbeeld met een passend bestrijdingsproduct. Rotting kan enkel voorkomen worden door te zorgen voor een droge wortelkluit. De rotte delen worden het best weggesneden.

Dit artikel biedt u vooral een overzicht in de basisprincipes van de verzorging van bananenplanten. Natuurlijk kan de verzorging per soort enigszins afwijken. Informeer u daarom goed naar de specifieke vereisten of neem contact met ons op.

© La Palmeraie

Misschien vindt u dit ook interessant:
Hoe bescherm ik mijn bananenplant in de winter?
Hoe stek ik een bananenplant?

Wanneer de meesten nog genieten van de laatste zonnestralen, is de gemiddelde exotenliefhebber al aan het nadenken over de komende winter. Want hoe ga je al die planten ook deze winter weer feilloos door helpen? In de maanden september en oktober is dit dan ook vaak hét gespreksonderwerp bij uitstek. Op het internet zijn tal van artikels verschenen over het beschermen van een bananenplant tijdens de winter. Maar vaak gaan deze artikels enkel over het inpakken als winterbescherming. Om een vollediger beeld te geven over de mogelijke overwinteringmethoden hebben we ze allemaal voor je opgelijst. Zo kun je zelf kiezen welke methode voor jouw plant het meest geschikt is.

Bananenplant winterhard?

Sommige bananenplanten staan gekend als winterhard. De goede winterhardheid slaat echter op de wortels. Al bij temperaturen onder de 5°C stopt de plant met groeien. Vanaf -2°C vriest het blad kapot. Bij aanhoudende vorst zal ook de schijnstam, die veel vocht bevat, tot moes vriezen. De plant sterft dan af tot aan de grond en vormt in het voorjaar (april/mei) pas weer nieuwe uitlopers. Om een grotere plant te krijgen en zelfs bloei te realiseren moet hij de winter in tact doorkomen.

Enkele populaire winterharde soorten:

Musa basjoo -20°C
Musa sikkimensis -15°C
Ensete glaucum -10°C
Musella lasiocarpa -5°C

Verschillende methoden

Onderstaand worden 4 verschillende overwinteringmethoden besproken. Bij de eerste twee methoden blijft de plant de hele winter buiten. Bij de laatste twee methoden overwintert de plant droog, m.a.w. binnen.

Buiten

1) Zonder bescherming

Vermoedelijk het meest eenvoudig, maar ook het meest riskant is om de bananenplant niet te beschermen tijdens de wintermaanden. Afhankelijk van de strengheid van koning winter zal ook het resultaat van deze methode variëren. Enkele soorten zijn behoorlijk winterhard, maar zoals eerder gezegd, slaat deze waardering op de wortelkluit. Bij aanhoudende vorst sterft het blad en vervolgens de schijnstam tot de grond af. In het voorjaar (april/mei) komen er weer nieuwe uitlopers boven de grond.

+ vergt geen inspanning
+ bespaart aanschaf van verpakkingsmaterialen/plaats in huis
- plant moet elk jaar van 0 beginnen en wordt dus nooit volwassen = geen bloei
- bij koudere temperaturen vriest ook de wortelkluit kapot! = bananenplant dood!

2) Met bescherming

Een veel gebruikte en ook veel beschreven methode. Het principe is vrij eenvoudig; vlak voor de eerste aanhoudende vorst, ontdoe je de schijnstam van de bladeren. Hierna plaats je een afscheiding rond de schijnstam (bv. afscheidingsdraad of kippengaas). Vervolgens vul je het geheel op met stro of bladeren. Hooi is hiervoor niet geschikt omdat dit zal gaan broeien. Aan de buitenkant voorzie je een laag vliesdoek. Hierdoor wordt het stro niet nat maar kan het geheel blijven ademen. Dit alles werk je af met een waterdicht dakje.
Zodra de aanhoudende vorst voorbij is verwijder je de winterbescherming. De rotte delen snijd je er in het voorjaar af. Zodra het iets warmer wordt zal ook het eerste blad zichtbaar worden. Het succes van deze methode is afhankelijk van enkele factoren: strengheid winter, tijdigheid beschermen, dikte van de schijnstam,…
Bij hele strenge winters is ook deze bescherming onvoldoende. Enkel de dikkere schijnstammen zullen niet tot op de kern kapot gevroren zijn. Bij de planten waarbij de schijnstam het niet gered heeft is de kans met deze methode wel groter dat de wortelkluit het wel heeft overleefd. (NB. Deze methode wordt vaak gecombineerd met methode 4, voor de zekerheid.)

