Hoe kun je een Strelitzia (Paradijsvogelbloem) bevruchten?

november 10th, 2011 · 26 Comments

Al meermaals kregen we de vraag hoe en waar de Strelitzia zaden maakt en vooral of dit thuis ook mogelijk is. Daarom beschrijven we in dit artikel de bevruchting van de Strelitzia (Paradijsvogelbloem).

De Strelitzia in de natuur

De Strelitzia (Paradijsvogelbloem) is protandrisch.
Dit wil zeggen dat deze éénhuizige plant een bepaalde ontwikkeling doormaakt om zelfbestuiving te voorkomen. Maar ook wanneer het stuifmeel eerst wordt opgevangen en nadien op de stamper wordt aangebracht zal dit niet leiden tot bevruchting. Daarmee weten we ook meteen dat er meerdere planten nodig zijn om de bloem met succes te bestuiven.

Door wie de Strelitzia in de natuur bevrucht wordt is niet volledig duidelijk en wordt nog volop onderzocht. Wel is geweten dat insecten, waaronder bijen, de bloem bezoeken. Ook wordt de bloem bezocht door honingzuigers (Nectariniidae) maar het lijkt alsof deze vogel de nectar weet te bereiken zonder de vruchtbare delen van de bloem aan te raken.

De bloem

Op het hoornvormige horizontale shutblad worden 4 tot 6 bloemen gevormd met feloranje kroonbladeren. De vruchtbare delen zitten in het horizontale blauwe ‘pijl’.
De meeldraden worden zichtbaar wanneer de vleugeltjes achterop de blauwe pijl worden samengedrukt. De stamper is de witte punt voorop de blauwe pijl, welke kleverig en dus ontvankelijk wordt zodra de meeldraden geen stuifmeel meer verspreiden.

De bevruchting

Zoals eerder aangegeven kan de plant zichzelf niet bevruchten.
Echter wordt de Strelitzia vaak verkocht met verschillende planten samen in één pot.
Wanneer deze verschillende planten in bloei komen kan er dus wel met de hand bevrucht worden.
Eerst moet het stuifmeel verzameld worden. Dit kan door na het blootleggen van de meeldraden voorzichtig met een rietje over de meeldraden te bewegen van de basis naar de punt. Vervolgens kan dit in de koelkast bewaard worden.
Zodra een andere plant bloemt en de stampers ontvankelijk zijn (kleverig) kan het verzamelde stuifmeel op de stampers worden gestrooid.

De zaaddozen

Ongeveer vier weken na een succesvolle bevruchting vormt zich in het horizontale schutblad een zaaddoos ter grootte van een passievrucht. Deze zaaddoos is van binnen opgedeeld in drie compartimenten en kan tot 80 harde ronde zwarte zaden bevatten met de typische oranje flosjes. Wanneer het zaad rijp is barsten de zaaddozen open.

Deze zaden kunnen vervolgens weer gezaaid worden zoals beschreven in de zaaihandleiding voor Musa, Strelitzia en Yucca.

Zie ook:

Strelitzia reginae
Strelitzia nicolai

© La Palmeraie

Bron:
http://culturesheet.org/strelitziaceae:strelitzia:reginae
foto’s: Forest & Kim Starr

26 reacties »

  • Reactie door Berry — 6 februari 2012 21:44 @ 21:44

    Geweldig, Klasse artikel.
    Mijn complimenten!


  • Reactie door lapalmeraie — 7 februari 2012 13:56 @ 13:56

    Bedankt Berry!

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door barbara — 23 februari 2013 09:42 @ 09:42

    Bedankt voor het duidelijke artikel. Ik heb het geprobeert en eind oktober verscheen de eerste zaaddoos. Nu zitten er twee in de uitgebloeide bloem.
    Nu heb ik nog wel een vraag. Hoe lang duurt het ongeveer voordat de zaaddozen open gaan?


