Koning winter staat voor de deur. Na het beschermen van de bananenplanten moeten we stilaan ook gaan nadenken welke winterbescherming onze palmen nodig hebben. Natuurlijk is de gebruikte methode afhankelijk van vele factoren. In de eerste plaats natuurlijk de winter zelf.
Winter
Hoe strenger de winter hoe meer voorzorgen getroffen moeten worden. Helaas is deze factor moeilijk op voorhand te voorspellen. Goed het weerbericht opvolgen is dus de boodschap. Deze factor kan trouwens sterk verschillen van jaar tot jaar. Zo hadden we in 2007 zo goed als geen winter en was de winter van 2008 juist extreem met temperaturen tot -18°C! De winterbescherming gebeurt het best net voor de aanhoudende vorst. Het is dus onmogelijk om hier een vaste datum aan te koppelen. Het is dus observeren, inschatten en indien nodig aanpassen. Indien de temperatuur weer wat oploopt wordt de winterbescherming het best weer (gedeeltelijk) verwijderd voor een optimale luchtcirculatie.
Soort & standplaats
Vervolgens spelen ook de palmsoort en de standplaats een belangrijke rol. Bepaalde palmen kunnen veel vorst verdragen, ook zonder bescherming. Vaak zijn dit soorten die van nature op grote hoogtes groeien. Andere soorten vragen daarentegen wel voldoende bescherming. Daarnaast speelt ook de leeftijd van de palm een rol. Jongere palmen hebben meer bescherming nodig dan oudere exemplaren. De opgegeven vorstbestendigheid is dan ook slechts indicatief! De standplaats heeft eveneens een belangrijke invloed. Vocht en wind zijn hierbij de grootste boosdoeners. Tijdens de wintermaanden kan een droge luwe standplaats vlak bij een zuid gerichte muur vele graden schelen! Te veel vocht kan de winterhardheid dan weer nadelig beïnvloeden. Maak daarom een bewuste keuze voor een standplaats. Een schrale winterwind zorgt voor een verhoogde verdamping. Doordat vochtopname een probleem is tijdens de wintermaanden, door bevroren grondwater, zal de palm ironisch genoeg kunnen verdrogen. De standplaats moet bovendien voldoende drainerend zijn. Bij het bevriezen van het grondwater zouden de wortels anders kapotvriezen.
Palmen in een pot zijn natuurlijk nog veel vatbaarder voor vorst. Een donker gekleurde pot bewijst zijn voordeel door sneller op te warmen in de zon. Bij strenge vorst kan het verstandig zijn om de pot alsnog naar binnen te halen.
Beschermmethoden
Naast de vaste gegevens zoals het type winter, de soort palm en de standplaats is de keuze van winterbescherming volledig naar eigen inzicht. Ervaring, inschattingsvermogen, budget en beschikbare ruimte spelen hierbij natuurlijk ook een rol.
Geen bescherming
Deze methode vereist eigenlijk geen verdere toelichting. Voor bepaalde soorten is een bescherming dan inderdaad ook overbodig mits de winter niet al te streng wordt. Voordeel is dat de luchtcirculatie optimaal blijft. Tijdens deze vochtige maanden van het jaar geen overbodige luxe. Bovendien kun je ook tijdens de wintermaanden nog genieten van de palm. Nadeel is natuurlijk het risico dat de palm te veel vorst krijgt te verduren met de dood als mogelijk gevolg.
Geschikte soorten oa:
Trachycarpus fortunei (-18°C), Trachycarpus wagnerianus (-18°C)
Mulchen
Door het aanbrengen van een laag isolerend organisch materiaal aan de voet van de palm worden de wortels beschermd tegen de koude. Gebruik hiervoor luchtige materialen zoals bladeren, stro, takken van naaldbomen, boomschors of snippers. Bovendien zal de mulchlaag omgevormd worden tot humus wat de bodemstructuur ten goede komt. Enkel wanneer het lang vochtig is moet men opletten dat de mulchlaag niet rot. Verwijder het materiaal desnoods tijdelijk totdat het weer opgedroogd is.
Geschikt voor alle soorten.