Gebruikte materialen:
Vliesdoek wordt verkocht in tuincentra en bouwmarkten.
Stro kun je het goedkoopst rechtstreeks bij de boer per baal aanschaffen.

+ wortelkluit kan onverstoord blijven staan
+ zeer geschikt voor de grote exemplaren en wortelkluiten met veel stammen
- moeilijk met zekerheid het juist tijdstip te bepalen voor het aanbrengen van de bescherming
- ook met bescherming geen garantie op behoud van de plant

Binnen

3) Droog overwinteren

Bij deze minder bekende methode wordt de schijnstam in het najaar van zijn bladeren ontdaan en vervolgens met kluit en al uitgegraven. Indien de wortelkluit meerdere schijnstammen bezit kunnen deze nu ook prima gedeeld worden. De wortelkluit met schijnstam plaats je in een kuip. Deze vul je niet verder aan met potgrond. Dit alles zet je op een koele plek: tussen de 5 à 10°C is perfect. Licht is niet nodig. Ook de watergift moet drastisch teruggeschroefd worden. Juist genoeg om de kluit niet te doen uitdrogen. De groei zal volledig stil vallen. Het spreekt voor zich dat ook bemesting nu niet meer toegediend mag worden. In het voorjaar mag de watergift weer langzaam opgedreven worden. Zodra het warm genoeg is kan de plant ook weer naar buiten en mogen er ook weer meststoffen gebruikt worden.
Bij deze methode komt de groei sneller op gang dan bij de planten die buiten overwinterd hebben.

+ overwintertemperatuur is eenvoudiger te beïnvloeden
+ meerdere stammen kunnen samen op een compacte plaats gestockeerd worden
+ groei komt sneller op gang in het voorjaar
- uitgraven van grotere exemplaren vergt wat tijd en energie
- watergift tijdens de overwintering is moeilijker te bepalen; op gevoel.

4) Als kamerplant

Bij deze laatste methode krijgt de opgepotte bananenplant een zo licht mogelijke standplaats binnenshuis gedurende de wintermaanden. Al het blad mag er gewoon blijven aanzitten. Door een beperktere lichtintensiteit zal de groei wel afnemen, maar niet volledig stilvallen dankzij het behoud van de hogere (kamer)temperatuur. De watergiften moeten worden beperkt tot de werkelijke behoefte. De grond moet licht vochtig zijn, zeker niet nat. Je verliest een bananenplant tijdens de winter eerder bij teveel vocht dan te weinig! Natuurlijk moet ook de bemesting aangepast worden op deze rustperiode. Zodra de temperaturen weer oplopen in het voorjaar kan de plant weer buiten geplaatst worden. Vergeet hierbij niet dat de oude bladeren weer moeten wennen aan direct zonlicht. Daarom begin je het best met een standplaats in de schaduw om het aantal uren direct zonlicht langzaam op te voeren.
Deze methode is vooral aan te raden voor de kleinere bananenplanten en de meest kougevoelige soorten.

+ minimale inspanning voor planten die reeds in pot staan
+ snoei van bladeren niet nodig
- ruimte/geschikte plaats nodig
- niet haalbaar voor grotere exemplaren

© La Palmeraie

Planten die in pot gehouden worden vertonen soms een vreemd verschijnsel; er hangen waterdruppels aan het uiteinde van het blad en dat terwijl ze niet beneveld zijn geweest.

Guttatie, zoals dit verschijnsel officieel heet, kan veroorzaakt worden door twee zaken.

1.Worteldruk

Planten nemen voedingstoffen, mineralen en vocht op via hun wortels door middel van een proces dat we osmose noemen. In het kort komt het erop neer dat de wortels eerst voedingstoffen opnemen waardoor de omgeving in de wortelcel zouter wordt dan de omgeving er buiten. Op die manier wordt het water de wortels in gezogen. Vervolgens wordt dit water via de houtvaten naar de bladeren gevoerd. Daar wordt het water vervolgens verdampt door de huidmondjes. Normaliter is dit proces in evenwicht maar indien de wortels meer water opnemen dat de plant kan verdampen wordt de worteldruk te hoog. Hierdoor krijgt het water niet voldoende tijd om te verdampen maar zal meteen als druppel naar buiten worden geperst via de waterporiën (hydathoden). Dit zijn speciale wateruitscheidende klieren aan de bladpunten.