  • Reactie door lapalmeraie — 23 februari 2013 12:50 @ 12:50

    Beste Barbara

    Ongeveer één seizoen. Tegen het einde van de zomer zullen de zaaddozen dus ongeveer open gaan.

    Veel succes
    La Palmeraie


  • Reactie door Marjo — 17 maart 2013 17:33 @ 17:33

    Goede middag,

    Ik heb een strelitzia al een jaar of twee helaas nog zonder bloemen, wel is er een nieuw blad gekomen ,alleen deze blijf al maanden opgrrold wat moet ik daar aan doen?
    Gr marjo


  • Reactie door lapalmeraie — 17 maart 2013 19:06 @ 19:06

    Beste Marjo

    Een Strelitzia bloeit doorgaans pas vanaf zijn 4e jaar. Om de bloeit te stimuleren is een koele overwintering nodig. Heel het jaar door kamertemperatuur maakt dan ook dat er geen bloemen gevormd worden.
    Tijdens de koele overwintering ligt de groei ook zo goed als stil. Dat kan verklaren waarom het blad zich niet ontrolt.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Jacqueline — 8 juni 2013 22:02 @ 22:02

    Ik heb een Strelitzia opgekweekt vanaf een zaadje en de plant gaf inderdaad na ongeveer 5 jaar een eerste bloem. Geweldig om dit te zien, steeds na een paar dagen kwam er een nieuw stukje uit met oranje lange blaadjes en een donkerpaarse binnendeel. Echter, dat was vorige vroege lente (jan. 2012). Het duurde een paar maanden voordat de (ik geloof wel vijf) delen geheel open waren en gingen verwelken. Daarna niets meer gezien. Als ik de tekst hierboven zo lees, vermoed ik dat de winter te warm voor de plant is (staat altijd voor het raam, bij kamertemperatuur, in de zon). In de zomer gaat hij naar de tuin in de zon, uit de wind. Als u schrijft dat een koele overwintering nodig is, wat is dan koel?

    Er zouden jaarlijks bloemen uit kunnen komen, toch?

    En na een paar jaar deelde de plant zich aan de basis als het ware in tweeën, nu heb ik 1 plant met naar links en naar echts een aantal bladeren. Kan ik deze gewoon uit elkaar hakken zodat je twee planten overhoudt?

    En is het waar dat de bloemen altijd uit de onderste bladstengel groeit? Dat je de oudere bladeren, hoe slecht ze er ook uit zien, niet af mag snijden?

    Groet,
    Jacqueline


  • Reactie door lapalmeraie — 10 juni 2013 15:00 @ 15:00

    Beste Jacqueline

    Er is inderdaad een koele overwinteringsperiode nodig. Zelf haal ik de plant pas binnen ergens in oktober/november, net voor de nachtvorst. Daarna plaats ik hem in de koele hal bij zo’n graad of 15. Iets minder is ook nog goed.

    De plant kan met een scherp mes inderdaad gedeeld worden. Zolang beide delen voldoende wortels overhouden geeft dat verder geen probleem.

    Een nieuw blad wordt steeds gevormd vanuit het hart van de laatste bladsteel. Een bloemstengel komt lager uit de plant. Zo kun je dus snel het verschil bepalen. Omdat bladeren nooit vlak langs de ‘stam’ worden afgesneden heeft het m.i. geen belang of het blad er wel of niet aan blijft zitten. Zelf snijd ik lelijke bladeren dan ook gewoon af.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door janny evertse — 22 mei 2014 15:22 @ 15:22

    Hallo,

    Heb een paradijsvogelbloem uit zaadjes gekweekt na een vakantie met mijn zoon naar Gran Canaria, na een aantal jaren bloeide de plant met een aantal bloemen, dit voorjaar bloeide hij voor de tweede keer. de bloemen zijn nu enkele weken uitgebloeid en ik heb met succes een bloem bestoven volgens jullie duidelijke instructies, wat enig dat dit gelukt is!! Je ziet zo de zaaddoos groeien! De plant is een (zelf opgekweekt) sieraad in mijn serre. Ik heb nog een vraag, kan ik de twee andere (uitgebloeide bloemen uit mijn plant verwijderen? is dit niet nadelig voor de bloem-met-zaaddoos?
    Groeten, Janny E