Bladkroon beschermen en inpakken
De speer van de palm is het kwetsbaarste gedeelte. Hier wordt namelijk het nieuwe blad gevormd. Als de speer kapot is (speerrot) wordt het erg moeilijk om de palm alsnog te redden. Extra aandacht om de speer goed te beschermen is dan ook aan te raden. Vooral vocht vormt hier een probleem. Door een omgekeerd trechtertje of een lege plastic fles over de speer te schuiven is het vochtprobleem eenvoudig verholpen. Vervolgens kunnen de bladeren in een punt naar boven toe samen gebonden worden. Het verticale blad is minder vorstgevoelig, verdampt veel minder water en vormt zo ineens een beschermlaag voor de speer.
Na het samenbinden van de bladkroon kan ook de stam samen met de bladstelen beschermd worden door het omwinden met vliesdoek, jute of rietmatten. Voor extra isolatie kan deze beschermlaag opgevuld worden met stro of bladeren. Ook kan kerstverlichting om de bescherming heen gedraaid worden. De temperatuur kan hierdoor iets hoger gehouden worden. Vermijd hierbij wel direct contact met de speer en het blad om te voorkomen dat ze verbranden.
Plastic folie is niet geschikt als beschermlaag omdat dit niet ademt. De gevormde condens kan bevriezen waardoor de beschermlaag juist het tegengestelde effect zal hebben. Gebruik dus altijd ademende materialen. Het geheel moet afgedekt worden met een waterdicht dak. Zo blijft het isolatiemateriaal droog. Voorzie tussen het dak en de zijkanten ook een opening voor een goede luchtcirculatie. Indien de temperatuur het toelaat is het verluchten van tijd tot tijd zeker aan te raden.
Sommige liefhebbers bouwen ineens een hele constructie om de palm als bescherming. De mogelijkheden zijn ontelbaar met voldoende creativiteit.
Geschikte soorten oa:
Chamaerops humulis (-12°C), Trithrinax campestris (-12°C), Brahea armata (-10°C) , Butia eriospatha (-12°C), Jubeae chilensis (-15°C)
De volgende soorten staan aangeschreven als zeer winterhard maar door onze vochtige winters blijken ze in de praktijk maar half zo vorstbestendig:
Nannorrhops ritchiana (-20°C), Rhapidophyllum hystrix (-20°C), Sabal minor (-20°C)
Bij mildere winters of heel goede bescherming ook geschikt voor:
Phoenix canariensis (-6°C), Washingtonia robusta (-4°C), Livistona chinensis (-6°C), Raphis humilis (-4°C)
Binnen overwinteren
Deze methode is natuurlijk enkel van toepassing voor de palmen die in pot gehouden worden. Hierbij krijgt de palm een plekje in een verwarmde serre of binnenshuis. Bij voorkeur blijft de temperatuur zo laag mogelijk maar natuurlijk nog altijd boven die minimumgrens van de palmsoort. Voor tropische soorten kan deze minimum temperatuur behoorlijk hoog liggen, maar voor de meeste soorten volstaat een onverwarmde ruimte in huis. Tijdens deze periode gaat de palm in winterrust. De watergift mag dan ook verminderd worden. De verdamping is immers ook gereduceerd. Een te natte grond kan wortelrot veroorzaken. Indien de palm in een verwarmde ruimte komt moet de luchtvochtigheid goed opgevolgd worden. Een droge lucht, veroorzaakt door de centrale verwarming, maakt de palm veel gevoeliger voor plagen zoals dopluis en spint. Dit kan verholpen worden door het regelmatig benevelen van de palm. Ook waterbakjes plaatsen is aangeraden. Daarnaast is ook het gebrek aan licht in huis een probleem. Enkel de plaatsen vlakbij een raam bieden in de donkere wintermaanden net voldoende licht. Let echter wel op voor direct zonlicht i.v.m. verbranding van de bladeren.
Geschikt voor oa:
Phoenix roebelinii (-1°C), Bismarckia nobilis (10°C), palmzaailingen
Tot slot
Bovenstaande methodes geven een idee hoe de palm het best beschermd kan worden. Dit is echter nooit een garantie op succes. Zoals eerder gezegd spelen er daarvoor te veel factoren een rol. Ook de geschikte soorten zijn slechts een indicatief voorbeeld. Bij strengere winters moeten ook de meest winterharde soorten goed beschermd worden. Bij twijfel overlegt u het best met andere liefhebbers of neem gerust contact met ons op.
© La Palmeraie
Misschien vindt u dit ook interessant:
Hoe bescherm ik mijn bananenplant in de winter?
Verzorging van palmen