2. Luchtvochtigheid

Een andere oorzaak kan een te hoge luchtvochtigheid zijn. De verzadigde lucht heeft dan onvoldoende capaciteit voor de opname van nieuwe waterdamp. Het water wordt dan afgevoerd als waterdruppel. Omdat de luchtvochtigheid ‘s nachts vaak stijgt doet guttatie zich vaak in de vroege ochtend voor.

Gevolgen van guttatie

Guttatie is niet schadelijk voor de plant. Het verschijnsel beschermt de plant juist tegen de te hoge worteldruk. Bij kamerplanten kan het verschijnsel echter wel vervelende vlekken op de vloer met zich meebrengen.

Niet te verwarren met:

Honingdauw. Hierbij wordt er ook een plakkerig vocht uitgescheiden door luizen. Het vocht situeert zich eerder over de hele plant i.p.v. aan de bladpunten. Bovendien kunt u deze luizen ook op uw plant terugvinden. Voor meer info hierover raadpleeg onze EHBO-gids voor palmen.

© La Palmeraie

Exotentuinen zijn de laatste jaren zeer populair. Een bananenplant mag hierin zeker niet ontbreken. Bananenplanten groeien snel en vormen een ideale blikvanger voor de tuin. Daarbij creëren ze zonder meer het ‘tropen’ gevoel. Bananenplanten maken dan ook steeds vaker deel uit van het standaard assortiment van tuincentra. Het zelf kweken is natuurlijk ook mogelijk en zelfs veel leuker. De zaden zijn gemakkelijk te verkrijgen via het internet. Maar het zijn geen gemakkelijke kiemers, daarbij vergt deze methode veel geduld. Van de meest populaire bananenplant, de Musa basjoo (Japanse vezelbanaan), zijn bovendien geen zaden te verkrijgen. Een veel eenvoudiger manier van vermeerderen is het afsteken van de uitlopers. Deze methode wordt ook gebruikt door bananenboeren. Het is immers snel en eenvoudig én geeft direct resultaat. In dit stappenplan wordt deze techniek op een eenvoudige manier uitgelegd.

Uitlopers

Bananenplanten zijn rizoomvormend. Met andere worden; rond om de moederplant komen kleine uitlopers boven de grond door de aanmaak van wortelstokken. Meestal gebeurt dit pas als de kluit een bepaald volume heeft bereikt. Eerst zal de plant altijd zorgen voor een goede ontwikkeling van de eigen wortelkluit. Zodra dat goed op weg is zal de plant zelf beginnen groeien en worden ook de uitlopers gevormd. Deze uitlopers kunt u afsteken en vervolgens apart uitplanten of oppotten.

De methode in 5 stappen:

Stap 1

Eerst en vooral moet de uitloper groot genoeg zijn zodat er voldoende eigen wortels zijn gevormd om te kunnen overleven. Een goede richtlijn is tussen de 20-50cm (afhankelijk van de soort).

Stap 2

Graaf de aarde rond de uitloper voorzichtig weg. Enerzijds kunt u zo controleren of hij inderdaad voldoende wortels heeft, anderzijds ziet u zo beter waar u kunt snijden. Eventueel kunt u hierbij de plant uit de pot halen maar dit is niet noodzakelijk.

Stap 3

Snijd met een scherp mes de uitloper af, zo dicht mogelijk bij de moederplant.

Stap 4

Plant de stek opnieuw uit in de volle grond of bij voorkeur in een pot met zaai- en stekgrond.

Stap 5

Zodra de stek opnieuw begint uit te lopen mag u weer bemesten en water geven voor een optimale groei. Zodra de stek opnieuw over een gezond wortelstelsel beschikt kan hij ook weer in de volle grond gezet worden.

Experiment: “operation bananasplit”
Bij wijze van experiment hebben we 4 uitlopers van de Musa nana gestekt die nog niet over eigen wortels beschikten. Deze stekken zijn na het afsnijden meteen weer in een pot met zaai- en stekgrond geplaatst. De aarde wordt droog gehouden.
Hiermee kijken we of ook deze stekken alsnog zullen aanslaan en uitgroeien tot volwaardige planten. Het verloop van het experiment zal regelmatig aangevuld worden in dit artikel.

21-06-2009: 20 dagen na start experiment. Enkele bladeren verdord.
Eén stek is inmiddels overgepot wegens te natte potgrond.