  • Reactie door lapalmeraie — 22 mei 2014 16:55 @ 16:55

    Beste Janny

    Wat een leuk verhaal achter de plant en fijn dat het gelukt is.
    Het verwijderen van uitgebloeide, niet-bestoven bloemen kan zeker geen kwaad.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door pascale — 27 september 2014 18:06 @ 18:06

    Hallo ik heb ook een paradijsvogelbloem in volle grond geplant uit de wind kan die daar blijven staan tot na de winter mits ik hem goed inpak met een vliesdoek. groetjes Pascale


  • Reactie door lapalmeraie — 29 september 2014 07:29 @ 07:29

    Beste Pascale

    Dat lijkt me geen goed plan.
    Strelitzia’s moeten absoluut vorstvrij gehouden worden. Vliesdoek en/of thermohoezen beschermen slechts passief en kunnen daarom maar tijdelijk vorst enigszins weren en dienen dan ook meer om de plant droog te houden.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Patrick — 1 oktober 2014 16:02 @ 16:02

    Is er iemand die weet of het stuifmeel voor de bevruchting ook van een strelitzia moet zijn of kan het ook met stuifmeel van een ander soort bloem?


  • Reactie door lapalmeraie — 2 oktober 2014 09:12 @ 09:12

    Beste Patrick

    Dat moet zeker van een Strelitzia zijn en zelfs nog van de zelfde soort.
    Bij mijn weten valt dit genus namelijk niet te kruisen.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Dorine — 14 mei 2015 12:20 @ 12:20

    Ik heb een aantal strelitziaplanten in de wintertuin die deze winter heel rijkelijk hebben gebloeid. Ik heb ontdekt dat er in 1 van de uitgebloeide bloemen zich ‘spontaan’ een zaaddoos heeft ontwikkeld.
    Hoe is dit te verklaren? Er vliegen geen vogels in de wintertuin, en er vliegen ook amper insecten rond. Toch zie ik hier een bevruchting door middel van een insect als enige verklaring.

    Ik las met aandacht de tips over hoe men een strelitzia kan bevruchten en paste dit procédé vandaag toe, dit in de hoop nog meer zaaddozen te zien verschijnen in de bloemen.
    Kan ik de planten buiten zetten zoals ik dat vandaag plande te doen, of wacht ik daar nu beter nog wat mee?
    Men voorspelt regen en het stuifmeel zou immers kunnen worden weggespoeld van de stampers?

    Dank en vriendelijke groet,

    Dorine


  • Reactie door lapalmeraie — 15 mei 2015 16:51 @ 16:51

    Beste Dorine

    Ik vermoed inderdaad dat de bestuiving toch door insecten is gebeurd.

    Buiten zetten kan zeker al. Het enige risico is dat de bloemen snel verwelken in de regen.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Anya — 3 juli 2015 19:14 @ 19:14

    Goedenavond,

    Ik heb deze week een grote strelitziaplant gekocht die in bloei staat, deze heb ik voor het raam staan en vraag mij af hoeveel water deze nodig heeft per week.. Nu is het enorm warm buiten dat neem ik aan invloed heeft.

    Heeft er iemand advies?

    Alvast bedankt

    Anya


  • Reactie door lapalmeraie — 6 juli 2015 07:20 @ 07:20

    Beste Anya

    Zoals voor alle planten kan er onmogelijk een vaste hoeveelheid of frequentie worden opgegeven aangezien te veel factoren een invloed hebben.