07-07-2009: 2 van de 4 stekjes zonder wortel zijn inmiddels kapot. Die bladeren waren verdord en de punt van het nieuwe blad was zwart geworden. Bij het opensnijden blijk de binnenkant volledig gerot. De andere 2 stekjes staan er voorlopig nog redelijk bij.

01-08-2009: Geen enkele wortelloze stek heeft het overleefd. Dit toont ineens aan dat het verstandiger is om iets langer te wachten met stekken zodat de stek wel eigen wortels heeft.
Op die manier zal het stekken zeker succesvol verlopen!

Nb. Het lukt wél op deze manier wanneer u de wortelloze stek eerst op water zet totdat deze wortels gemaakt heeft.

© La Palmeraie
Met dank aan TropiRo voor de foto’s.

De dagen worden langer, de temperatuur aangenamer en de lentekriebels jagen door ons lijf. Hoog tijd om aan de voorbereidingen van de tropische tuin te beginnen! U kunt natuurlijk alle exoten kopen in een gespecialiseerd tuincentrum. Het zelf kweken is echter minstens zo leuk. Traditionele methodes zoals stekken en enten zijn niet geschikt voor palmen en bananen.
Maar op welke manieren kan dit dan wel?
In dit artikel worden de 3 eenvoudigste methodes overlopen.

1. Zaaien
De bekendste manier om planten te kweken is ongetwijfeld het vermeerderen uit zaad. Deze methode is prima geschikt voor palmen, bananen* en exoten. Alles wat je nodig hebt is vers zaad, een warme plek en meestal veel geduld. Veel exoten kiemen immers pas binnen 1 à 3 maanden en soms zelfs véél langer. Gedetailleerde zaaihandleidingen voor palmen en exoten kunt u terugvinden onderaan dit artikel.

(* Musa basjoo uitgezonderd. Deze soort kan niet worden vermeerderd uit zaad.)

2. Delen van wortelstokken (scheuren)
Bij deze techniek wordt de wortelkluit van de oude plant opgedeeld in meerdere stukken die vervolgens weer uitgeplant worden. Dit kan eenvoudig door de plant uit te graven en de wortels door te snijden. Elk stuk moet steeds voldoende wortels en enkele stengels bevatten. Deze methode is zeer geschikt voor woekerende exoten als bamboe, Canna en bananen.

3. Vermeerderen via uitlopers
Een aantal exoten vormt uitlopers; jonge plantjes aan de voet van de moederplant. Een bekend voorbeeld hiervan zijn bananen en Aloë vera’s. Deze jonge plantjes kunt u voorzichtig verwijderen en opnieuw uitplanten. Het is daarbij belangrijk om voldoende wortels aan de jonge plant te laten zitten zodat de scheut zelf voor zijn waterhuishouding kan zorgen en niet meteen zal uitdrogen. Hiervoor kunt u het best met een mes zo dicht mogelijk bij de moederplant de wortel doorsteken. Hoe groter de uitloper, hoe meer wortels er al gevormd zijn. Bij bananen wacht u dan ook het best tot de uitloper ongeveer 50cm groot is. De jonge scheut kunt u vervolgens weer uitplanten.

Door het bovengronds afsnijden van de uitloper (afbeelding: 1) wordt de rhizoomvorming gestimuleerd. Door de uitloper af te snijden van de moederplant (afbeelding: 2) wordt het woekeren geremd en kan de uitloper ergens anders uitgeplant worden.

© La Palmeraie
(bron eerste foto: palmhunter)

Misschien vindt u dit ook interessant:
Zaaihandleiding voor palmen
Zaaihandleiding voor Musa, Strelitzia en Yucca
Aloë vera vermeerderen

Zaden

Voor het behalen van goede kiemresultaten is de versheid van het zaad het voornaamste.
Indien je zelf zaden oogst is het aangeraden dat je het vruchtvlees verwijdert om rotting te voorkomen. Zaden die niet onmiddellijk gezaaid worden bewaar je het best in de koelkast.

Sommige zaden hebben een heel harde schil, bijvoorbeeld de Musa zaden. Je kunt er voor kiezen om het uiteinde van het zaad licht te vijlen (scarificatie) zodat het water beter kan doordringen in de schil. Maak de zaden ook goed schoon met een borsteltje om de kiemingsremmers zo goed mogelijk te verwijderen.

Zaden weken

Het is aangeraden om voor het zaaien de zaden eerst 24 tot 48 uur te laten weken in water met een temperatuur van 32 tot 34°C. Dit zal de harde zaadschil zachter maken en de kieming doen versnellen. Hiervoor vul je een beker met lauw water. Nadat je de zaden in de beker hebt gedaan pak je de beker in met aluminiumfolie. Zo blijft het geheel goed op temperatuur. De ingepakte beker zet je vervolgens op een radiator. Een thermosfles is natuurlijk ook geschikt. Het water moet elke 12 uur ververst worden.

Zaden Ravenala madagascariensis (Reizigersboom)

Zaaien

Neem een pot van 10 tot 20 centimeter diepte. De diameter van de pot mag per zaadje maximum 10 centimeter zijn. Vul de pot met DCM® zaai en stekgrond. Vervolgens maakt u een kuiltje van ongeveer 2 tot 3 centimeter diep. Verwijder het zaadrokje van de Strelitzia (oranje) en de Ravenala (blauw). Plant het zaadje, dek deze af met grond en druk alles licht aan. Daarna matig water geven. De aarde moet vochtig zijn maar zeker niet te nat. Je kunt de pot afdekken met aluminiumfolie. Dit houdt het vocht langer vast zodat je niet vaak water hoeft te geven. Controleer wel regelmatig of de grond nog vochtig genoeg is!

Tip: Je kunt ook meerdere zaden in één grote pot zaaien. Zo bespaar je plaats en kostbare zaai en stekgrond. Wanneer de zaailingen één à twee blaadjes hebben en ongeveer 10 tot 15 centimeter groot zijn kan je de planten voorzichtig van elkaar scheiden en uitplanten.

Kieming

Zet de pot vervolgens weg op een warm plekje (25-35°C). De radiator is de ideale plaats hiervoor, of een (mini) serre in de zomer. Voor bananenplanten (Musa) is het aangeraden om te werken met temperatuurwisselingen: 9u bij 30-35°C gevolgd door 15u bij 12-15°C etc. De zaden hebben in dit stadium nog geen licht nodig. De zaden kiemen doorgaans tussen de 1,5 en 3 maanden maar het kan ook veel langer duren. Je moet dus vooral veel geduld hebben. Zorg ervoor dat gedurende deze tijd de aarde voldoende vochtig blijft. Woel de aarde niet om, om te kijken of de zaadjes al kiemen. Je kunt de zaadjes hierdoor beschadigen en zelfs de kieming stopzetten. Zodra de zaailingen boven komen moet de folie van de pot verwijderd worden en mag de pot niet meer op de radiator staan. Anders zou de aarde uitdrogen. Je kunt de pot beter naast de verwarming op de grond zetten. Vanaf nu heeft de plant licht nodig.

Tip: exposeer de zaailingen pas aan licht wanneer ze zo’n 10 cm groot zijn. Hierdoor groeien ze sneller! (meer info hierover)

Verplanten

Wanneer de zaailingen na een jaar groot genoeg zijn mogen ze verplant worden. Hiervoor nemen we een pot die ruim genoeg is (= ongeveer twee tot viermaal zo groot als de vorige pot indien de zaadjes individueel gezaaid werden). Natuurlijk gebruik je een pot met bodemgaten voor een goede afwatering. Gebruik potgrond van een goed merk (DCM®). Je kunt 20% perlite met de grond mengen. Ook koemestkorrels mag je bij het verplanten met de grond mengen. Met mest mag je nooit overdrijven. Zeker niet met kunstmest! Meng nooit roze of blauwe korrels met de grond tijdens het verplanten, anders verbrand je de wortels. De palm mag opnieuw verplant worden als er meerdere wortels langs de bodemgaten van de plantpot eruit komen.

Bemesting

Geef de plant in het voorjaar en tijdens de zomer (groeiseizoen) voldoende mest. In de winter heeft dit weinig zin. Organische meststoffen zoals koemestkorrels zijn prima als bemesting voor palmen. De plant zal aanzienlijk sneller groeien als je mest toedient. Kijk uit met kunstmest! Respecteer in ieder geval de voorgeschreven doseringen!

Uitplanten

De Strelitzia en de Ravenala zijn helaas niet winterhard. Deze moeten dus in een pot worden geplant zodat deze bij vorst naar binnen kunnen worden gehaald. Andere soorten kunnen wel in de volle grond worden geplant mits voldoende winterbescherming (bv. Musa en Yucca).

© La Palmeraie

Foto’s: http://members.quicknet.nl/mija/zaailingen.html en www.palmhunter.be

Misschien vindt u dit ook interessant:
Bananen van La Palmeraie
Exoten van La Palmeraie
Zaaihandleiding voor palmen