    Geef daarom naar behoefte door eerst even een vinger in de potgrond te stoppen om te voelen hoe vochtig de grond nog is. Voelt de grond droog, dan mag er opnieuw water gegeven worden. Het teveel moet ook altijd kunnen wegvloeien onderuit de pot.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door A. Sanders — 9 mei 2016 19:50 @ 19:50

    Goedenavond,
    Al vele jaren hebben wij strelitzia s in de kas.
    En elk jaar komen er prachtige bloemen op maar ook kromme stelen, die je niet meer recht kan krijgen, er zit dan een kniek in de steel en de bloem hangt dan naar beneden.
    Nou is mijn vraag, hoe dit komt en hoe je het eventueel kan voorkomen?

    Hartelijk dank.


  • Reactie door lapalmeraie — 10 mei 2016 07:03 @ 07:03

    Beste

    Je zou denken dat dit komt omdat de plant te donker stond en de stengel dus te veel uitgerekt groeit. In een kas lijkt me dat echter vrijwel onmogelijk bovendien hebben niet alle bloemen/bladeren dit.
    Ik denk dat het simpelweg om een natuurlijke beschadiging gaat waardoor de stengel deels zijn draagkraagt verliest. Indien de bloem wel tot bloei komt kunt u deze misschien als snijbloem gebruiken.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Paul fest — 18 oktober 2016 11:06 @ 11:06

    Hallo,
    Wij hebben 2 strelitzia planten in pot. 1 heeft afgelopen winter op koele badkamer in het licht gestaan en is in juniet 2 bloemen gaan bloeien, nu hebben we deze vanwege te vorst aankomdigimg naar binnemln gezet en gaan hem volgende week weer naar badkamer verplaatsen. De tweede potplant stond gedurende de winter op koele slaapkamer, heeft niet gebloeid, maar os nu in het trotse bezit van 4 bloemknoppen. Kkan ik deze nu ook beter op die badkamer zetten of is kan het gebeuren dat die al volgende maand of zo bloeit, waardoor ik hem dan beter eerst nog in de woonkamer kan laten staan. En zou ik dan nu ook extra boeding en water moeten geven?


  • Reactie door lapalmeraie — 18 oktober 2016 12:16 @ 12:16

    Beste Paul

    De bloeiende plant kan ook prima koel weggezet worden, zeker als hier nog wel voldoende licht is. De ontwikkeling van de bloem zal wel iets langer duren, maar u kunt ook langer genieten van de bloem.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Joke — 10 maart 2019 13:36 @ 13:36

    Hallo, ik heb een strelitzia die deze winter rijkelijk gebloeid heeft, zelfs 16 bloemen waarvan er 3 dubbele. Ik heb de bovenstaande stappen doorlopen om ze te bevruchten. Nu is mijn vraag of de eventuele zaaddozen spontaan te voorschijn komen of moet ik ze “zoeken” in de bloem?

    groetjes
    Joke


  • Reactie door lapalmeraie — 11 maart 2019 06:53 @ 06:53

    Beste Joke

    Wat leuk dat de plant het zo goed doet.
    De zaaddozen verschijnen vanzelf op verwelkende bloemen bij een geslaagde bevruchting en worden opvallende dikke blaasjes.
    Voorlopig is het dus nog even afwachten en moeten de uitgebloeide bloemen dus zeker blijven zitten.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


  • Reactie door Joke — 16 april 2019 08:39 @ 08:39

    Hallo, de bloemen zijn verwelkt en er hebben zich dikke groene “blazen” ontwikkeld. Wanneer moet ik die er nu afhalen en hoe moet het dan verder?

    groetjes
    Joke


  • Reactie door lapalmeraie — 17 april 2019 06:16 @ 06:16

    Beste Joke

    Leuk! Dan is het dus gelukt.
    Wanneer ook de blaas verdroogt en open barst worden de typische zaden met oranje flosjes zichtbaar en begint de cyclus opnieuw. Op de site vindt u ook een zaaihandleiding.

    Vriendelijke groeten
    La Palmeraie


Berichten RSS voor reacties op dit bericht. TrackBack URL

Geef een reactie